Zondag 11/04/2021

Kunstboeken met rock-’n-rollfactor

undefined

Lannoo is allang niet meer die Vlaamse, katholieke, zeg maar stoffige uitgeverij van weleer. Op haar honderdste is Lannoo jonger en dynamischer dan ooit, en Gautier Platteau is daar een van de symbolen van. Hij was het die dit jaar het tweede fotoboek van Stephan Vanfleteren uitgaf en er meteen een tentoonstelling bij op poten zette, hij was het die het boek van vormgever Gert Dooreman in zijn fonds mocht opnemen, de catalogus van de expo van Luc Tuymans en Ai Weiwei, het nieuwe boek van Carl De Keyzer, dat van Abattoir Fermé, van Michiel Hendryckx, Koenraad Tinel, enzovoort. Op de opening van de Dooremantentoonstelling stak Tom Lanoye een heuse lofrede af over de uitgever. “De mooie jonge oppergoden vind je nu ook al in onze uitgeverijen.”Platteau moet er nog altijd van bekomen. “Het is een zot jaar geweest”, lacht hij wanneer we hem in zijn thuisstad Kortrijk treffen. Hij komt net van Milaan, waar hij voor het boek African Faces de Top Applications Award in de categorie hardcover mocht gaan afhalen. Het houdt niet op.Nochtans begon het zoals het zo vaak begint. “Ik ben zeven jaar geleden als redacteur kunstboeken begonnen bij Lannoo”, vertelt Platteau. “Daarna ben ik opgeklommen tot adjunct-uitgever kunst. Sinds begin dit jaar ben ik Luc Demeester opgevolgd aan het hoofd van het fonds kunst. Ik heb veel aan hem te danken. Ik geloof sterk dat het grote leeftijdsverschil tussen ons - veertig jaar - ervoor heeft gezorgd dat we goed met elkaar opschieten, zonder concurrentie of zo. Een beetje zoals grootvader en kleinzoon. (lacht) We zijn natuurlijk van een totaal verschillende generatie en ik heb dan ook een andere stijl en andere interesses.”

Wat trok je aan in het uitgeversvak?

Platteau: “Ik zocht een job die cultuur en intellectuele uitdagingen combineert met rock-’n-roll. De baan op, kunstenaars en museumconservatoren ontmoeten, dat wilde ik doen. En bij Lannoo kon dat.”

Vond je Lannoo als jonge kerel wel rock-’n-roll genoeg?

“Ik was daar bang voor, maar toen ik de mensen leerde kennen met wie ik zou samenwerken was die angst snel over. Ik vond het ook leuk om als jonge gast met nieuwe voorstellen af te komen, veranderingen te forceren. Het is de wissel van de wacht, hé. Het voordeel is dat Lannoo geen logge organisatie is. Eigenlijk bestaat Lannoo uit een hele rist uitgeverijtjes met elk hun specialisatie, die allemaal een grote zelfstandigheid hebben. Dat is de verdienste van CEO Matthias Lannoo en dat werkt. Je hoeft geen toestemming te vragen aan tientallen mensen die boven jou staan om een boek uit te geven. Je gaat naar de twee, drie mensen van de top en er wordt beslist. Zo kunnen we kort op de bal spelen.“Lannoo is als een Vlaamsgezinde, katholieke uitgeverij begonnen, maar wat ik belangrijker vind: uit idealisme, niet puur om het geld. Dat vind ik mooi.”

‘We zullen onze roots nooit verloochenen’, zei Matthias Lannoo in een artikel over honderd jaar Lannoo in deze krant. Hoe geldt dat voor jou?

“Wij koesteren de culturele meerwaarde van een boek. Bij Lannoo mag je ook boeken uitgeven die economisch minder interessant zijn. Als je ervan overtuigd bent dat je van een bepaalde auteur of kunstenaar een boek moet uitgeven en je kunt er de anderen van overtuigen, dan mag je dat boek uitgeven, ook al weet je dat het misschien niet zo goed zal verkopen.”

Ben je als uitgever niet in de eerste plaats een ondernemer?

“Ik ben een ondernemer, maar wel een ondernemer in culturele producten. Ik vergelijk mezelf graag met een museumdirecteur of -conservator. Sommige tentoonstellingen moet je brengen om hun intrinsieke waarde, ook al weet je dat ze misschien niet veel volk zullen lokken. Maar dan moet je ook expo’s opzetten waar veel mensen naar komen kijken. Met boeken is dat precies hetzelfde.“Je kunt niet uitgeven wat je persoonlijk niet snapt, vind ik. Als je zelf geen voeling hebt met een bepaalde kunstenaar of auteur, geef hem dan niet uit. Je zou het toch maar op de verkeerde manier doen. Volgend jaar komt er in Brugge een grote tentoonstelling over de noordelijke renaissance, Van Eyck tot Dürer, en wij mogen de catalogus uitgeven. Het is geen toeval dat ik die deal hebben kunnen sluiten. Ik ben daar zo in geïnteresseerd dat ik er dan ook alles aan doe om dat boek te kunnen uitgeven.”

Hoe zwaar is de concurrentie op de kunstboekenmarkt? Ik denk maar aan Ludion en Het Mercatorfonds.

“Heel zwaar. De naam van Ludion en vooral van Het Mercatorfonds wordt meteen aan kunstboeken gelinkt, terwijl Lannoo alle soorten boeken uitgeeft. Maar toch. Ons fonds is groter dan dat van onze directe concurrenten, en zeker dit jaar hebben wij het meest de vinger aan de pols van het culturele leven gehouden.”

Wat is jouw unique selling proposition?

“Ik ben een grote pleitbezorger van hoogstaande vormgeving. De standaardisering van het boek, de trend om reeksen te gaan uitgeven met steeds hetzelfde papier, hetzelfde lettertype, hetzelfde formaat, vind ik compleet fout. Toch wat het kunstboek betreft. Een kunstboek moet als object uniek en prachtig zijn. Sommige mogen ook nog altijd meer kosten dan gewone boeken, daar moet je 50 tot 100 euro voor durven te vragen. Alleen moet je er dan voor zorgen dat de mensen verwend worden en veel boek krijgen voor dat geld. Ik vind tevens dat je als uitgever je auteurs door dik en dun moet steunen. Ook als ze iets minder vanzelfsprekende boeken op de markt willen brengen moet je bereid zijn dat te doen. Je auteurs moeten je vertrouwen waard zijn.“Los daarvan heb ik het gevoel dat ik veel aan mijn voluntarisme heb te danken. Als ik een boek wil uitgeven, dan moet ik het ook uitgeven.”

Eigenlijk ben jij de Verhofstadt van de uitgeverswereld?

“(lacht)Da joenk, ja. Het is trouwens nog gebeurd dat ze over me spraken als ‘dat jongetje’.”

Is het niet zo dat de boeken uit jouw fonds uitgegeven kunnen worden omdat Lannoo ook bestsellers als SOS Piet en Geronimo Stilton uitgeeft? Met andere woorden: worden kunstboeken niet vooral wegens het prestige uitgegeven?

“Voor een deel is dat zo, maar ook mijn afdeling moet rendabel zijn, hoor. Wij gaan geen verlies maken om het door de SOS Piet- en de Geronimo Stilton-boeken weg te laten werken.”

Wat is de verhouding tussen economische realiteitszin en creativiteit in de uitoefening van jouw job?

“Bij Lannoo zullen ze het misschien niet graag horen, maar voor 70 procent ga ik uit van mijn buikgevoel, gedrevenheid en creativiteit, terwijl strikt economische of rationele motieven veel minder meespelen. Vakmanschap is ook dat je door het intens bezig zijn met je boeken een goed buikgevoel ontwikkelt. Tegelijk is de tegenstelling vaak niet zo groot. Dikwijls gaan beide samen. Als je voelt dat een bepaald boek echt goed is, dan verkoopt het meestal ook goed.”

Je lijkt vooral zwaar in te zetten op fotoboeken.

“Dat is zo, en ik doe dat heel bewust. Met Belgicum, het eerste boek van Stephan Vanfleteren, hebben we bewezen dat er voor fotoboeken een markt is. De beeldende kunst van vandaag is voor veel mensen een ver-van-mijn-bedshow, terwijl veel mensen bij kunst gewoon willen kunnen zeggen: ‘O, dat is schoon’. En dat kan bij fotografie. Fotografie is toegankelijk, heeft de kracht van het directe.”

Hoe zit het met jullie internationale verhaal?

“Dat zit goed op de sporen. Godfried Lannoo was de man van Vlaanderen en België, Matthias die van alle andere landen (lacht). Hij heeft al van in de jaren negentig zwaar ingezet op de verkoop in het buitenland en daar plukken we al een tijdje de vruchten van. Wij verkopen veel boeken rechtstreeks aan Duitsland, Engeland, Frankrijk... Je mag niet vergeten dat de meeste kunstboeken in museumshops worden verkocht. Dan werk je al snel internationaal.“Een andere zaak is natuurlijk internationale kunstenaars ervan te overtuigen hun werk bij jou uit te geven. Daar is nog veel werk aan de winkel. Maar binnenkort mogen we een boek maken over de hoedenontwerper Stephen Jones, en daar ben ik erg trots op.”

Om de lancering van Portret, Stephan Vanfleterens tweede fotoboek, kracht bij te zetten organiseerde je samen met Vanfleteren een tentoonstelling op een niet-vanzelfsprekende locatie, circus Mahy in Gent. De expo kreeg nu al 27.000 bezoekers over de vloer. Volgens Matthias Lannoo zijn jullie van plan in de toekomst meer van die ‘evenementen’ op te zetten.

“Het boek blijft natuurlijk de basis van alles wat je als uitgever doet, maar je moet wel durven... koketteren met je boeken. Ik vind het geen slecht idee om symposia te organiseren over boeken, of om een theatervoorstelling te koppelen aan een kinderboek. Waarom niet? Alleen mag je geen hype om de hype creëren. Je moet streng selecteren. Anders wordt de spoeling te dun.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234