Zaterdag 27/11/2021

Kunst als peepshow

In 2005 deed Marina Abramovic zeven dagen na elkaar zeven beroemde performances van vrouwen over in het Guggenheim Museum. Anne Juren doet haar dat kunstje in één uur na in Magical. Zij koos dan ook niet voor het museum, maar voor een theater. Het resultaat is hilarisch. Of verontrustend?

Aan kunst zal je wel niet denken als je het gammele decor met gordijntjes van Magical ziet. Eerder aan een poppenkast. Daar staat een vrouw achter een aanrecht. Toch geen braaf huismoedertje, deze Juren. Ze tovert melk uit haar borsten, plukt een ei uit haar vagina, en bakt daarmee een bh. Is dit een pikante goochelshow?

Welja. Maar waar Juren vanaf nu vooral mee goochelt is de blik van de toeschouwer. Ze knipt zich de kleren van het lijf tot ze er poedelnaakt staat. Met de resterende lappen stof verbergt ze haar gelaat. Meteen springen haar heupen, die meeschokken op opzwepende percussie des te meer in het oog.

Maar het kan altijd straffer. Juren 'goochelt' achtereenvolgens kleurige bandjes, batterijtjes, een staaflamp en filmbeelden (!) uit haar vagina tevoorschijn. Tot er verblindend licht uit haar vagina stroomt.

Alleen de epiloog lijkt niet meer grappig of prikkelend. Als de gordijntjes sluiten en weer openen duikt Juren op in stoere zwarte mannenkleren. Het kruis van haar broek is echter opengeknipt. Het lijkt alsof je een gecastreerde man ziet. Is dit een morele straf voor ons ongegeneerd gluren?

Zo simpel is het niet. Daarvoor brengt Anne Juren brengt haar 'magische' act met al te veel flair en naturel . Elke nachtclub zou haar wel in de tent willen. Maar je merkt wel, hoe langer hoe meer, dat er bij deze act toch een serieuze hoek af is. Te expliciet, te confronterend op het einde. Niet verwonderlijk ook: deze act is een pastiche van beroemde performances door vrouwen. Dit is, of was, dus ook kunst.

Tik daarom vooraf op YouTube eens 'Martha Rosler' in. De film Kitchen Semiotics van die Rosler verschijnt meteen boven aan een lijstje waar ook The Cut Piece van Yoko Ono of Freeing the Body van Marina Abramovic opduiken. Allemaal historische performances, gemaakt tussen 1964 en 1975. Je hoeft ze maar vluchtig te bekijken om de overeenkomsten met de acts in Magical op te merken.

Het is kunst uit de tijd dat kunstenaars het museum en de maatschappij een neus zetten met de onverkoopbare, want immateriële kunst van de performance. Eenmalige, provocerende acties, met veel naakt, bloed en troep. Veel vrouwelijke artiesten hadden een tweede agenda. Martha Rosler wilde de positie van de huisvrouw aanklagen. Yoko Ono maakte menig galeriebezoeker bewust van zijn agressieve lusten.

Snijdende vragen

De goochelshow van Juren is een quasi exacte reproductie van deze performances. Op details na. Maar details zijn belangrijk. Zij knipt zichzelf de kleren van het lijf in plaats van passief te wachten, zoals Ono. En ophitsen kan ze, Abramovic achterna, als de beste.

Een hilarische show slaagt er zo in om snijdende vragen te stellen over kunst.

---

Vrouwen in de kijker

Tot 15 maart kunt u in het Brusselse Kaaitheater gaan kijken naar WoWmen! Het kunstencentrum focust tot dan op gender, maatschappij en kunst. Daar horen debatten bij. Een eerste gaat na hoe maatschappelijke verschuivingen in Turkije ook de visies op gender doen kantelen. Een tweede belicht de rol van vrouwen in protestbewegingen vroeger en nu. Bettina Knaup presenteert daarnaast een mobiel archief van meer dan 180 gender-, queer- en feministische kunstenaars.

De klemtoon ligt echter op theater, met veel premières van - uiteraard - vooral vrouwelijke kunstenaars. Kijk vooral uit naar Deceptive Bodies van Dolores Bouckaert en Charlotte Vanden Eynde. De dames begonnen bij beroemde foto's van hysterica's en kwamen uit bij een studie van hun eigen bedrieglijke lichamen. Niet te missen is Magical van de Frans-

Oostenrijkse Anne Juren (zie hiernaast) en de Amerikaanse Anne Dorsen.

Parallel met deze week worden ook de resultaten bekendgemaakt van een onderzoek naar de positie van de vrouw in de podiumkunsten. Katleen Van Langendonck (programmeur Kaaitheater) en onderzoekster en theatermaakster Leen De Graeve lichtten met de steun van onder andere het VTI 20 seizoenen door. Ze ontdekten dat vrouwen sterk aanwezig zijn in de sector. In de jongste leeftijdscategorieën zijn ze zelfs oververtegenwoordigd. Aan de top van de grote instellingen en in de oudere leeftijdsgroepen daarentegen blijken mannen toch weer de bovenhand te hebben. Met andere woorden: vrouwen groeien zelden door in de podiumwereld, en halen nog minder vaak 'de top'. WoWmen! blijft nog even nodig.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234