Woensdag 21/10/2020

'Kunst is schoppen, roepen, uitdagen'

Cis Bierinckx neemt met het gevarieerde festival Sapere aude (Latijn voor: durf te weten) afscheid van de Brusselse Beursschouwburg, na een periode van zes jaar als artistiek directeur.

Uw uitgangspunt was het boek But Is It Art? The Spirit of Art as Activism van Nina Felshin uit 1994. Waarom die keuze?

Cis Bierinckx: "In die tijd waren kunstenaars heel strijdvaardig. TheGuerrilla Girls hingen New York vol affiches over genderongelijkheid bijvoorbeeld. Dat boek analyseert waarom activisme kunst kan zijn. Ik vind dat nog steeds belangrijk. Kunst is schoppen, roepen, uitdagen. Ik zie dit festival als een roep om een mentale democratie. Ik vind het belangrijk dat de toeschouwer participeert in het proces van de kunstenaar, dat er via de kunst een dialoog ontstaat die tot nadenken en actie aanspoort."

Uw festival is bijna een geschiedenis van activistische kunst.

"Je kan mij beschouwen als een geestelijke erfgenaam van Joseph Beuys. Ik heb de Beurs altijd willen omvormen tot een vestiging van zijn Freie Internationale Universität. Je kan trouwens een reeks affiches zien van Klaus Staeck, een linkse jurist en politieke medestander van Beuys. Het vertrekpunt van het festival ligt in de jaren '60. Toen braken kunstenaars als de Cubaanse cineast Santiago Alvarez of Julian Beck en zijn Living Theater een lans voor een nieuwe vorm van leven en kunst maken. Het stuk Paradise Now van het Living Theater kan nu achterhaald lijken, maar toen het destijds in Théâtre 140 in Brussel stond, wekte het de verontwaardiging van de (katholieke) pers. Toeschouwers wisten er evenmin raad mee."

U noemde de centrale tentoonstelling zelfs naar dat stuk. Heimwee naar die tijd?

"Toch niet. Ik laat met het werk van hedendaagse kunstenaars uit het Midden-Oosten als Rabih Mroué, Yazan Khalili, Avi Mograbi, of Khaled Jarrar zien dat die geest van activisme verre van dood is. Nochtans bedacht ik die tentoonstelling lang voor er van de Occupy-beweging of de Arabische Lente sprake was. In het debat Hoeveel politiek kan de kunst verdragen onderzoeken Oscar Van den Boogaard, Rolf Quaghebeur en Joost Vandecasteele of en hoe activisme kunst kan worden."

Aan de andere kant laat u wel 'kunstpauzen' als operadirecteur Gerard Mortier of museumdirecteur Chris Dercon een lezing geven. Toch niet zo rebels dan?

"Toch wel. Ik ken beiden heel goed. Ik verzeker je dat ze in hun praktijk vaak tegen heilige huisjes schopten. Gerard Mortier mengde zich als directeur van de Salzburger Festspiele in het Oostenrijkse politieke debat, net toen Jorg Haider nog heel populair was. Hij presenteerde ook andere regisseurs dan men daar gewend was. Chris Dercon doorbrak even vaak het hokjesdenken in de kunsten. In het Haus der Kunst in München toonde hij bijvoorbeeld de biddende Hitler van Maurizio Cattelan."

De voorstelling Hate Radio van het International Institute for Political Murder gaat in op de rol van het radiostation Mille Collines bij de genocide in Rwanda. Een anti-utopie?

"Die geschiedenis bewijst dat een radiostation een individualistische maatschappij tot een collectieve actie kan brengen. We laten ons gemakkelijker manipuleren dan we willen geloven. Stel je dan maar voor wat er zou gebeuren als Geert Wilders de Nederlandse radio in handen kreeg! De vraag blijft: waarom is er zoveel misnoegdheid in onze maatschappij, maar lijkt er niemand bereid tot een positieve collectieve actie? In een land als Syrië lukt dat blijkbaar wel, al zijn de vooruitzichten nog zo somber. Waarom wordt hier alles gedegradeerd tot entertainment? Ik blijf hopen dat het tij keert. Ik weet wel, dat klinkt als een utopische gedachte. Maar ja, beter utopisch denken dan helemaal geen denken."

Wie is Cis Bierinckx?

Cis Bierinckx (56) maakte aanvankelijk naam als oprichter en curator van documentaire-, kunst- en theaterfestivals. Hij was ook actief als filmproducent. Onder zijn leiding kon de Beursschouwburg weer aanknopen met haar profiel van experimenteel huis voor podiumkunst, beeldende kunst en multimedia. Sapere Aude loopt nog tot en met 30 maart. www.beursschouwburg.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234