Zondag 31/05/2020

Kunstenaarsnest

Het Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK) in Gent leverde een indrukwekkende lijst kunstenaars af, nu verenigd in het exclusieve gesamtkunstwerk The Institute.

Voor Oscar van den Boogaard, artistiek directeur van het HISK, is de kunstenaar een elitesoldaat, een beeld ontleend aan Marcel Broodthaers miniatuurboekje La conquête de l'espace. Atlas à l'usage des artistes et des militaires. De metafoor wordt weerspiegeld in de werkelijkheid dankzij een mooi toeval: de eerste locatie van het HISK was een gewezen militair hospitaal in Antwerpen, de huidige een voormalige kazerne in Gent. Ruimte veroveren is zowel voor de kunstenaar als voor de militair cruciaal, maar de manier waarop dat kan, is zo verscheiden als het aantal kunstenaars dat aan het HISK gestudeerd heeft.

In de openingstekst van het boek praat Oscar van den Boogaard met Tate Moderndirecteur Chris Dercon over de mogelijke rol van een Hoger Instituut voor Schone Kunsten. Daarbij benadrukt Dercon dat het HISK niet bang hoeft te zijn voor een nomadisch bestaan, want die vrijheid ziet hij net als een grote kracht. Een bemoedigende gedachte, aangezien het niet zeker is dat het HISK in de Gentse kazerne kan blijven bivakkeren nu stad Gent het complex verkocht heeft aan de provincie Oost-Vlaanderen.

Een vaste plek is minder prioritair geworden, zowel voor het kunstinstituut als voor de individuele kunstenaar. Katerina Gregos diept dat thema uit in een essay waarin ze nadenkt over de plaats van het kunstenaarsatelier vandaag. Ze toont aan dat het atelier en het mythische en stereotiepe beeld van het geïsoleerde kunstenaar-genie dat eraan verbonden is, verleden tijd zijn. Vele kunstenaars hebben als studio enkel de harde schijf van hun laptop of zelfs maar de ruimte in hun hoofd nodig, meer niet. Niet langer is de studio de plaats waar kunstobjecten klaargestoomd worden voor de kunstmarkt; het is een plaats voor reflectie, net als het kunstinstituut dat is.

Die theorie wordt gedemonstreerd: naast de theoretische teksten bestaat het leeuwendeel van het boek uit beeld. De 230 kunstenaars die de voorbije twintig jaar in het HISK verbleven, presenteren exclusieve kunstenaarspagina's. We krijgen oud, maar vooral ook nieuw werk te zien, waarmee het meteen een overzicht wordt van de recente geschiedenis van de hedendaagse kunst in België en daarbuiten.

Niet zelden betekent afstuderen aan het HISK de start van een succesvolle internationale carrière. Dat mag blijken uit het indrukwekkende lijstje laureaten: Virginie Bailly, Ruben Bellinkx, Wim Catrysse, Nicolas Provost, Sarah & Charles, Koen van den Broek, Rinus Van de Velde, Kris Verdonck. Ook Vincent Meessen, die dit jaar België mag vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië, studeerde aan het HISK.

Even de studio vernielen

Maar er zijn ook nieuwe ontdekkingen te doen: de mooie fotoreeks van Sara Bjarland die baadt in melancholie. Ze fotografeert dode, afgedankte planten die ze op straat vindt. Of Joris Van de Moortel, die tijdens het werken aan zijn eerste solotentoonstelling in Hoet Bekaert Gallery zo gefrustreerd raakte dat hij zijn volledige HISK-studio vernielde: hij vermaalde zijn volledige atelier inclusief alles wat zich erin bevond met een bulldozer en maakte met de resten negentig vloertegels in polyester. Zo werd zijn atelier integraal verplaatst naar de galerie, zij het in een andere vorm.

Dit boek doet voor zijn lezers wat het HISK doet voor zijn studenten: het is een plaats voor reflectie, zowel theoretisch als in beelden. De op de titel na volledig witte cover duidt er al op dat het HISK ruimte biedt voor alle mogelijke invullingen. Het is een gesamtkunstwerk geworden dat de ambitie en toekomst van het HISK markeert. Alleen al het feit dat dit boek bestaat, is opmerkelijk. Dat een kunstschool de tijd, de moeite, maar vooral de verantwoordelijkheid neemt om op die manier positie in te nemen is een feit dat gelukkig stemt.

Tot 13 maart loopt in De Brakke Grond Amsterdam de expo HISK SHOW.

The Institute, Lannoo, 594 p., 65 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234