Zaterdag 20/07/2019

KUNSTPARELS BIJ DE DEUR

Kunst hoeft niet per se in een museum te hangen. In een villa, casino of metrohalte - vaak is het bouwwerk al kunst op zich - komt ze net zo goed tot haar recht. Kende je deze al?

BRUSSEL

De statige villa in Elsene, gebouwd tussen 1930 en 1934, is een art-decoparel. De toen 21-jarige Louis Empain, zoon van de rijke industrieel Édouard Empain, gaf de Zwitserse architect Michel Polak de opdracht. Twee jaar later schonk hij de villa met zwembad aan de Belgische staat om er het Koninklijk Museum voor Hedendaagse Sierkunst in te vestigen, onder het toezicht van een stichting die zijn naam zou dragen. Na de oorlog vestigde de Belgische overheid er de ambassade van de USSR, tegen alle afspraken in. De familie vocht dit aan en kreeg de villa eind jaren 60 terug. In de jaren 90 raakte het gebouw echter in verval, tot de Boghossianstichting de villa volledig renoveerde.

Vandaag organiseert Villa Empain als centrum voor dialoog tussen de oosterse en westerse cultuur verschillende tentoonstellingen. Denkbeeldige grenzen, een expo rond echte en ingebeelde, zichtbare en onzichtbare grenzen, loopt nog tot 30 april. Vanaf 19 april start de expo Mondialité met focus op de Frans-Antilliaanse dichter en schrijver Édouard Glissant. Vergaap je intussen ook aan de monumentale deur met gouden geometrische motieven, de lichtkoker, de verwarmingselementen, de lichtarmaturen, de achtergevel en het zwembad.

Franklin Rooseveltlaan 27, Elsene, villaempain.com

DEURNE

Renaat Braem is een van de belangrijkste naoorlogse architecten in België. Hij heeft onder andere de Antwerpse politietoren, de Kielse 'potenblokken' (de hoogbouwwijk) en het rectoraatsgebouw van de VUB op zijn naam staan. In de jaren 50 bouwde hij zijn eigen woning en atelier in Deurne: blokvormige volumes die op elkaar gestapeld zijn. Hij maakte hierbij optimaal gebruik van de groene omgeving. Ook het interieur van het Renaat Braem Huis is een parel. Naast architect was Braem immers ook tekenaar, schilder en beeldhouwer. Zijn plastisch oeuvre en zijn persoonlijk archief zijn in de woning te bewonderen.

Menegemlei 23, Deurne, braem2010.be/braemhuis

BRUSSEL

Architect Victor Bourgeois bouwde dit modernistische pand als atelier voor beeldhouwer Oscar Jespers. De gevel en de disproportionele ramen lokten aanvankelijk nog protest uit. Het atelier werd eind jaren 20 een centrale ontmoetingsplaats voor avant-gardekunstenaars uit heel Europa. Jespers werkte in het pand tussen 1928 en 1970. De robuuste en cilindrische vormen en afgeronde hoeken tonen hoe tijdloos de architectuur is. Designverzamelaar Jean-François Declercq bewoont het pand, maar stelt het ook open als exporuimte. Ter gelegenheid van Art Brussels (21-23 april) benut kunstenaar Pierre-Laurent Cassière van 19 tot 21 april alle ruimtes in het huis met foto's, video's en geluidsinstallaties.

Erfprinslaan 149, Sint-Lambrechts-Woluwe, atelierjespers.com

OOSTENDE

Kunstenaar Paul Delvaux kreeg in 1952 de vraag van architect Léon Stynen om een grote muurschildering te maken voor het Casino-Kursaal in Oostende. In die periode was Delvaux gefascineerd door zeemeerminnen, die meermaals in zijn werk voorkwamen. Samen met zijn assistenten werkte hij een maand aan het 26 meter lange en 5 meter hoge fresco. Enkele jaren voordien had hij als test een fresco op de buitenmuur van het huis van een vriend geschilderd. Toen gebruikte hij eierdooiers als bindmiddel voor de verf omdat hij bang was dat de schildering te snel zou vervagen. Voor het fresco in het Casino-Kursaal gebruikte Delvaux ongeveer 2.000 eieren.

Kursaal-Westhelling 12, Oostende, kursaaloostende.be

BRUSSEL

De Brusselse metrostations vormen één ondergronds kunstwerk. 82 kunstwerken maken het pendelen heel wat aangenamer. Raveel, Delvaux, Hergé en François Schuiten zijn maar enkele kunstenaars die hun sporen ondergronds achterlieten. In station Merode, onder de Tervurenlaan en het Merodeplein, is de 100 meter lange mozaïek van donkere keramieken tegels van Jean Gilbert indrukwekkend. In de lokettenhal schilderde Roger Raveel in 1977 een wandschildering, genaamd Ensor: Vive la Sociale. Het schilderij verwijst naar De intocht van Christus te Brussel van Ensor en naar Jan Van Eyck met de personages Adam en Eva. De felle kleuren, het witte vlak en de niet-ingevulde figuren zijn typisch Raveel.

Tervurenlaan, Etterbeek

GENT

Veel mensen lopen de voormalige Bank van de Arbeid achteloos voorbij. De sobere voorgevel verraadt immers niets van het goed bewaarde interieur: art-decosmeedijzer, glas-in-loodramen, lichtkoepel met bloemenmotieven en Belgisch marmer. De bank was geen lang leven beschoren, klanten konden hier maar 11 jaar - van 1923 tot 1934 - hun geld sparen. Sinds 1997 is de voormalige bank een beschermd monument, omwille van het interieur en de architecturale waarde (interbellum). Het gebouw werd gedeeltelijk gerenoveerd door de provincie Oost-Vlaanderen, in 2013 trok het Gentse stadsontwikkelingsbedrijf Sogent er in. Sogent gebruikt de voormalige lokettenzaal en kluizenzaal als tentoonstellingsruimte, waar ze aan de hand van maquettes, beelden en tekst de toekomstige stadsontwikkelingsprojecten van Gent uit de doeken doen.

Voldersstraat 1, 9000 Gent

ROTTERDAM

Huis Sonneveld, ontworpen in 1933 door architect Leendert van der Vlugt, is een totaalconcept waarbij architectuur, interieur en inrichting elkaar versterken. Bijna alle meubels en lampen in het huis zijn afkomstig van de firma Gispen. Het maatwerk toont dat de Rotterdamse familie Sonneveld naar luxe en comfort streefde en het modernisme heel genegen was. Het risico van een museumwoning is dat het na verloop van tijd te statisch wordt. Daarom worden regelmatig kunstenaars, ontwerpers of architecten gevraagd om in het huis een installatie te maken en op het interieur te reageren met eigentijds design. Zo plaatste Eva Rothschild monumentale sculpturen op verschillende plaatsen in de woning, liet Dominique Gonzalez Foerster een soundtrack klinken door het ingebouwde audiosysteem van Huis Sonneveld of bezorgt Petra Blaisse de bezoekers een geheel nieuwe ervaring dankzij een spiegelvloer.

Jongkindstraat 12, Rotterdam, huissonneveld.nl

RIJSEL

Architect Rob Mallet-Stevens realiseerde deze villa tussen 1929 en 1932 voor het kroostrijke gezin Cavrois. Mallet-Stevens kwam uit een vooraanstaande Belgische familie van kunstenaars, kunstcritici en -verzamelaars. Naast architect was hij ook meubelontwerper en binnenhuisarchitect. Hij had veel oog voor detail en bedacht vernuftige oplossingen, zoals een ingebouwde weegschaal of elektrische badjasverwarmers. De keuken en badkamer zijn een streling voor het oog. Wandel zeker tot de achterkant van de tuin, zodat je de villa weerspiegeld ziet in de waterpartij. In de kelder loopt een permanente expo over de renovatie van de villa.

Avenue Président John Fitzgerald Kennedy 60, Croix, villa-cavroix.fr

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden