Woensdag 03/06/2020

Kunstmarkt besmet met valse Man Rays

De voorbije vijftien jaar blijkt het werk van de beroemde fotograaf Man Ray (1890-1976) op grote schaal te zijn vervalst. De Nederlandse krant NRC Handelsblad noemt het 'de eerste omvangrijke vervalsingsaffaire in de moderne fotografie'. De fraude betreft vooral de zogenaamde vintage-drukken, de oorspronkelijkste en dus meest gewilde afdrukken, gemaakt in de periode 1919-'36. Oplichters hebben de handtekening van Man Ray en diens stempels vervalst. Tot het werk uit deze periode behoren zijn bekendste opnamen zoals Le Violon d'Ingres (1924) en Larmes de verre (1930-'33).

Brussel.

Eigen berichtgeving

In de Duitse verzameling Werner Bokelberg werden 61 valse vintage-drukken aangetroffen. De zestigjarige, ervaren fotoverzamelaar deed zijn huis van de hand om zich tientallen Man Rays, voor ruim 73 miljoen frank, te kunnen aanschaffen. De Duitse papierfabrikant AGFA bevestigde de fraude: het gebruikte papier blijkt hooguit veertig jaar oud te kunnen zijn. Bij 21 afdrukken is het papier zelfs niet ouder dan vijf jaar: de moderne merknaam op de achterkant is door de vervalsers vakkundig onzichtbaar gemaakt.

Bokelberg beschikt onder meer over vijf versies van de al vermelde foto van het vrouwengezicht met de glazen tranen (Larmes de verre) die allemaal vals bleken te zijn. De verzamelaar kocht er twee in november 1983, op een veiling in Hôtel Drouot in Parijs. De drie andere werden hem tussen 1993 en 1996 aangeboden door een Parijzenaar die ook de eerste twee op de veiling bracht. De zestigjarige man die zich voorstelde als Benjamin Walter, spiegelde Bokelberg voor dat de foto's afkomstig waren uit zijn vaders nalatenschap. De Parijse kunsthandelaar Gerard Lévy schreef de bijbehorende authenticiteitsattesten uit. Op 8 januari lichtte Bokelberg de Franse justitie in, die een aanklacht voorbereidt tegen de betrokkenen. Walter lijkt echter met de noorderzon vertrokken te zijn.

Vermoedelijk zijn nog meer verzamelingen besmet door de fraude. Van minstens 26 vervalsingen, die eveneens in november 1983 in Parijs werden geveild, is niet bekend in welke collecties ze zich bevinden. NRC Handelsblad acht het niet uitgesloten dat ook Nederlandse collecties fakes bevatten. In Vlaanderen is Ronny Van de Velde, die in het najaar 1994 in zijn Antwerpse galerie een retrospectief aan de Amerikaans-Franse kunstenaar wijdde, een bekende Man Ray-verzamelaar. Gisteren konden we enkel een medewerker van Van de Velde aan de lijn krijgen. De man schrok duidelijk van het nieuws.

De fraude zou al enkele maanden een publiek geheim zijn onder Franse en Amerikaanse verzamelaars. Eind vorig jaar werd ze wereldkundig gemaakt door het Internet-tijdschrift ArtNet. Ook in het februarinummer van Art & Auction zal een uitgebreid artikel over de vervalsingsaffaire verschijnen. NRC Handelsblad weet te melden dat daarin sprake is van valse Man Rays in het Getty Museum in Los Angeles. In het artikel wordt ook gesteld dat de vervalsers vermoedelijk over de originele negatieven of duplicaten beschikten. Journalist Steven Vincent wijst in zijn artikel op de mogelijke betrokkenheid van een zekere Hélène Beguier, ex-vrouw van een drukker die twaalf jaar bij Man Ray werkte. De vrouw trok na de dood van Man Ray in bij diens weduwe Juliet en heeft momenteel een relatie met Benjamin Walter. Ook zij is spoorloos.

Eigenlijk heeft Man Ray zijn werk zelf erg fraudegevoelig gemaakt. Vooral in de jaren zeventig herdrukte en antedateerde hij volop zijn werk. (EB)

Le Violon d'Ingres. (Foto Man Ray)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234