Vrijdag 03/04/2020

Kunstvandalen slaan toe in Rome

Afgelopen weekend brachten vandalen zware schade toe aan twee historische monumenten in Rome, een driest hoogtepunt in de golf van vandalisme die de Italiaanse hoofdstad nu al jaren overspoelt. Onze kunststeden blijven gespaard, al duiken ook in Brussel, Gent en Antwerpen af en toe vandalen op met een voorliefde voor cultureel erfgoed.

3 september, Rome, Piazza Navona. Het lijkt een rustige zaterdagmorgen te worden tot een man plots twee grote stukken marmer afkapt van een standbeeld van de Fontein van de Moor. Een paar uur daarvoor heeft hij ook al een steen gegooid naar de Trevifontein, maar doel gemist. De dader staat in volle actie op beveiligingsbeelden, wordt opgepakt en blijkt een 52-jarige inwoner van Rome. De afgekapte stukken marmer worden gelukkig teruggevonden en kunnen weer aan het beeld, een kopie van het 16de-eeuwse origineel van de hand van een leerling van Michelangelo, bevestigd worden. Wel wordt het een dure grap die duizenden euro's zal kosten. Hetzelfde weekend pakt de politie ook een Amerikaanse student op die stukjes marmer van een muur van het Colosseum wilde breken. "Als souvenir."

Het Romeinse erfgoed trekt al vandalen aan sinds de val van het Romeinse Rijk, maar de laatste tijd maken ze het wel erg bont. Onlangs werd een Egyptische obelisk die 2.000 jaar geleden naar Rome werd gebracht ook al besmeurd met graffiti. De meer dan 1.200 bewakingscamera's en frequenter politiecontroles in het centrum van de stad zetten duidelijk geen zoden aan de dijk. De burgemeester van Rome Gianni Alemanno hoopt alvast luidop dat de dader een gevangenisstraf krijgt en zo "een voorbeeld stelt voor anderen".

"Monumenten met een grote symbolische waarde zijn altijd al favoriete doelwitten geweest van vandalen of zogenaamde souvenirjagers", zegt Dirk Laporte, docent in de monumentenzorg. "Maar dan gaat het wel over monumenten in de orde van de Acropolis van Athene of de piramides in Egypte, monumenten dus waar ook Rome er een paar van heeft. In ons land hebben we die nagenoeg niet."

Van een structureel probleem is er in onze kunststeden dan ook geen sprake. Al krijgen monumenten het in onze hoofdstad wel al eens hard te verduren. "In het Warandepark werden onlangs beelden vernield en gestolen", vertelt Roger Dezitter van de Directie van Monumenten en Landschappen van Brussel. Maar vooral grafschennis is volgens de man "een plaag aan het worden in en rond Brussel. Op het kerkhof van Laken beschadigden vandalen onlangs een aantal grafmonumenten en op het kerkhof van Evere sloegen ze al twee keer toe. Steeds worden er waardevolle stukken gestolen. Het is de daders duidelijk om geldgewin te doen."

En er is natuurlijk Manneken Pis, al is het al lang niet meer het originele ventje dat in onze hoofdstad zijn plasje staat te doen. "Onlangs nog werd het standbeeld weer beklad", vertelt Dezitter. "Het zal altijd wel een geliefd doelwit zijn van studenten of toeristen."

Ook Antwerpen heeft zo zijn verleden als het over vandalisme tegen monumenten gaat. Zo stelt Hendrik Conscience het op het naar hem genoemde plein al jaren zonder veer, omdat die te vaak gestolen werd. Ook de duim van het Rubensstandbeeld op de Groenplaats verdween ettelijke malen. En Willem Elsschot werd op het Mechelseplein beklad door studenten. Problemen uit het verleden, zo klinkt het bij Madeleine Manderyck van Onroerend Erfgoed Antwerpen. "Enkel graffiti komt nog af en toe voor", zegt Greet Stappaerts van het Middelheimmuseum, dat bevoegd is voor de werkgroep Beeld in de Stad. "En met speciale doekjes is dat vlug verwijderd."

Eenzelfde geluid is te horen in Gent. "In Gent werd sinds 2006 officieel maar melding gemaakt van één daad van vandalisme tegen een historisch monument", vertelt de Gentse schepen Christophe Peeters, bevoegd voor facility management. "Wel werd het bronzen zwaard van de Stervende Gladiator in het Zuidpark tot voor kort frequent gestolen. We hebben hem nu een houten exemplaar gegeven en hebben er meteen tien andere besteld. Vroeger was het standbeeld van Koning Boudewijn in het Citadelpark ook een geliefd doelwit voor graffitispuiters, maar de laatste jaren gelukkig niet meer."

In Brugge zou het probleem volgens Miek Goossens, gewestelijk erfgoedambtenaar van West-Vlaanderen zelfs "nagenoeg onbestaande" zijn. Andries Van den Abeele, voorzitter van de erfgoedvereniging Stichting Marcus Gerards, bevestigt dat. "Het voordeel van een rustige stad", klinkt het. "Het heeft met een zekere mentaliteit bij toeristen én inwoners te maken", denkt ook Goossens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234