Maandag 09/12/2019

Kussen:alles wat u weten wilt

1Wat is het?

Lipcontact, met andere lippen, maar ook met een wang, een hand of gelijk welk ander lichaamsdeel. Onze diersoort kent een viertal soorten kussen. De respectvolle of onderdanige kus. Denk: ring, voeten, grond. Voorbehouden voor koningen, pausen, heiligenbeelden en andere despoten. De sociale of vriendschapskus, die toont dat je elkaar goed kent en vertrouwt. De liefdevolle kus, gereserveerd voor familie en andere geliefden. En ten slotte de erotische kus, waar naast lippen ook tongen bij komen kijken.

Weetje: de x die analfabeten vroeger op documenten gebruikten als handtekening, symboliseert een kus, en dateert uit de middeleeuwen, toen een respectvolle kus gebruikt werd om zakelijke of officiële overeenkomsten te bezegelen.

2Doet iedereen het?

Neen, maar het scheelt niet veel. Europeanen waren eeuwenlang de meest enthousiaste kussers, zeker als het op mond-op-mondcontact aankomt, en ze hebben die gewoonte al koloniserend de wereld rond geïntroduceerd. Maar antropologen ontdekten dat ook volkeren die niet kussen toch ‘kusachtig’ gedrag vertonen. Elkaar besnuffelen, in het oor fluisteren, het gezicht strelen, omhelzen, noem maar op. De eskimokus of kunik, bijvoorbeeld, is niet gewoon een kwestie van neuzen tegen elkaar wrijven. Voor een authentieke kunik druk je je neus tegen het gezicht van de ander en adem je diep in. Denk aan wat wij wel eens met baby’s doen. Het bizarste kusachtige gedrag vond men bij de Trobrianders in Nieuw Guinea, waar geliefden op elkaars wimpers beten.

Zelfs heel wat andere diersoorten doen iets wat op zoenen lijkt. Bonobo’s, veruit de geilste apensoort, zoenen als ze opgewonden zijn, om elkaar gerust te stellen en om conflicten op te lossen. Elanden en eekhoorns neuzenneuzen, mollen én stekelvarkens wrijven snuiten tegen elkaar, honden besnuffelen en likken elkaar, schildpadden geven zachte kopstootjes, sommige vleermuissoorten gebruiken hun tong bij het paren, leeuwen bijten elkaar tijdens het paren, vogels ‘bekken’, giraffen doen aan nekje-wrijf, en olifanten verkennen elkaars lichaam met hun slurf.

3Wie kust er gretiger,

mannen of vrouwen?

Ze kussen allebei even graag, maar hebben verschillende ideeën en noden als het over zoenen gaat. De State University of New York vroeg aan meer dan 1.000 mensen of ze met iemand naar bed zouden gaan zonder hem of haar te zoenen. Amper een vrouw op zeven overwoog seks zonder kussen, terwijl de meeste mannen daar absoluut niet moeilijk over deden, als er maar gevrijd werd.

Waarom? Volgens biologen zien mannen zoenen als een highway to bed, een manier om mevrouw en zichzelf op te winden voor het intiemere werk. Vrouwen gebruiken een kus om uit te vissen of ze met de man (of vrouw) in kwestie naar bed willen. Als de kus niets losmaakt, komt er van seks niets in huis. Ook tijdens en na het vrijen ‘lezen’ vrouwen de gegeven kussen als een liefdevolle ‘taal’.

4Wat gebeurt er in ons lijf bij passioneel lipcontact?

Onze lippen zijn een van de meest gevoelige onderdelen van ons lichaam, en als ze aangeraakt worden, schieten onze vijf zintuigen meteen wakker. Ze sturen signalen naar ons brein, vijf van onze twaalf hersenzenuwen schieten in actie en onze bloedvaten gaan wagenwijd open. Onze ademhaling wordt dieper en onregelmatiger, ons bloed gaat sneller stromen, onze polsslag gaat omhoog en zo komt er meer zuurstof dan normaal in onze hersenen terecht. Onze kaken worden rood en onze pupillen worden groter. Misschien daarom dat we al zoenend vaak onze ogen sluiten.

Zelfs een lichte lipaanraking activeert grote delen van onze hersenen. Meer zelfs, ons brein is actiever bij een zoen dan bij de aanraking van onze erogene zones. Bij een kus stuurt ons lichaam rechtstreeks signalen naar ons limbisch systeem, dat actief is bij liefde, genot en ons emotioneel geheugen. Zoenen ontketent een storm neurotransmitters en hormonen, en die zorgen voor een natuurlijke high. Testosteron windt ons op, waardoor er van zoenen vaak meer komt. Dopamine zorgt ervoor dat we intens van het zoenen genieten, zodat we het graag opnieuw en opnieuw willen doen. Cortisol ontspant ons, en doet stress smelten als sneeuw voor de zon, en dankzij oxytocine gaan we onze medezoener graag zien, waardoor zoenen bevorderlijk is voor het vormen van stevige, intieme banden.

5Hoe vermijden we neuskneuzingen?

Uit Duits onderzoek blijkt dat twee derde van alle zoeners hun hoofd naar rechts buigt om te zoenen. Het is pas als een kusser neer rechts en de ander naar links neigt, dat het gevaarlijk wordt.

6Het is leuk, maar is het ook nuttig?

Ja. Volgens antropologe Helen Fisher is kussen bevorderlijk voor onze drie essentiële liefdesnoden: lust, verliefdheid en liefde. Het eerste zorgt er voor dat we op zoek gaan naar iemand om onze kleren mee uit te trekken, het tweede zorgt er voor dat we dat minstens voor een paar maanden willen blijven doen, en het laatste zorgt voor een gevoel van verbondenheid en veiligheid, zodat we lang genoeg bij elkaar in de buurt blijven om kinderen groot te brengen. De intimiteit van het kussen, met bijhorende hormonale reacties, helpt bij alle drie.

We gebruiken een kus ook als een compatibiliteitstest. Vandaar dat de eerste kus zo belangrijk is, zeker in een tijd waarin veel dates niet face to face maar via technologie gemaakt worden. Zesenzestig procent van alle vrouwen en 59 procent van de mannen heeft volgens onderzoek al een ontluikende romance in de kiem gesmoord omdat de eerste kus niet genoeg vlinders losmaakte. Ook een geur die je niet aanspreekt, en misschien zelfs niet compatibele feromonen zorgen voor een koude kusdouche. Zoals Mae West al wist: A kiss is a man’s signature.

7Is kussen een barometer voor een relatie?

Ja, hoe meer een koppel kust, hoe tevredener ze zijn over hun relatie, zo ontdekte men aan de Brigham Young University. Maar wat komt er eerst, de kip of het ei, de kus of de tevredenheid? Dat is niet duidelijk. Toch maken de hormonen en neurotransmitters die vrijkomen bij het kussen ons blij, tevreden en opgewonden. Vandaar dat veel zoenen volgens Kirshenbaum bevorderlijk is om het vuur brandend én de band met je partner stevig te houden.

8Hoe kwamen we op het idee om te gaan zoenen?

Over hoe kussen precies ontstaan is, bestaan er verschillende theorieën. Zoöloog en schrijver Desmond Morris suggereerde dat vrouwenlippen een soort genitale echo waren, en daarom zo aantrekkelijk zijn voor mannen. Zeker als ze vol en rood zijn, twee signalen van opwinding. Andere wetenschappers zien een link tussen borstvoeding, toch onze eerste liefdevolle ervaring, en onze voorkeur voor die aangename druk op onze lippen. Iets minder smakelijk maar even plausibel is de theorie dat vast voedsel voorkauwen en mond op mond aan je baby doorgeven - iets wat moeders deden voor er vezels of mixers uitgevonden waren - tot onze kusgewoontes geleid hebben. Ook geur zou er iets mee te maken hebben. Kussen is eigenlijk ruiken. Iemand besnuffelen is een manier om hem of haar te herkennen, en om te tonen dat je de ander accepteert en vertrouwt. Volgens Kirshenbaum is zoenen in heel wat culturen op een verschillende manier geëvolueerd, maar werd het overal vanaf het prille begin ongemeen populair. Sleutel tot het succes is de intimiteit, en het feit dat - dankzij tast, geur en smaak - niets je zo dicht bij iemand brengt als een kus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234