Maandag 17/02/2020

Visienota Kunst

"Kunstensector moet geld halen waar het zit: bij de rijken"

Beeld © Belga

Geld inpompen of verzuipen. De visienota van Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) over hoe het kunstenlandschap in Vlaanderen er moet uizien, zal niet iedereen evenveel bevallen.

Om 13 uur wordt Sven Gatz onder de VRT-toren verwacht om mee te doen aan de Buitenspeeldag en samen met enkele Ketnetters de aftrap te geven van de Ketnet-estafette. Maar voor hij aan spelen toekomt, wordt de cultuurminister in de voormiddag in de commissie Cultuur van het Vlaams parlement verwacht om zijn visienota Kunsten voor te stellen. Daarin zal Gatz aangeven in welke richting het kunstenlandschap volgens hem moet evolueren. De nota zal de basis vormen voor het toekennen van de subsidies aan de culturele organisaties. Namen en bedragen zullen nog niet worden genoemd, maar de tekst zou veel moeten duidelijk maken.

De minister behoudt de primeur voor zijn visienota en bijhorende uitleg aan het Vlaams parlement, maar Marius Meremans van coalitiegenoot N-VA hoopt dat Gatz vooral duidelijke keuzes maakt. "Overleg Kunstenorganisaties, toch een beetje de vakbond van de cultuurwereld, pleit voor consolidatie. Alleen creëer je zo geen ademruimte. Als je alle organisaties een beetje minder middelen geeft, blijf je aanmodderen."

Grote instellingen

Gatz gaf in zijn beleidsbrief al aan dat hij vooral kijkt naar de grote kunstinstellingen zoals de AB, deSingel en binnenkort ook de Vooruit en Concertgebouw Brugge. Zij zullen meer armslag krijgen, maar moeten daar ook iets tegenover stellen. "We verplichten hen om ruimte te maken voor de kleintjes", zei Gatz gisteren in Humo.

Zo'n peterschap voor de grote instellingen mag in theorie interessant lijken, niet iedereen vindt het een positieve evolutie. "Ik heb grote twijfels bij zo'n constructie, omdat de grote reuzen eerder het canon consolideren", zegt Bart Caron van Groen, die tevens voorzitter is van de commissie Cultuur in het Vlaams parlement. Ook Yamila Idrissi (sp.a) vindt het geen goed idee. "Kijk bijvoorbeeld naar Brussel, waar je de AB en Brussels Philharmonic als grote instellingen hebt. Hoe pas je jonge theatermakers in dat verhaal? Je kunt hen toch niet in de AB stoppen? Sven kan het altijd mooi uitleggen, maar men beseft vaak niet wat de implicaties van die woorden zijn. Ik hou mijn hart nu al vast voor wat komt."

Minder kleintjes

Wat de gevolgen voor de kleine en middelgrote cultuurinstellingen zijn, die sowieso al harder getroffen werden door de besparingen, blijft onduidelijk. Al windt Meremans er geen doekjes rond: het aantal kleintjes zal verminderen. "Men heeft vroeger, toen er nog geld was, een heel rijk landschap gecreëerd. Maar dat moet ook beheersbaar blijven. We zullen dus naar een kleiner landschap moeten gaan, alleen niet op de manier zoals in Nederland is gebeurd. We moeten kijken naar wat nodig is. Dat is niet leuk, maar soms moet het."

Ook Caron vreest vooral problemen bij de kleintjes. "Ik vrees een operatie die de avant-garde gezelschappen - de vernieuwers in de kunsten - zal leiden tot projectsubsidie in plaats van langdurige steun. Of dat ze in de richting van de grote instellingen worden geduwd. Volgens mij moeten we hen net in de marge laten groeien, zoals dat ooit met Jan Fabre, Alain Platel of Anne Teresa De Keersmaeker is gebeurd."

"Die kleine en middelgrote instellingen zijn de humus waarop de grote instellingen groot zijn kunnen worden", zegt Idrissi. "Dit is een cultureel ecosysteem: als het nu goed gaat, is dat omdat je in het verleden geïnvesteerd hebt in kunstenaars en gezelschappen toen ze nog klein waren. Nu neem je die vruchtbare grond weg. Je zult dat morgen niet zien, maar wel binnen tien of vijftien jaar."

De rijken

Om het gebrek aan middelen te compenseren, pleitte Gatz er al verschillende keren voor dat de culturele instellingen actiever geld moeten zoeken. "Het overheidsgeld is op, terwijl er in de maatschappij best nog geld te vinden is. Mijn voorstel is het geld te halen waar het zit: bij de rijken", verklaarde Gatz in Humo. Maar zo'n alternatieve financiering kan alleen aanvullend werken, vindt Meremans. "Overheidssubsidies zullen er altijd zijn. Dat is essentieel. Anders krijg je pas echt een verschraling van het landschap."

Hoe leuk de slogan ook is, het geld bij de rijken halen is volgens Caron geen goed idee. "De democratisering van cultuur is een van de grootste verdiensten van de laatste veertig jaar. Dat mogen we niet omkeren. Cultuur mag niet iets worden voor mensen met geld. Met private funding of een verhoogde fiscale aftrek voor wie investeert in cultuur heb ik geen probleem. Maar dat behoort niet tot Gatz' bevoegdheden en staat niet in het federaal regeerakkoord. We mogen ook niet vergeten dat zulke fiscale voordelen uiteindelijk ook over ons geld gaan. Dan kies ik liever voor een model van subsidies."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234