Maandag 10/05/2021

Kunst mag weer ergens over gaan

2012 was het jaar van de Documentain Kassel en van grote binnenlandse kunstevenementen. Brussel trok alsmaar meer buitenlandse galeries aan. En de veilingmarkt boerde goed, ondanks de crisis.

De schreeuw van de Noorse kunstenaar Edvard Munch werd in mei het duurst geveilde schilderij ter wereld. Het ging bij Sotheby's in New York van de hand voor 119,9 miljoen dollar (91 miljoen euro). Het vorige record stond op naam van Nu au plateau de sculpteur uit 1932 van Pablo Picasso. Dat schilderij werd in 2010 geveild voor 106,5 miljoen dollar. Het zijn duizelingwekkende en absurde prijzen, die de buitenstaander ten onrechte de indruk geven dat er alleen maar astronomische prijzen voor kunst worden betaald.

Jacob Jordaens behaalde deze maand nog een persoonlijk veilingrecord. Bij Christie's in Londen werd zijn Ontmoeting van Odysseus en Nausicaa voor 2,53 miljoen euro verkocht. Een verrassend hoog bedrag, want het gaat 'slechts' om een ontwerp voor een wandtapijt. Volgens recent onderzoek heet de schilder trouwens niet Jacob maar 'Jacques' Jordaens. Met die voornaam ondertekende hij zijn brieven in het Nederlands. De tentoonstelling, die nog tot 27 januari loopt in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel, maakt voorts komaf met het eenzijdige imago van Jordaens als 'jolige burgerschilder'.

Festivals

Diezelfde Koninklijke Musea kwamen in 2012 minder goed in het nieuws. De afdeling moderne kunst bleef gesloten - daar werd met enige regelmaat tegen geprotesteerd - en de geplande ambitieuze tentoonstelling Dalí, Magritte, Miró. Surrealisme in Parijs werd op het laatste moment afgeblazen. Directeur Michel Draguet kondigde aan dat het Fin-de-Siècle Museum, na Magritte het tweede themamuseum, 'vermoedelijk' op 7 mei 2013 opengaat. Toch is de nieuwe datum niet helemaal zeker. Een en ander hangt af van het advies van de Dienst Financiën.

Brussel is nochtans steeds belangrijker aan het worden als kunststad. De stad werd het voorbije jaar het toevluchtsoord van menige Franse kunstcollectioneur die de belastingdruk bij onze zuiderburen ontvlucht. Ook streken er enkele nieuwe binnen- en buitenlandse galeries neer, waaronder twee die het wat kwakkelende Zuid in Antwerpen verlieten. "Er is zeer veel privé-initiatief in de kunstwereld", zei Dirk Snauwaert, directeur van Wiels. "Dat neemt de plaats in die de openbare sector braak laat liggen."

Nog in eigen land eisten enkele uit de kluiten gewassen kunstevenementen, zeg maar 'festivals', de aandacht op. Ze bundelden hun promotie onder de naam Visual Arts Flanders 2012. Beaufort04, het driejaarlijkse evenement voor hedendaagse kunst aan de kust, liep van april tot september. De kwaliteit was door de band hoog, met enkele uitschieters zoals Hans Op de Beeck en Nedko Solakov, allebei in Nieuwpoort. In Gent bood TRACK vanaf mei een kunstparcours aan door de hele stad, een evenement waarbij 35 hedendaagse kunstenaars zes wijken inpalmden. Binnen en buiten, installatie, film, sculptuur en performance. De kwaliteit was ongelijk. Een tweede Chambres d'Amis werd het niet.

Nog in mei ging het uitgebreide en vernieuwde Middelheim Museum in Antwerpen onder massale belangstelling open met werk van Thomas Schütte en Ai Weiwei en vooral een robuust en tegelijk fragiel paviljoen van de Gentse architecten Paul Robbrecht & Hilde Daem. Manifesta, naast de Biënnale van Venetië en Documenta in Kassel een van de belangrijkste hedendaagse kunstevenementen in Europa, streek dit jaar neer in Genk. Manifesta 9 focuste op de geschiedenis en de impact van de Limburgse koolmijnen, met het mijngebouw André Dumont in Waterschei als prachtige locatie voor de ijzersterke tentoonstelling The Deep of the Modern.

In Mechelen liep vanaf september op diverse plekken in de stad Newtopia. The State of Human Rights. Newtopia - een woordspeling op Utopia - was gewijd aan de mensenrechten. Clichés over prikkeldraad en stervende kinderen waren er niet te zien, maar toch had het allemaal wat scherper gemogen. De opening van de Dossinkazerne had met Newtopia moeten samenvallen, maar het Memoriaal voor de Holocaust en de Mensenrechten opende pas begin december de deuren.

Engagement

Kunst mag weer ergens over gaan. Dat was ook het devies van Carolyn Christov-Bakargiev, de Italiaans-Amerikaanse curator van de vijfjaarlijkse Documenta (13) in Kassel, de grootste tentoonstelling voor hedendaagse kunst ter wereld. Het was een boeiende, integere en vaak hoogstaande editie. In tegenstelling tot de jongste Biënnales van Venetië, koos Christov-Bakargiev niet voor het modieuze en grootschalige, en volgde ze de grote privécollectioneurs niet in hun adoratie voor de Murakami's van deze wereld.

Christov-Bakargiev koos voor veel vrouwelijke, niet-westerse, vaak onbekende maar meestal geëngageerde kunstenaars. Ze nodigde ook architecten, planologen, milieuactivisten, filosofen en biologen uit. Helaas waaierde de Documenta te breed uit en had je de indruk dat de afkomst en het doorstane leed van kunstenaars soms belangrijker was dan hun artistieke kwaliteit.

Wim Delvoye mocht het Louvre inpalmen en Luc Tuymans zorgde voor een blikvanger met zijn staatsieportret van koningin Beatrix in het eindelijk heropende Stedelijk Museum in Amsterdam. Helaas lost het Stedelijk voorlopig de hoge verwachtingen niet in.

De dood kijkt mee

Curator Jan Hoet overleefde een dagenlange coma, maar de dood hield dit jaar ongenadig huis in de Belgische kunstscene. We moesten - vaak zeer onverwacht - afscheid nemen van Robert Hoozee (MSK Gent), Veronique Vandekerchove (M Leuven), Menno Meewis (Middelheim Antwerpen) en Karen Renders (Art Brussels). Grand old man Raoul De Keyser (82), de stille schilder uit Deinze, overleed op 82-jarige leeftijd, en de Belgische Magnum-fotografe Martine Franck stierf op haar 74ste in Parijs.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234