Maandag 01/03/2021

Kwijlende castraten aan een zendmast

Niemand van de politieke wereld

Jeroen Olyslaegers noemt het geweeklaag over gebrek aan cultuur op de VRT hypocriet

Jeroen Olyslaegers is schrijver.@4 DROP 2 OPINIE:Gisteren vroeg Jan Goossens zich op deze opiniepagina af hoe het toch komt dat de VRT in een ivoren toren zit opgesloten qua cultuurbeleid. De vraag was eigenlijk retorisch. Scherper gesteld: Goossens klaagde aan en daarmee was de kous af. Voor die klacht wil ik nog wel wat beleefd begrip opbrengen maar ik vraag me toch ook af of zulke oprispingen wel aan het juiste adres zijn gericht.

Een tijd geleden heeft de Terzake-ploeg van de VRT de euvele moed gehad ook de heer Jozef Deleu, zetelend lid van de raad van bestuur van de VRT, te interviewen over de noodzaak van een boekenprogramma. Volgens Deleu moest dat er onverwijld - nee eigenlijk dringend, allez kom toch zeker ooit eens - komen. Zonder blikken of blozen kwam hij met het woord "volksverheffing" af. En nee, daar school geen weemoed in. Of wel? De man klonk in ieder geval even verbolgen als een kroegtijger die in zijn lievelingscafé te horen krijgt dat zijn favoriete bier niet meer zal worden getapt vanwege te weinig liefhebbers. De kans dat de VRT-top dit rillend heeft aanhoord lijkt mij waanzinnig klein. Daarna kwam de voortreffelijk geklede schrijver Oscar van den Boogaard aan het woord in de studio. Ik meen van hem te hebben opgevangen dat een boekenprogramma er absoluut moet komen omdat de mensen "moeten leren" maar echt zeker ben ik daar niet van. De arme man kwam nauwelijks uit zijn woorden. Niet simpel, denk ik dan, om iets simpels te zeggen op die beeldbuis in 2 of 3 minuten. Maar ik heb allicht geen recht van spreken. Zelf schrijver zijnde wil ik ook weleens op tv als er een boek van me uitkomt, al was het maar om mijn moeder gerust te stellen dat het toch nog goed komt met haar zoon. Ik hoop dan maar, mocht dat ooit gebeuren, dat ik door de pancake op mijn smoel niet begin te raaskallen. Ik hoop eveneens dat ik me niet al te glad uit de slag trek. Voor je het weet bieden ze je de presentatie van zo'n boekenprogramma aan en dan kun je het schudden in Vlaanderen. Van den Boogaard werd een screentest aangeboden en daarna koud afgeserveerd. Canvas was zo vriendelijk ons mee te delen dat Oscar niet voldeed. Een beetje gentleman houdt zo'n mededeling voor intern gebruik, bij Canvas pakten ze er gewoon mee uit.

Soit, laat ons dat geknoei maar met de mantel der liefde bedekken want die tv-jongens hebben het af en toe toch ook niet gemakkelijk. Het geweeklaag over te weinig cultuur op de VRT is af en toe niet om aan te horen, wat zeg ik: bijwijlen stuitend.

Wat mij hieraan stoort, is dit: het is hypocriet.

De ferme taal van de heer Deleu maakt immers in de eerste plaats duidelijk dat de raad van bestuur van de VRT geen poot heeft om op te staan. De bestuursleden kunnen hun vuisten ballen, interviews geven en lekker roepen op vergaderingen; het maakt niks uit. De VRT speelt verstoppertje als het over cultuur gaat. Ze gooien een paar weken Canvascollectie op de buis en dan houdt het plots op. In het najaar zullen ze zich sterk maken met hun boekenprogramma rond en tijdens de Boekenbeurs en wat daarna? Nada. En ongetwijfeld zullen we van de vlotte Canvas-people te horen krijgen dat hun dappere pogingen nooit worden gewaardeerd, het nooit goed genoeg is, de culturele sector moeilijk doet en het aantal in cultuur geïnteresseerde kijkers te vergelijken valt met de inwoners van een pygmeedorp. Makkelijk zat, zo blijven we bezig.

De hypocrisie schuilt erin dat de openbare omroep zich nooit écht tot iets verplicht voelt. Niemand van de politieke wereld of daarbuiten lijkt ooit de moeite te hebben genomen zwart op wit te eisen dat Canvas bijvoorbeeld wékelijks een cultuurprogramma van pakweg 45 minuten op de buis brengt. De VRT is een openbare omroep, draait op geld van ons allemaal, en dient naar mijn onbescheiden mening (en die van Jan Goossens) elke bevolkingsgroep van duiding en amusement te voorzien. De VRT is van ons allemaal, wij zijn aandeelhouders maar velen van ons gedragen zich als kwijlende castraten aan een zendmast. In die omstandigheden begrijp ik het volkomen dat Canvas graag verstoppertje speelt met de cultureel geïnteresseerde kijker. Het is weinig verheffend maar niemand roept hen echt tot de orde, so who cares?

Genoeg gezeur.

Ik heb een oplossing.

Stel nu dat dit wekelijkse cultuurprogramma van pakweg 50 minuten wel wordt afgedwongen, zwart op wit. Kijk dan niet zo sip, Canvasjongens. Het is misschien niet leuk echt iets te moeten doen maar bekijk samen met mij de mogelijkheden. We hebben het over kunst en cultuur, al een format op zich, eeuwenoud zelfs. Logisch gevolg: je hoeft nauwelijks over een format na te denken. Ontsla jullie van de hysterische last om in de eerste plaats naar leuke ideetjes te zoeken, nog maar eens vlotheid en hipheid aan te wenden en te monteren als gek om het nog meer flitsend te maken. Niemand wacht erop. Werp gewoon een blik op de rijk gevulde culturele agenda.

Vorige week stond er in deze krant dat men in deze contreien elke dag uit liefst 2.100 culturele activiteiten kan kiezen. Dat lijkt me niet slecht. Ideeën genoeg. Bezoek met een cameraploeg een expo, laat iemand wat zinnige klap verkopen zonder al te veel te onderbreken. Zet een tafel en twee stoelen in je studio, meer niet. Beeld je de rust in als je in deze vrijzone nu eens niet naar een hoog aantal kijkers hoeft te hengelen. Het is een wekelijks programma, heel het jaar door. Relax, die mensen die geïnteresseerd zijn, kijken wel, net zoals ze bijlagen lezen en agenda's overlopen op zoek naar cultureel lekkers. Stel je voor dat je nu eens niet hoeft aan te kloppen bij die overbetaalde sterrenwichelaars van Censydiam. Stel je voor dat je gewoon je buikgevoel kunt volgen. Laat uw capabele mensen gewoon los, beste Canvasbaas Jan Stevens. Dat moet voor u toch ook een pak van uw hart zijn? Een wekelijks cultuurprogramma van ongeveer 55 minuten (ach, het mag ook iets minder zijn) brengt rust in uw kot. Geen gezeur meer, iedereen gelukkig. Wie weet, leren mensen iets bij, wie weet ook niet. Het woord "volksverheffing" mag rustig verder beschimmelen in de schoendoos van Deleu. Het castratengezang zal verstommen. Wie weet wint Canvas op het tv-festival van Cannes hier ooit prijzen mee. En ja, Canvasmensen, ik zal uw uitnodiging van harte aanvaarden om naar de studio te komen. Wacht nog even tot mijn boek af is. Mijn net pak ligt al klaar.

of daarbuiten lijkt ooit de moeite te hebben genomen zwart op wit

te eisen dat Canvas wékelijks een cultuurprogramma van pakweg 45 minuten brengt

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234