Dinsdag 19/11/2019

'Kunst zal de zaak niet redden, Doel is kapot'

reportage

vereniging open doel wil kunstenaars naar bedreigd polderdorp lokken

'Om de leegstand tegen te gaan moet Doel een kunstenaarsdorp worden', zegt Paul Staes, ex-CVP en nu VLD, in naam van de vereniging Open Doel. 'We hebben daartoe 500 kunstenaars, 30 galeries en 2 kunstacademies uit Gent en Antwerpen aangeschreven.' Kan kunst Doel redden, al was het maar voor even? Misschien wel, maar de tegenwind komt wel uit onverwachte, artistieke hoek.

Doel

Van onze verslaggever

Ward Daenen

Ondanks 444 koppige blijvers lijkt Doel stilaan een spookstadje. Honderdveertig huizen staan leeg. Op een paar na zijn alle restaurants en cafés weg uit het polderdorp tussen kerncentrale en Schelde. Doel heeft geen slager meer, geen bakker, geen kruidenier. Hier en daar zijn ruiten ingegooid. "Trappen, deuren, vloeren: 's nachts worden de onbewoonde huizen systematisch geplunderd", zucht een stamgast van het overlevende café-bistro Doel 5. "We gaan razendsnel achteruit. Zo kan het niet verder."

Hoe kan Doel tot dan toch nog leefbaar voort tot de beslissing voor de havenuitbreiding valt (zie kader)? "We willen van Doel een artistiek en industrieel maritiem trefpunt maken", zegt Paul Staes (VLD) van Open Doel. "Een kunstenaarsdorp vormt daarvan één aspect. Naast tijdelijke ruimten voor open kunstateliers en galerijen is een vaste tentoonstelling mogelijk met kunstwerken geïnspireerd op de Schelde. Of Doel verdwijnt, weten we niet. Maar in afwachting moeten we er voor zorgen dat de huizen niet verder in elkaar zakken."

Staes heeft onlangs alle professionele kunstenaars en galeries van Antwerpen en Gent aangeschreven. Van Luc Tuymans tot Wim Delvoye, van Zeno X tot Galerie Fortlaan 17. Ook de Kunstacademies van Gent en Antwerpen kregen post. Reacties? Staes: "Die lopen druppelsgewijs binnen."

Breder dan een kunstenaarsdorp ziet Staes Doel als bezoekerscentrum van de haven. "Vorig jaar namen 56.000 passagiers de veerboot van Lillo-Fort naar Doel. Daar zit potentieel in. We hebben programma's voor scholen en fietsers uitgestippeld. Hiermee kun je bewijzen dat economische belangen en culturele waarden te combineren vallen."

Tot nu toe zijn de reacties lauw. "Ik ga me daar niet vestigen", stelt Frank Demaegd van Zeno X Galery in Antwerpen. "Het is te ver van de stad. Maar misschien kunnen groepstentoonstellingen daar wel zinvol zijn." Schilder Luc Tuymans vindt de idee "tamelijk naïef". "Dat men tegen de leegstand opkomt, daar kan ik inkomen. Maar met het optrommelen van kunstenaars wordt er iets anders verdoezeld. Men wil er de regio mee redden. Prima, maar kom er dan ook voor uit. Misschien moet je de huizen gewoon kraken. Er zijn ongetwijfeld kunstenaars die daartoe bereid zijn. Ik niet."

Denise Aerts is wel enthousiast. De weinig bekende schilderes uit Antwerpen heeft al twee jaar een zomeratelier in het 17de-eeuwse Hooghuis in Doel. Aerts: "Als Doel toch gedoemd is om te verdwijnen, laat het dan uitgaan in een feest in plaats van in een begrafenis. Er zijn natuurlijk al lokale initiatieven, maar er kan meer. Leg er een boeiend park aan, maak wandelpaden op de dijken zodat bezoekers het prachtige landschap zien. Ik ga deze zomer een doolhof maken met strobalen."

In café Doel 5 wordt het voorstel van Doel als kunstenaarsdorp te licht bevonden. "Waren wij een indianendorp in de Far West, Sting en Bono zouden hier allang de alarmklok geluid hebben", spot een kroegtijger. "Wij moeten het met Denise Aerts stellen. Fijne dame hoor, maar zij zal Doel niet redden. Het dorp is kapot."

Dat vindt trouwens ook Guido Van Meir, scenarist van de VRT-serie Terug naar Oosterdonck. "Als een dorp een kunstenaarsdorp wordt, is het al naar de kloten. De sociale gemeenschap is brutaal uit elkaar geslagen. Wat nu volgt is stervensbegeleiding", aldus Van Meir.

Niet iedereen ziet de toekomst zo zwart. Op weg naar de auto lopen we een kranige oude dame tegen het lijf. Wat zij van dat kunstenaarsdorp vindt? "Elk voorstel dat over de toekomst van Doel gaat is positief. Zolang kunstenaars maar geen voorrang krijgen op de nieuwe gezinnen die hier willen komen wonen." De dame beent al weg, als we haar naam vragen. "Mijn naam doet er niet toe. Alleen de toekomst van Doel doet er toe."

'Waren wij een indianendorp in de Far West, Sting en Bono zouden hier allang de alarmklok geluid hebben'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234