Vrijdag 14/08/2020

Standpunt

Kunst dóét niet normaal. Kunst laat zich niet te strak begrenzen door normen en waarden

Een nieuwe mysterieuze muurschildering, vlak bij het station Brussel-Kapellekerk.Beeld BELGA

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur.

Op 20 augustus 1672 werden de Hollandse staatslieden Cornelis en Johan De Witt gelyncht. Hun moordenaars waren opgehitst door Cornelis Tromp, rivaal van de broers. Het bloederige tafereel van hun gruweldood werd op doek vastgelegd door – vermoedelijk – Jan de Baen.

De nieuwste mysterieuze muurschildering in Brussel, verwijst rechtstreeks naar die afbeelding: een aan zijn voeten opgehangen dode man bloedt leeg. Het minste wat je van de anonieme auteur kunt zeggen, is dus dat hij zijn klassiekers kent.

Bart Eeckhout.Beeld Wouter Van Vooren

De referentie is niet willekeurig. Tromp is maar een klinker verwijderd van Trump. Tromps valse pamfletten en geruchten liggen dicht bij de 'alternatieve feiten' van de regering-Trump.

Vanuit een ander oogpunt

Of dat van de muurschildering een 'knap' kunstwerk maakt, is een boeiende discussie waard. Het werk is gruwelijk en bloederig, het is subtiel noch lichtvoetig. Maar het is zeker wel een kunstwerk in de strikte zin van het woord: het nodigt de kijker uit om de werkelijkheid vanuit een ander oogpunt te beschouwen. De rest is een kwestie van smaak.

Het staat de eigenaars van de muren uiteraard vrij om met de schilderingen te doen wat hen belieft. Dat her en der, ook in politieke kring, stemmen opgaan om dit soort kunst weg te halen of te verbieden, is jammerlijk tekenend. Als stadsbestuurders dan toch de openbare ruimte willen beschermen, dat ze dan eens naar de stedenbouwkundige verrommeling kijken die nog altijd dagelijks onder hun hoede mag plaatsvinden. Van een aanslag op de leefbaarheid gesproken.

Er loopt een rechtstreekse lijn van de orthodoxe 'doe normaal'-verburgerlijking van de liberale leiders Mark Rutte en Gwendolyn Rutten naar de roep om onwelgevallige kunst te censureren. Kunst dóét niet normaal. Kunst laat zich niet te strak begrenzen door normen en waarden.

Schutkring

Al te zeer proberen bestuurders kunst te isoleren in de elitaire schutkring van witte museummuren. Kunst mag nog enkel buitenspelen als ze veilig en tandeloos is, een lokmiddel voor toeristen, een glijmiddel voor consumptie. Daarom houden politici van stripmuren, niet van ongevraagde streetart. Langs stripmuren kun je een toeristenwandeling organiseren, langs taferelen vol bloed of geslachtsdelen is dat minder vanzelfsprekend.

Hoewel. Hoewel je in de rebelse verschijning van dit soort kunst juist ook de veerkracht kunt lezen van een stad die zwaar getroffen is door terreurgeweld, maar zich niet laat temmen. Juist die vrijheid is een waarde om te koesteren. Want wat is de vrije meningsuiting nog waard als we van kunst de vrijheid afnemen om behalve te behagen ook soms te choqueren of te confronteren?

Voor je het beseft, staan er weer politici op die dit soort kunst ontaard noemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234