Donderdag 08/12/2022

AchtergrondVissterfte

Kwik? Of pesticiden? Duits-Poolse ruzie over vissterfte in de Oder wordt met elke nieuwe theorie groter

Dode vissen in de grensrivier de Oder. Beeld AFP
Dode vissen in de grensrivier de Oder.Beeld AFP

Al ruim een week drijven er dode vissen in de Oder, grensrivier tussen Polen en Duitsland. Al ruim een week maken beide landen er ruzie over. Want elke keer wordt een nieuwe beschuldiging richting Polen geslingerd, en elke keer reageert Polen bozer. Na kwik en pesticiden is nu een Poolse microalg de mogelijke dader.

Michel Maas

Medewerkers van het Leibniz Institut in Berlijn hebben opmerkelijke hoeveelheden van de microalg Prymnesium parvum in het water van de Oder aangetroffen. Die alg is giftig voor vissen en schaaldieren (maar niet voor de mens), en hoort bovendien helemaal niet in de Oder te zitten. Dat is verdacht en mogelijk een oorzaak van de vissterfte, en misschien symptoom van een veel groter probleem.

‘De aanwezigheid van deze algen is geen natuurlijk verschijnsel. Het is definitief een door de mens gecreëerd probleem’, zeggen de onderzoekers. De onnatuurlijke algengroei kan zijn veroorzaakt door industriële vervuiling, maar ook door zuurstofgebrek, hoge watertemperaturen en de lage waterstand. Die combinatie, samen met algengroei of chemische vervuiling, ‘kan hele ecosystemen verwoesten’. Maar zeker weten doen de deskundigen het ook ditmaal niet.

Lees ook

Ecoloog Li An Phoa over drinkbare rivieren:‘Dat het met de waterkwaliteit beter gaat, is schijn’

Omdat de dode vis uit Polen komt, moet ook de oorzaak van de vissterfte daarvandaan komen. Elke keer als een mogelijke oorzaak wordt genoemd voelt Polen zich daarom aangevallen. Eerst was het kwik, en vrijdag waren het ineens weer pesticiden die verdacht werden. Een Duits laboratorium vond verhoogde hoeveelheden pesticiden in het water. De onderzoekers zeiden er meteen wel bij dat dat eigenlijk geen kwaad kon, wat de Polen ook al hadden gezegd. De hoeveelheden waren nog altijd te laag om zoveel vissen te doden, maar die nuance werd niet overal in Duitsland opgepikt.

Zodat Polen zich dit weekeinde meteen weer aangevallen voelde. ‘Alweer fake news opgepikt door de Duitse media!’ twitterde Anna Moskwa, minister van Klimaat van Polen zaterdagavond. ‘Pesticiden en Herbiciden!’ ‘En als de media het eenmaal melden is er straks vast wel weer een politicus die het ze nazegt’, donderde de minister, niet voor het eerst.

‘Postkoloniaal complex’

In Duitsland hebben ze een woord voor haar reactie. Moskwa schreeuwt zo hard omdat ze lijdt aan een ‘postkoloniaal complex’, schrijft Die Welt: in Polen is de Duitse bezetting nooit helemaal verwerkt, dus alle kritiek uit Duitsland, ligt extra gevoelig. De ruzie verzuurt de verhoudingen tussen Duitsland en Polen met de dag meer, en in Polen grijpen de oppositie en milieuorganisatie dat weer aan om de regering aan te vallen. Om verdere escalatie van de ruzie te voorkomen moet nu een gezamenlijke Pools-Duitse groep deskundigen zich over het probleem gaan buigen, meldt nieuwssite Politico.

De Poolse brandweer heeft afgelopen week al ruim 150 ton dode vis uit het water gehaald, en de autoriteiten in de Duitse grensregio Brandenburg 36 ton. En de vissen blijven sterven.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234