Woensdag 11/12/2019

Kunstdiefstal is lucratieve handel in België

Belgi� heeft twee internationale conventies voor kunsthandel niet geratificeerd, waardoor zwendelaars zo goed als vrij spel hebben

Laat je Swarovskikonijn registreren

Brussel

Eigen berichtgeving

Ward Daenen

In België worden jaarlijks 12.000 tot 14.000 kunstwerken of antiekvoorwerpen gestolen, schreef Le Soir dinsdag. De artefacten worden in slechts 6 procent van de gevallen teruggevonden en doen voor het overige uiterst lucratieve handeltjes draaien. Door het gebrek aan wetgeving hebben de trafikanten vrij spel, maar er is ook nonchalance bij de eigenaars. De politie doet wat ze kan, maar dweilt met de kraan open.

Kunstdiefstal mag na illegale drugs en wapentrafiek de lucratiefste tak zijn inzake zwendel, voor de gerechtelijke dienst van de federale politie in ons land lijkt het niet echt een prioriteit. Welgeteld drie mensen runnen het centrale Art Research Team. Dat moet de speurders die in de arrondissementen actief zijn coördineren en internationaal samenwerken rond kunst- en antiekcriminaliteit. Annie Moulin van het Art Research Team wil het daar niet over hebben. Ze houdt het naar eigen zeggen bij de feiten. "Drie kwart van de diefstallen doet zich voor bij particulieren. Daarnaast wordt er veel gestolen in kerken. Diefstallen in musea vormen een kleine minderheid", zegt Moulin.

Volgens Moulin hebben de dieven het nu vooral op schilderijen en beeldhouwwerken gemunt. "Tien jaar geleden ging het vaker om zilverwerk." De database Artist, die het Art Research Team bijhoudt, bevat in totaal zo'n 20.000 vermiste voorwerpen. Dat lijkt weinig, als er elk jaar tot 14.000 voorwerpen worden gestolen, waarvan er nog geen duizend (ongeveer 6 procent) worden teruggevonden. "Maar 6 procent is relatief veel", zegt Annie Moulin. "Zeker als je weet dat slechts 8 procent van de 14.000 in de database terechtkomt." Wat dan met de andere 92 procent? "Wie bestolen is, kan maar zelden een foto of registratienummer voorleggen. En dan kunnen we niets doen. Een voorbeeld. Een Swarovskikonijn is gestolen maar niet geregistreerd. Zelfs als we het terugvinden, is het moeilijk om het terug te geven omdat we nooit zeker zijn wie de eigenaar is." Wie waardevolle voorwerpen in huis heeft, krijgt daarom van Moulin de raad ze te laten registreren. "Het is de moeite, want de gestolen voorwerpen in de database worden in twee derde van de gevallen teruggevonden."

Preventief te werk gaan is de boodschap. Maar intussen belanden jaarlijks duizenden artefacten op de zwarte markt. Want in de regel volgt op diefstal heling. En daar heerst bij ons volgens Moulin een juridisch vacuüm. "Op juridisch vlak zijn we beperkt. Gerechtelijke dossiers in dit verband verjaren al na vijf jaar. Voor een heler volstaat het een schilderij zolang in de kelder te stockeren en het dan te verkopen. Het risico om veroordeeld te worden is dan bijna nihil."

Naast dat alles is er nog de internationale zwendel. Ook op dat vlak zijn er verzuchtingen. Want België ratificeerde noch de Unescoconventie uit 1970, die illegale internationale handel in gestolen of illegaal in- of uitgevoerde kunstvoorwerpen verbiedt, noch de Unidroitconventie, die restitutie van die voorwerpen moet vergemakkelijken. "Daardoor heeft de illegale kunsthandel - die hier legaal is - bij ons zo goed als vrij spel", aldus volksvertegenwoordiger Willy Cortois (VLD). "Tot groot ongenoegen van de ons omringende landen Frankrijk en Groot-Brittannië. In hun ogen zijn wij de draaischijf van praktijken die aanleunen bij internationale criminaliteit en witwaspraktijken." Cortois, die over het onderwerp een parlementaire vraag klaar heeft voor de kamercommissie Buitenlandse Zaken, wijst erop dat kunsthandelaars niet verplicht zijn een register bij te houden van aan- en verkopen met vermelding van de identiteit van koper en verkoper. "We zijn een paradijs voor wie gestolen of illegaal geëxporteerde voorwerpen ten gelde wil maken. De Zavel in Brussel is wat dat betreft kunsthandel in de heel vrije zin van de betekenis. Ik wil van de minister weten waarom wij die conventies nog altijd niet hebben geratificeerd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234