Dinsdag 26/05/2020

'Kwetsbaarheid is iets moois'

Begin dit jaar won Ildikó Enyedi in Berlijn de Gouden Beer met On Body and Soul, een eigen-zinnige film over ontluikende liefde in... een abattoir. De Hongaarse hoopt dat ze mensen kan aanmoedigen om meer op elkaar te vertrouwen.

Enyedi (62) schuifelt onwennig op haar stoel tijdens ons interview. Het is lang geleden dat ze dit nog gedaan heeft. Haar vorige film Simon, the Magician dateert al van 1999. Sindsdien zette Enyedi geen voet meer op een filmset.

Haar carrière begon in 1989 nochtans uitstekend met My Twentieth Century, dat in Cannes de Caméra d'Or won - de prijs voor het beste debuut. David Bowie kreeg de film te zien, en was gefascineerd. Hij zocht contact met Enyedi en vroeg haar om zijn tournee in India visueel vorm te geven, én een documentaire over hem te draaien. Enyedi - op dat moment acht maanden zwanger - moest weigeren. Maar in 1994 werkten de twee dan toch samen: Bowie werd producer van Enyedi's tweede langspeler Magic Hunter.

Alles leek klaar te liggen voor een groots parcours. Maar toen was het plots alweer afgelopen. De komst van de 21ste eeuw leek het einde van Enyedi's filmcarrière in te luiden: ze regisseerde nog wel voor tv en gaf les op de filmschool van Boedapest, maar haar filmprojecten vielen telkens in het water. "Ik voelde me als een staalarbeider die plots op straat staat door het sluiten van de fabriek", zegt ze daarover. Maar met On Body and Soulkomt Enyedi nu weer binnen door de grote poort: de film werd in Berlijn op oorverdovend applaus ontvangen, en ging uiteindelijk met de Gouden Beer aan de haal.

Sadisten

Het scenario schreef Enyedi "in een rush van enkele weken". Het werd een lichtjes absurd, maar ontwapenend liefdesverhaal: slachthuisdirecteur Endre valt tot zijn eigen verbazing als een blok voor zijn nieuwe kwaliteitscontroleur, de extreem verlegen Mária. Waarom Enyedi voor zo'n onromantisch decor koos? "Ik wilde de aandacht vestigen op de geïndustrialiseerde wreedheid - tegen dieren én mensen - waar we collectief onze ogen voor sluiten. We willen niet weten hoe onze kleren in India gemaakt worden, of onze iPhones in China. Zo is het ook met vlees: we negeren de oorsprong van die steak op ons bord." Zelf is de regisseur nochtans niet vegetarisch: "Of toch niet helemaal. Heel af en toe vlees eten vind ik oké. Maar je mag jezelf niet verstoppen voor de realiteit die erachter ligt. Je moet beseffen wat de prijs is die we voor ons eten betalen."

Enyedi's ploeg streek enkele dagen neer in een echt slachthuis. "Een van de meest intense ervaringen van mijn leven", zegt de regisseur. "Ik weet dat er in sommige abattoirs vreselijke dingen gebeuren. Sadisten die dieren mishandelen. Maar waar wij filmden, hing een elementair respect in de lucht. Dat heeft te maken met de manier waarop de eigenaar zijn personeel selecteert. Hij wil alleen mensen die teder omgaan met dieren. Dat zie je bijvoorbeeld aan hoe ze de koeien uit de veewagens leiden: ze gebruiken geen stokken, maar vragen de beesten met zachte stem om uit te stappen." Enyedi wijst ons op de fundamentele verbondenheid tussen mens en dier: "In de oertijd slachtten mensen zelf hun dieren, maar ze bedankten hen vervolgens wel, omdat hun vlees hen in leven hield. Die verbondenheid bestaat nog altijd, alleen vergeten we ze soms. Bijvoorbeeld wanneer we dieren opeten. (lacht) Dat is best een vreemde vorm van vriendschap."

Sociaal incapabel

Het vrouwelijke hoofdpersonage Mária bevindt zich wellicht ergens binnen het autismespectrum - dat doen haar obsessie voor regeltjes en haar ongemakkelijke sociale contacten toch vermoeden. Enyedi moest de inspiratie daarvoor niet ver gaan zoeken: "Ik heb heel wat gemeen met Mária. Ik ben bijvoorbeeld ook zeer verlegen. Interviews doen, lukt wel. Maar smalltalk vind ik aartsmoeilijk, ik verstijf er helemaal van en slaag er niet in om iets interessants uit te kramen. Daarom ben ik zo graag op een filmset: daar kan ik wél sociaal zijn. Uit mijn eenzaamheid breken. Dat is ook wat Mária doet in de film: door haar verliefdheid begeeft ze zich voor het eerst écht in de wereld en verlegt ze haar grenzen. Ik wilde tonen hoe moeilijk het is om je schild te laten zakken en je kwetsbaar op te stellen. Maar ook hoe mooi dat kan zijn. Ik hoop dat mijn film mensen kan aanmoedigen om het aan te durven om elkaar te vertrouwen, en zich open te stellen voor mekaar. Zoals Mária en Endre."

Vanaf vandaag in de zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234