Dinsdag 07/12/2021

Kunst is licht dat vorm krijgt

hedendaagse kunst

ann veronica janssens stelt tentoon in antwerpen en elsene

Beeldend kunstenares Ann Veronica Janssens (1956) werkt op twee fronten tegelijk. Op het dak van het Centre Internationale pour la ville, l'architecture et le paysage, het Civa, in Elsene pakt ze kleurrijk uit met de installatie Blue, red and yellow. In galerie Micheline Szwajcer in Antwerpen toont ze een reeks 'schetsen' en studies met licht. Haar werk heeft duidelijk een efemere, ongrijpbare kant. Tijd voor een (concreet) gesprek.

Elsene / Van onze medewerker

Luk Lambrecht

Ann Veronica Janssens - ze liet zich reeds opmerken in de jaren tachtig - is een van die (zeldzame) kunstenaars die stap voor stap, en op een uiterst precieze en zinnelijke manier, aan een oeuvre werken. Een oeuvre waarin, in haar geval, de elementen licht, geluid en plaats een prominente rol spelen. Het is haar kennelijk vooral te doen om de fysieke sensaties die een kunstwerk teweegbrengt. Ze maakt een kunst die niet verhalend is, maar voluit de zintuigen aanspreekt, en die als gevolg daarvan wel eens de nodige verwarring zaait bij de toeschouwer.

Uw werk lijkt wel de artistieke vertaling van wetenschappelijke bevindingen?

"Ik heb altijd graag gegrasduind in populaire wetenschappelijke boekjes en zo vond ik soms wel inspiratie voor installaties, interventies en kleine werken. Aquarium bijvoorbeeld is een glazen bak met water gevuld, waarin een transparante bol van siliconeolie zweeft. Het is me uiteraard niet te doen om de wetenschappelijke vondst zelf, want de meeste toepassingen die ik in mijn werk aanwend, zijn heel primair en eenvoudig. De zwevende bol is als een groot oog dat de omringende ruimte en de toeschouwer weerspiegelt. Ik ben bezig met het 'sculpturaal' vormgeven van licht en ruimte, zonder daarbij een beroep te doen op conventionele technieken en middelen. De 'ongrijpbaarheid' boeit me."

U wil de toeschouwer desoriënteren?

"Ja. Door de ruimte te ontdoen van een haast natuurlijk te ervaren houvast schuift de grond lichtjes vanonder de voeten en raakt de toeschouwer elk gevoel voor ruimte en afstand kwijt, en bijgevolg ook elk gevoel van de werkelijkheid.

"Mijn kunst is geen vlucht uit die werkelijkheid maar een concrete aanduiding en prikkeling van een 'fysiek anders' beleven van ruimte en licht. Het experiment met eenvoudig te achterhalen technieken, daar ben ik mee bezig, niet met de wetenschap om de wetenschap."

Het ene werk staat al meer op zichzelf dan het andere.

"Mijn werken bestaan uit min of meer concrete situaties zoals met Blue, red and yellow dat hier in Elsene onopvallend op het dak evengoed kan doorgaan als een soort dakcontainer voor technische voorzieningen eigen aan hoogbouw. Dit werk was al eerder te zien in Berlijn en in Gent en is in feite te beschouwen als een afgesloten omhulsel waarin de toeschouwer volledig kan opgaan in de ervaring van licht en kleur in een sfeer van kunstmatige betoverende mist.

"In 1997 werd ik in het MuhKa uitgenodigd en die postmoderne architectuur is er in die mate intriest dat ik daar een aantal zalen in artificiële mist dompelde zodat die architectuur 'verpulverde' ten voordele van een ingrijpende en bijna volledig ruimteontkennende ervaring. Het hullen van de MuhKa-museumzalen in een totale sfeer van wazigheid waarin hoogstens de zachte contouren opduiken van andere aanwezige toeschouwers zie ik ook als een picturale kwaliteit."

Dat kun je ook beweren van de zwevende bollen in vloeistof of van de glimmende komvormige werken in plexiglas die de ruimte als in één groot oog opslorpen.

"Zijdelings denk ik inderdaad aan de machtige schilderkunst zoals aan Het Huwelijk van Arnolfini van Jan Van Eyck, waarin die kleine spiegel in het interieur het huiselijke tafereel in verbinding brengt met de buitenwereld en de toeschouwer deelgenoot maakt van een tweede ruimte in dat kleine schilderij. In tal van mijn werken is de weerspiegeling van de buitenwereld een thema maar die verandert al naargelang er wordt naar gekeken..."

Bij Micheline Szwajcer toont u een merkwaardig model: l'espace infini.

"Het is een prototype dat ik tijdens de komende zomer in het Oorlogsmuseum in Ieper kamerbreed zal realiseren. Het is een diepe witte ruimte waarin alle gevoel voor oriëntatie en visueel houvast wordt losgelaten. Die diepwitte ruimte wordt als oneindig ervaren en als toeschouwer verlies je jezelf en word je je sterk bewust van je fysieke aanwezigheid. Mijn werk moet je echt uit het domein sluiten van het sublieme, want dat zou veronderstellen dat ik bezig ben met metafysica. En dat is onjuist. Natuurlijk ken ik wel het werk van iemand zoals Yves Klein maar ik ben niet met de metafysische beleving bezig van een kunstwerk."

Uw kunst hangt vaak af van externe factoren...

"De kunstmatige mist en het krachtige theaterlicht zijn vandaag belangrijke bronnen waarmee ik tot kunst kom - net zoals ik voor de aanmaak van mijn uiterst dicht concentrisch uitgefreesde cirkels van aluminium een beroep doe op goede vakmannen. Het materiële staat ten dienste van het ervaren van het immateriële. Die concentrisch uitgegraveerde ronde platen van aluminium monteerde ik onlangs op de wielen van een fiets of een auto. Die wielen absorberen het licht als in een kegel en dat is vergelijkbaar met de verschijningsvorm van mijn grote installatie Lunière - Voorstelling van een ronde vorm - uit 1996 in de Vleeshal in Middelburg. Dat was voor mij een heel belangrijk werk: via een roterende krachtige stralenbundel werd de bezoeker deel van geometrisch wentelend licht dat alle gevoel voor 'vaste' plaats wegmaaide.

"Dit principe is en blijft vandaag voor mij nog altijd van groot belang. In feite kun je gerust zeggen dat al mijn werken langzaam en zijdelings in elkaar haken rondom het licht dat ongrijpbare plaats wordt."

Kunt u wat meer kwijt over uw recente tentoonstellingen?

"Het paviljoen Blue, red and yellow was voor het eerst te zien op een tentoonstelling in de Nationalgalerie van architect Mies van der Rohe in Berlijn. Je kunt dit werk vergelijken met een grote kamer gevuld met mist waarin de drie kleuren op een visueel sterke manier doorschemeren via de gekleurde plexiplaten die op het transparante paviljoen zijn aangebracht. De verwijzing naar het bekende schilderij van Barnett Newman die de bezoeker bijna letterlijk in de picturale ruimte wou laten duiken via de confrontatie van enorme monochrome kleurvelden, gebeurt in mijn werk nu op een fysieke manier. De toeschouwer wordt via het behoedzaam aftasten van het paviljoen volop deel van de veranderende kleur maar blijft met zijn gehele lichaam 'op de tast' aangewezen. In Antwerpen toon ik het kleine prototype waarmee ik in mijn tuin experimenteerde. Bij Micheline Szwajcer toon ik ook nog twee werken met theaterspots waarbij telkens de lichtbundel sterk werd vernauwd tot een streep zodat bijvoorbeeld in het ene werk een soort imaginaire lichtmuur opduikt die eenmaal van de andere kant bekeken totaal uit het oog verdwijnt. Dankzij het licht en een spaarzame toevoeging van mist wordt een ongrijpbare architectuur gecreëerd die de bestaande ruimte op een bewuste manier ontdubbelt en laat zien..."

Fotograaf Tim Dirven komt opdagen en geraakt meteen gevoelig verstrikt in de gekleurde mist van het machtige paviljoen Blue, red and yellow - een ervaring die zelfs voor de allerbeste fotograaf een hopeloos te reproduceren feit is en blijft...

Ann Veronica Janssens stelt nog tot 13 april (van dinsdag tot vrijdag van 10 tot 18 uur en op zaterdag van 12 tot 18 uur) tentoon in galerie Micheline Szwajcer, Verlatstraat 14 in Antwerpen. Info: 03/237.11.27. Ook nog tot 30 november (tot 30 mei van woensdag tot zaterdag van 14 tot 17 uur en nadien na afspraak) in het Civa, Kluisstraat 55 in Elsene. Info: 02/642.24.55. De boekwinkel van het Civa toont gelijktijdig een dvd met filmpjes van Hans Theys en Ann Veronica Janssens en drukker Carto gaf een schitterende poster uit. Op uitnodiging van de kunstenares vindt op 27 maart om 18 uur een concert plaats van Ali My Love & Sun OK Papi K.O. in het Civa. Toegang: 2 euro.

'Ik ben bezig met het 'sculpturaal' vormgeven van licht en ruimte. De 'ongrijpbaarheid' boeit me'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234