Zaterdag 14/12/2019

Wetenschap

Kunstmatige intelligentie ontdekt dat de aarde om de zon draait

De zon en de planeten van het zonnestelsel, met de aarde op de derde plaats. Beeld Getty Images

Ruim vijfhonderd jaar na Nicolaas Copernicus heeft nu ook een computer ontdekt dat de aarde om de zon draait. De kunstmatige intelligentie die dat voor elkaar kreeg, moet op termijn vraagstukken oplossen waarop menselijke natuurkundigen de tanden stukbijten.

Het programma kreeg van zijn bedenkers de naam SciNet, vermoedelijk een knipoog naar het moordlustige  Skynet uit de sciencefictionfilmreeks Terminator. In tegenstelling tot zijn bijna-naamgenoot heeft SciNet alleen vredelievende motieven. Het doet dienst als een robot-natuurkundige die de wereld om ons heen vangt in elegante wiskundige regels. SciNet zou op die manier in staat moeten zijn om, bijvoorbeeld, Albert Einsteins relativiteitstheorie te bedenken en die vervolgens aan ons te openbaren.

Dat neurale netwerken – zelflerende systemen die geïnspireerd zijn op het menselijke brein – in staat zijn tot bijzondere prestaties is al langer bekend. Voeder zo’n kunstbrein voldoende foto’s, en het kan je moeiteloos vertellen of je op een foto een hond ziet of een wolf. Soms zijn dergelijke systemen zelfs in staat tot nieuwe ‘ontdekkingen’. Afgelopen april voederden wetenschappers de regels van vierhonderd bestaande sporten aan een kunstbrein, waarna het een nieuwe sport bedacht. Die sport – werktitel ‘speedgate’ – wordt gespeeld met een soort rugbybal op een veld dat bestaat uit drie cirkels

Onopgeloste problemen

De Zwitserse natuurkundige Renato Renner besloot samen met collega’s om de bijzondere kracht van neurale netwerken in te zetten om de werkelijkheid waarin we leven beter te begrijpen. Dat schrijven ze in een artikel dat binnenkort verschijnt in het vakblad Physical Review Letters.

Uiteindelijk willen zij hun robot-natuurkundige loslaten op de belangrijkste onopgeloste problemen in de moderne fysica. Zo zit het heelal tjokvol donkere materie: mysterieus, nog onbegrepen spul dat zijn aanwezigheid alleen indirect kenbaar maakt en dat je met het blote oog niet kunt zien. Wat het is – en of het wel echt bestaat – weet niemand. Wellicht kan SciNet straks uitkomst bieden.

Tegendraadse theorie

Bij wijze van test lieten de onderzoekers hun programma alvast los op een aantal problemen die menselijke natuurkundigen eerder al hadden opgelost. Zo ontdekte het systeem niet alleen dat de aarde om de zon draait, maar stelde het ook natuurwetten op voor complexe slingerbewegingen. SciNet kon bovendien overweg met de kwantumfysica, de tegendraadse natuurkundetheorie die het gedrag van de werkelijkheid beschrijft op de allerkleinste schaal.

Die eerste experimenten zijn niet alleen een kwestie van warmdraaien, benadrukken de onderzoekers. “Ons werk zet een eerste stap om te bepalen of onze natuurwetten zonder verdere voorkennis volgen uit de wereld om ons heen”, schrijven Renner en collega’s in hun artikel. Het zou volgens hen ook best kunnen dat er alternatieve natuurwetten bestaan die eenvoudiger blijken dan de regels die menselijke natuurkundigen hebben bedacht. “Voorlopig volgt SciNet echter onze natuurkundelesboeken”, schrijven de onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234