Donderdag 17/06/2021

Opinie

Kunnen we de klimaatdoelstellingen echt halen zonder kernenergie?

De kerncentrales van Doel. Beeld Stefaan Temmerman
De kerncentrales van Doel.Beeld Stefaan Temmerman

Matthias Meersschaert is Public Relations & Public Affairs-verantwoordelijke bij het Belgische Nucleair Forum.

De inzet van de milieutop in Parijs is ambitieus: voor het eerst tot een globaal en bindend raamakkoord komen, van toepassing op de 195 landen die rond de tafel zitten, om de temperatuurstijging tot 2 graden Celsius te beperken. Als die doelstelling niet gehaald wordt is de schade voor het klimaat en de biodiversiteit onomkeerbaar. Het objectief van de klimaattop is heel duidelijk: de economie en energieproductie van de toekomst zo duurzaam mogelijk maken.

De wereldwijde vraag naar elektriciteit blijft toenemen. Tussen 1965 en 2013 is het energieverbruik verviervoudigd , grotendeels door het gebruik van fossiele energiebronnen, die CO2 uitstoten. In 2050 zal de wereldbevolking uit 9,6 miljard mensen bestaan. Ook in de komende decennia zal onze planeet dus niet minder, maar meer elektriciteit nodig hebben.

Vandaag is 70 procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie afkomstig van fossiele brandstoffen, en dat aandeel blijft verder stijgen. Sinds 2010 is de toename van steenkool hoger dan die van alle niet-fossiele energieën samen. Sinds 1990 is de CO2-uitstoot dus niet gedaald (zoals het Kyoto-protocol voorschreef), maar met 60 procent toegenomen.

Om de klimaatverandering in te dijken, zal volgens het IPCC (International Panel for Climate Change), de afdeling van de Verenigde Naties die zich met het klimaat bezighoudt, tegen 2050 minstens 80 procent van de opgewekte elektriciteit koolstofarm moeten zijn. In afwachting van nog te ontwikkelen technologieën, moeten we daarom dringend en resoluut een beroep doen op alle beschikbare koolstofarme oplossingen: hernieuwbare energie, kernenergie en CO2-opvang en -opslag). Kernenergie maakt deel uit van de industriële oplossingen die onmiddellijk én op grote schaal inzetbaar zijn.

Kernenergie: deel van de oplossing

Kernenergie is koolstofarm: over haar hele levenscyclus (bouw, exploitatie, ontmanteling) is de uitstoot vergelijkbaar met die van hernieuwbare energie. Een kerncentrale stoot gemiddeld 16g CO2 per kilowattuur uit. Dat is 30 keer minder dan gas- en 60 keer minder dan steenkoolcentrales, iets meer dan wind- en anderhalve keer minder dan zonne-energie. Volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) is kernenergie, samen met waterkracht, op dit ogenblik de belangrijkste koolstofarme energiebron.

Vandaag realiseren in heel de wereld slechts zes landen de CO2-aanbevelingen van het IPCC. Vier van de zes - Zwitserland, Zweden, Frankrijk en Brazilië - doen dat met kerncentrales. Dat in België 75 procent van de elektriciteit koolstofarm is, hebben we te danken aan kernenergie en hernieuwbare energie.

Elke technologie produceert afval. Ook de diverse toepassingen van de nucleaire technologie. Een deel van dat afval is radioactief. Het hoogradioactief afval vertegenwoordigt het equivalent van een vingerhoedje per persoon en per jaar. De sector neemt zijn verantwoordelijkheid en beheert het afval in optimale omstandigheden: we weten waar het zich bevindt, het wordt geïnventariseerd en beheerd. Toekomstige oplossingen bestaan: door hergebruik van afval als energiebron (MYRRHA en generatie 4-reactoren), of nieuwe technologieën die geen afval produceren (kernfusie).

Zweden versus Denemarken

Neem nu het voorbeeld van Zweden, Europa's meest koolstofarme economie. De helft van de opgewekte energie komt van hernieuwbare energie, de andere 50 procent van kerncentrales. Een groot verschil met Zweden's naaste buur, Denemarken, dat ook 50 procen van z'n energie opwekt uit hernieuwbare energie. De andere 50 procent is echter afkomstig van fossiele brandstoffen, en daardoor behoort Denemarken, samen met Duitsland, tot de landen met de hoogste CO2-productie per capita in Europa.

Anders gezegd: niet alleen hernieuwbare energie, maar ook de keuzes met betrekking tot de rest van de energiemix bepalen of een land haar klimaatdoelstellingen haalt. Landen die kiezen voor kernenergie slagen erin de milieuaanbevelingen van het IPCC te halen. Andere, zoals Duitsland, hebben het veel moelijker, omdat ze hun kerncentrales vervangen door fossiele energie.

Hernieuwbare energie is essentieel in de uitbouw van een duurzame energiemix. Maar in tegenstelling tot wat men vaak denkt, staat het behoud van kernenergie de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen niet in de weg. Hernieuwbare energie en kernenergie zijn compatibel en vullen elkaar aan binnen een CO2-arme energiemix (Zweden, België, ...).

Een energiebeleid is met andere woorden geen OF-OF, maar een EN-EN verhaal. Er is plaats voor zowel kernenergie als hernieuwbare energie in een koolstofarme energiemix. Willen we straks in Parijs dus echt tot een globaal en bindend raamakkoord komen voor het terugdringen van CO2, dan moeten we alle opties die hiertoe bijdragen bekijken (zonder kernenergie uit te sluiten), en moeten we bereid zijn een aantal vooroordelen opzij te zetten. Hoe onprettig de gedachte voor sommigen mag zijn, het is onder andere dankzij kernenergie dat we echt een verschil kunnen maken tussen een CO2-arm energiebeleid of niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234