Maandag 30/03/2020

Kwestie-Snowden is desastreus voor VS

Washington, arresteer Edward Snowden. En stop onze vrienden zonder toelating te bespioneren

Je moet ver teruggaan om iemand te vinden die de Verenigde Staten in zijn eentje zoveel schade toebracht als Edward Snowden. Het is niet alleen de diefstal en publicatie van geheime documenten. Dat was op zich al erg genoeg, want de onthullingen creëren de indruk dat Amerika hypocriet en achterbaks is. De onthullingen wekken de razernij op van zowel de bondgenoten als de rivalen van Amerika. Maar ook de hevige pogingen van de dertigjarige om asiel te vinden, wekken almaar meer boosheid en afkeuring op - en die zijn ook allemaal gericht op Washington.

Eén voorbeeld: toen de Boliviaanse president Evo Morales een energieconferentie in Moskou verliet, beweerde Spanje dat hij Snowden uit het land smokkelde om hem asiel te verlenen. De Oostenrijkse autoriteiten zetten het vliegtuig van Morales aan de grond en doorzochten het. Snowden was uiteraard niet aan boord en Morales was razend - op de VS en niet op Spanje of Oostenrijk. Nu dreigt hij met een sluiting van de Amerikaanse ambassade in La Paz, met de woorden: "Zonder de Verenigde Staten zijn we beter af, zowel op politiek als op democratisch vlak."

Hij werd daarin gevolgd door Rafael Correa, de Ecuadoraanse president. Hij en Morales zijn goede vrienden en allebei acolieten van Hugo Chávez, de overleden voormalige president van Venezuela, wiens politieke leven draaide rond een haatdragende benadering van de Verenigde Staten.

Na de demarches van Morales en dreigementen vanuit Washington tegenover Ecuador dat het Snowden geen asiel mocht geven, zegde Correa aanstonds het vrijhandelsverdrag van Ecuador met de VS op. Een publieke vernedering voor Washington. Maar het slachtoffer zal zijn eigen bevolking zijn, die waarschijnlijk uitvoerheffingen zal moeten betalen. Minstens 43 procent van de Ecuadoraanse export gaat naar de VS, terwijl amper 0,00045 procent van de Amerikaanse export naar Ecuador gaat. Wie is dan de verliezer?

Bush

Snowden, een voormalig personeelslid van het National Security Agency, lekte topgeheime documenten die het Amerikaanse controleprogramma PRISM blootlegden. Dat programma onderschept het gsm-verkeer en internetgegevens van mensen in de VS en daarbuiten.

Ik volg al jaren thema's die te maken hebben met de nationale veiligheid en mijn eerste reactie was dat hier wellicht sprake was van illegale activiteiten. Maar het interesseerde me ook hoeveel verder de regering-Obama gegaan was met het surveillanceprogramma in het kader van het contraterrorisme. Het deed me denken aan het illegale binnenlandse surveillanceprogramma van president George W. Bush, dat in 2006 aan het licht kwam - en de jaren van de illegale binnenlandse controlepraktijken in de jaren zeventig, die uitmondden in het Church Committee, dat de schendingen van de privacy door de CIA moest onderzoeken.

'VS zijn grootste schurk'

Het verschil met deze keer: het NSA-programma is legaal. Het Foreign Intelligence Surveillance Court keurde het goed. Maar dat betekent nog niet dat het juist is. Hoeveel mensen zijn er die het goed vinden dat overheidsbureaucraten e-mails, telefoon- en Skypegesprekken monitoren - ook al is het voor een theoretisch waardig doel? Het voelt aan alsof je voor een röntgenscanner in een luchthaven staat, de armen boven het hoofd, terwijl een anonieme, gezichtsloze werknemer naar je naakte lijf zit te staren.

En nu de details over het programma dankzij Snowden bekend zijn, is de schade enorm.

"De reactie in Duitsland en in heel Europa op de onthullingen wordt almaar verontwaardigder", zei Jackson Janes, president van het American Institute for Contemporary German Studies aan de Johns Hopkins University. De Duitsers zijn vooral "woedend" omdat ze "op massale schaal bespioneerd worden door de VS". De Duitse kanselier Angela Merkel liet zich duidelijk kwaad ontvallen: "De monitoring van vrienden is onaanvaardbaar. We mogen dat niet tolereren. We zitten niet meer in de Koude Oorlog."

Dat lijkt zowat de algemene Europese visie te zijn, waar Amerika's dichtste vrienden zich situeren. Catherine Ashton, de baas buitenlands beleid van de Europese Unie, zei dat de EU "snel opheldering wil over de waarheid en de feiten omtrent de aantijgingen". Ondertussen klaagt ook Brazilië al.

Maar de schade blijft niet beperkt tot het Westen. China geniet ervan, vooral omdat het onlangs door Washington beschuldigd werd van cyberaanvallen en andere vormen van elektronisch toezicht, gericht op de Amerikaanse overheid en Amerikaanse bedrijven. De verslaggeving in kranten en op televisie over wat de Chinezen 'PRISM-gate' noemen, neemt toe. En Xinhua, het Chinese staatsnieuwsagentschap, fulmineerde: "De Verenigde Staten, die zich lang voordeden als het onschuldige slachtoffer van cyberaanvallen, blijken de grootste schurk te zijn." Hoe ga je nu nog onderhandelen met China over cyberspionage?

Bovendien melden verscheidene kranten dat de Amerikaanse inlichtingendiensten die bekende terroristen in de wereld opsporen, vaststellen dat velen niet meer van zich laten horen. Dankzij Snowden gebruiken ze niet langer het internet, Skype of gsm's.

Verdiend

Hoe moet het nu voort? De herhaalde uitleg van Washington dat 'iedereen het doet' helpt gewoonweg niet, ook al klopt het misschien. Bespioneren de Fransen en Duitsers ons op dezelfde manier? Ik betwijfel het. De Verenigde Staten moeten een manier vinden om Snowden te arresteren. Hij verdient het. En Washington moet ermee stoppen onze vrienden zonder toelating te bespioneren. Is dat niet de logica zelve?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234