Dinsdag 19/10/2021

Kunst gooit de ramen open

kunst

vlaanderendag in teken van kunst in openbare ruimte en overheidsgebouwen

Brussel

Eigen berichtgeving

Eric Rinckhout

Morgen is het voor de derde keer Vlaanderendag. De Vlaamse overheid zet op 129 locaties in 52 steden en gemeenten de deuren van haar gebouwen wijd open voor het grote publiek. Rode draad dit jaar is kunst in de openbare ruimte en in overheidsgebouwen.

Het team van Vlaams bouwmeester b0b van Reeth ontfermt zich niet alleen over de architecturale kwaliteit van de gebouwen die de Vlaamse overheid zelf optrekt. Sinds 1986 bestaat er een decreet dat voorziet in de integratie van kunstwerken in nieuwe of te renoveren gebouwen van de Vlaamse overheid. Inmiddels is men wel afgestapt van het idee om in een afgewerkt gebouw ter versiering enkele kunstobjecten te zetten of te hangen. Er wordt daarentegen aan kunstenaars de opdracht gegeven om met een werk in te spelen op een plek zodat er een interactie ontstaat tussen kunst en architectuur. Bij voorkeur wordt een kunstenaar trouwens zo snel mogelijk bij een bouwproject betrokken.

Voor het eerst zijn er in de kantoren van de Vlaamse bouwmeester zelf twee kunstenaars aan het werk gegaan. Voor de cel 'kunst in opdracht' was het interessant om zelf eens dergelijk proces mee te maken. De ingreep van kunstenares Dominique Thirion is tegelijk spectaculair en nauwelijks opvallend. In het helemaal geklimatiseerde Graaf de Ferraris-kantoorgebouw in de Brusselse Noordwijk maakte ze vier ramen open. Dat ging niet zomaar. Haar voorstel moest een lange, tijdrovende weg door de administratie en de hiërarchie afleggen, maar dat beschouwt Thirion als een onderdeel van het verhaal en van haar kunstproject.

Ze organiseerde een enquête onder de 1.200 ambtenaren in het gebouw, polste naar hun houding tegenover klimaatregeling en vroeg ze een verhaal te vertellen over vensters en de blik naar buiten. In een boekje bracht ze de getuigenissen, reacties (positieve en negatieve) en suggesties van de ambtenaren samen. Het boekje werd gedrukt op 1.500 exemplaren en wordt uitgedeeld aan belangstellenden, architecten en architectuurstudenten. De vernissage van haar ingreep vindt plaats op zondag om halftwee in het Graaf de Ferraris-gebouw op de zevende verdieping.

Tegelijkertijd wordt de tweede ingreep gepresenteerd. David Evrard bracht op ramen en rekken in het archief en in de kantoorruimtes van de bouwmeester gekleurde schijven aan die verwijzen naar de verschillende functies en disciplines. Ook aan zijn project is een publicatie gekoppeld.

Voor het nieuwe gebouw van de Vlaamse Milieumaatschappij in Aalst ontwierp Patrick Van Caeckenbergh een kunstwerk dat deel uitmaakt van zijn grote verhalenboek. Hij verbond het aan een oude kastanjeboom die door het gebouw wordt omarmd en van op straat zichtbaar is. De kunstenaar maakte een medaillon met een levensboom erin en een vinkennestje, het moet een soort bedevaartsplek worden.

In het nog niet afgewerkte Vlaams Administratief Centrum van Hasselt, dat dit weekend toch wordt opengesteld voor de bezoekers, ontwierp Jef Geys drie wrijfobjecten op verschillende hoogten. Aan de drie beelden, een voor elke leeftijdsgroep, verbond hij drie verhalen van evenveel schrijvers: Walter van den Broeck, Joris Note en Leo Pleysier. Met zijn ingrepen heeft hij de bedoeling het gebouw langzaam in het collectief geheugen te laten doordringen.

Aan het sluizencomplex van Evergem liet curator Christian Kieckens dan weer een artistiek team van vijf kunstenaars los, bestaande uit onder meer Manon de Boer, Michel Desvigne en Peter Downsborough. Het gebeurt overigens tot nu toe zelden dat in Vlaanderen door kunstenaars rond infrastructuurwerken zoals bruggen en wegen wordt gewerkt. Die grote werken zitten immers, in tegenstelling tot de overheidsgebouwen, niet in het bestaande decreet.

"Maar," zegt Mark Santens, adjunct van de Vlaamse bouwmeester, "er worden de komende jaren 300 à 400 rotondes aangelegd in Vlaanderen. Hoe ga je daarmee om?" Het team van de bouwmeester is daarom het bestaande decreet aan het doorlichten en toetst het aan de praktijk van de voorbije jaren. "Wij zijn voorlopig niet repressief opgetreden", zegt Santens. "Dossiers worden ingediend op basis van vrijwilligheid. De bouwmeester zwaait niet met het opgeheven vingertje. We willen eerst een positief klimaat scheppen en bouwheren ervan overtuigen dat er uit de samenwerking met ons een win-winsituatie ontstaat. En we hebben de indruk dat meer bouwheren spontaan naar ons komen om advies, zowel over de kwaliteit van de architectuur als over mogelijke kunstingrepen. Maar de volgende bouwmeester zal zo niet meer kunnen werken. Die zal met een concreter decreet in de hand strenger moeten optreden."

Volledig programma: www.vlaanderendag.be

Een kunstenaar wordt liefst zo snel mogelijk bij een bouwproject betrokken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234