Vrijdag 06/12/2019

Kunstenaars in de knoei

Slechts een op de tien kunstenaars kan rondkomen van zijn of haar artistiek werk. De meesten moeten meerdere jobs combineren en verdienen dan nog vaak een stuk minder dan de doorsnee werknemer in België.

Veel professionele artiesten klussen bij in andere kunstprojecten of -disciplines. Uit interesse én financiële noodzaak. Maar vaak nemen ze er ook een job in een totaal andere sector bij om rond te komen, van lesgeven tot horecawerk. Dat geldt voor 40 procent van de beeldende kunstenaars en schrijvers, een derde van de muzikanten en filmmakers en een kwart van de podiumkunstenaars.

Negen op de tien kunstenaars kunnen immers niet leven van hun eigen artistiek werk. Alleen bij filmmakers ligt dat percentage net iets lager: 80 procent. Meer dan een kwart van de alleenstaande kunstenaars zegt zelfs dat ze niet rond komen. Vaak omdat een deel van hun werk, zoals onderzoek, netwerken en het creëren zelf, weinig of niet vergoed wordt.

Dat blijkt uit een online-onderzoek bij 2.700 mensen uit de sector, in opdracht van onder meer Kunstenpunt en de Vlaamse overheid. "Het cliché van de luie kunstenaar die gewoon wacht op subsidies klopt dus niet", zegt Delphine Hesters van Kunstenpunt. "Het zijn net flexwerkers en ondernemers."

Genderloonkloof

De doorsnee beeldend kunstenaar met een werknemersstatuut verdiende in 2014 13.786 euro netto per jaar, zo'n 10.000 euro minder dan de doorsnee belastingplichtige in België. Een kwart van de beeldende kunstenaars moest het zien te rooien met 7.000 euro of minder.Muzikanten hebben van alle kunstenaars in werknemersstatuut gemiddeld nog het hoogste inkomen met 20.000 netto per jaar.

Voor vrouwen is het doorgaans nog moeilijker. Want ook in de kunstensector speelt de genderloonkloof: mannelijke schrijvers en illustratoren tussen 35-44 jaar en 55-64 jaar verdienen bijna het dubbele van hun vrouwelijke collega's. In de film- en muziekwereld is de kloof kleiner, toch zijn deze sectoren met 70 procent overwegend mannelijk.

Opvallend: ondanks hun 'precaire omstandigheden' zeggen negen op de tien artiesten dat ze tevreden zijn over de inhoudelijke en artistieke aspecten van hun job. Maar een onzeker bestaan en laag loon zorgt ervoor dat bijna de helft toch overweegt om ermee te kappen en een andere job te zoeken. Bij de podiumkunstenaars loopt dat zelfs op tot 60 procent.

Cultuurminister Sven Gatz (Open Vld) erkent dat er nog werk aan de winkel is. "Maar er worden zeker al zaken ondernomen: de projectsubsidiepot is bijvoorbeeld met 2 miljoen euro vergroot, vanaf 2018 kunnen kunstenaars renteloos of rentearm lenen bij de Cultuurbank en de taxshelterregeling voor podiumkunsten zit op federaal vlak in de laatste rechte lijn."

Maar dat volstaat niet, meent belangenorganisatie Overleg Kunstenorganisaties (oKo). Zij pleiten onder meer voor een minimale dagvergoeding, een verhoging van de (project)subsidies, vereenvoudige statuten en structuren en een betere zakelijke en juridische begeleiding van artiesten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234