Zondag 16/05/2021

AchtergrondZiekenhuiscapaciteit

Kunnen we nog verhinderen dat onze ziekenhuizen een infarct krijgen, en hoe?

Covidpatiënt op intensieve zorg. Stilaan lopen ook in Vlaanderen de afdelingen intensieve zorg vol. Zullen opschalingen, spreidingsplannen en extra geld volstaan om een infarct van ons zorgsysteem te  voorkomen? Beeld AFP
Covidpatiënt op intensieve zorg. Stilaan lopen ook in Vlaanderen de afdelingen intensieve zorg vol. Zullen opschalingen, spreidingsplannen en extra geld volstaan om een infarct van ons zorgsysteem te voorkomen?Beeld AFP

Het aantal ziekenhuisopnames en de bezetting op intensieve zorg overtreffen nu ook in Vlaanderen de piekmomenten uit de eerste golf. De ziekenhuizen staan zwaar onder druk: UZ Gent kan hooguit tot eind deze week nog extra patiënten op intensieve opnemen. De vraag van één miljoen: zullen noodingrepen zoals het spreidingsplan, extra geld voor ‘handen aan het bed’ en hulp van studenten en militairen volstaan om te verhinderen dat de dammen in de gezondheidszorg breken?

Het daggemiddelde van ziekenhuisopnames is de voorbije zeven dagen met 26% toegenomen tegenover de week voordien. Momenteel liggen 7.405 coronapatiënten in de Belgische ziekenhuizen, van wie 1.412 op intensieve zorg. De piekdag van de eerste golf, 6 april, telden we 5.759 coronapatiënten, waarvan 1.285 op intensieve. “In Vlaanderen zien we de meest forse stijgingen in ziekenhuisopnames nu in de provincies Antwerpen en Oost- en West-Vlaanderen”, weet Margot Cloet van Zorgnet-Icuro.

Het UZ Gent heeft nu 52 patiënten op intensieve zorg en kan nog slechts tot eind deze week extra patiënten op IZ opnemen. “Daarna moeten we afspreken met andere ziekenhuizen, maar alle ziekenhuizen kampen met een zeer hoge bezetting”, zegt woordvoerster Karlien Wouters.

Gent, Leuven, Hasselt, Antwerpen

Het moment waarop zal moeten gekozen worden voor wie er wel nog plaats is en voor wie niet, komt in Gent dichtbij. Toch wil het ziekenhuis nog intensieve patiënten uit andere regio’s opnemen. Van de 52 patiënten op IZ zijn er 30 getransfereerd uit andere ziekenhuizen.

Wouters: “We blijven elk transferverzoek bekijken want voor patiënten die er het ergst aan toe zijn, is het UZ Gent de beste plaats. We hebben extra afdelingen geopend maar het wordt krap om geschikt personeel te vinden.”

In het UZ Leuven liggen 160 coronapatiënten, waarvan 49 op intensieve, 6 meer dan op hun piekmoment in april. Hetzelfde beeld in Jessa Hasselt: afgaand op de statistieken, ligt de kliniek op 10 november vol. “Ook wij ontvingen veel transfers, vooral uit Brussel, Luik en andere Limburgse ziekenhuizen”, zegt woordvoerster Lieve Ketelslegers.

Het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen zit qua opnames en IZ-bezetting boven de piek uit de eerste golf en zou zonder uitbreiding eind deze week vol liggen. “Maar we trekken het aantal bedden op IZ op van 55 naar 74", klinkt het daar.

Spreidingsplan

Het spreidingsplan dat sinds enkele maanden in voege is, moest soelaas brengen: ziekenhuizen die hun maximumcapaciteit van covid-patiënten hebben bereikt, kunnen patiënten transfereren naar ziekenhuizen die nog bedden beschikbaar hebben. Sinds 1 oktober werden al 815 transfers geregistreerd. Oost-Vlaanderen heeft tot nu toe het hoogste aantal patiënten uit andere provincies opgevangen. Duitsland ontving, op vraag van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) al 16 transfers uit ons land.

Ziekenhuizen kunnen transfers binnen hun netwerk of provincie zelf regelen, maar kunnen ook transfers aanvragen bij het Patient Evacuation Coordination Centre (PECC). Marcel Van der Auwera van het PECC: “Er is nog marge. In de beste voorspelling komen we er met 2.000 intensieve bedden, in het slechtste scenario gaan we door het dak. We hopen dat de realistische piste daar tussenin zit en we slagen erin twee tot drie dagen voor te blijven op de feiten. Dat vraagt een enorme inspanning van het ziekenhuispersoneel dat patiënten voortdurend moet verhuizen van de ene afdeling naar het andere ziekenhuis. Die mensen overstijgen zichzelf.”

Opschaling van fase 2A naar 2B

Dat spreidingsplan is slechts één middel om te voorkomen dat ons zorgsysteem een infarct krijgt. Sinds eergisteren zijn ziekenhuizen opgeschaald naar fase 2A, wat resulteert in 300 extra intensieve bedden, bovenop de 2.000 die we al hadden in ons land. Gespreid worden 800 intensieve bedden vrijgehouden voor niet-covidurgenties.

Tegen komende maandag moeten alle ziekenhuizen opschalen naar fase 2B, met 2.800 bedden op IZ voor heel het land. “Dan schalen we ook qua ‘gewone’ covidbedden op naar 7.200 bedden. In fase 2A hebben we vier keer zoveel ‘gewone’ bedden als op intensieve, in 2B zes keer zoveel”, legt Jan Eyckmans, woordvoerder van minister Vandenbroucke, uit. “In 2B worden ook midcare-bedden gecreëerd voor patiënten die geen volledig intensieve behandeling meer nodig hebben maar wel nog intensief moeten gemonitord worden en zuurstoftherapie behoeven. Maximaal een kwart van de mensen op intensieve kunnen doorschuiven naar midcare.”

De vraag blijft: gaan onze ziekenhuizen het halen? Eyckmans: “De stagnatie van de ziekenhuisopnames komt ten vroegste een week na de daling van het aantal nieuwe besmettingen, die we vandaag voor het eerst zien. Daarnaast is een aantal initiatieven genomen om meer ‘handen aan het bed’ te krijgen. De minister heeft 290 miljoen euro extra voorzien voor ziekenhuizen, zodat ze mensen kunnen aanwerven of deeltijdsen tijdelijk voltijds tewerkstellen. Daarnaast is 11,7 miljoen euro vrijgemaakt voor de psychologische ondersteuning van het ziekenhuispersoneel. Sinds vorige week mogen ook bijkomende beroepsgroepen PCR-testen afnemen, zodat artsen en verpleegkundigen die dat nu doen vrijkomen. Ziekenhuizen roepen ook recent gepensioneerde medewerkers op, Defensie schiet ter hulp met medische en logistieke teams én studenten genees- en verpleegkunde worden ingeschakeld.”

“De komende dagen moeten we ook nadenken of we eventueel opnieuw pretriagepunten bij de huisartsen oprichten en of we thuiszorg met telemonitoring kunnen inschakelen, zodat patiënten waarvan bloeddruk en zuurstofsaturatie nog moeten opgevolgd worden niet in het ziekenhuis hoeven te blijven. Ook in woonzorgcentra kunnen patiënten opgevangen worden”, voegt Margot Cloet toe. “Maar het sluitstuk van heel deze strategie hebben we zelf in handen”, zegt Eyckmans. “Ons gedrag, waarbij we onze contacten minimaal houden, kan de ziekenhuizen overeind houden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234