Woensdag 04/08/2021

Analyse

Kunnen linkse Belgische partijen iets leren uit het succes van Syriza?

Alexis Tsipras, de leider van de linkse partij Syriza en kersverse premier van Griekenland zwaait toeschouwers en media toe. Beeld EPA
Alexis Tsipras, de leider van de linkse partij Syriza en kersverse premier van Griekenland zwaait toeschouwers en media toe.Beeld EPA

Na 'Je suis Charlie' roepen alle partijen groot en klein in dit land nu 'Je suis Syriza', in de hoop dat het uitzonderlijke succes van een radicaal-linkse Griekse partij ook wat op hen afstraalt. Toch staan ze allen veraf van de partij van de nieuwe Griekse premier Alexis Tsipras.

De overwinning van Syriza is een les voor verzameld links", analyseerde PS-nestor Philippe Moureaux bitter op Twitter. Die analyse werd alvast niet gedeeld door 'verzameld links' zelf. Allen, van de PS, de sp.a, Groen, Ecolo tot de PVDA, buitelden de voorbije dagen over elkaar om Syriza te feliciteren als zegevierende geestesgenoten. Waarmee ze dus eigenlijk ook een beetje zichzelf feliciteerden.

Merkwaardig, vindt ook politicoloog Ferdi De Ville (UGent), kenner van Europees links. "Met name de traditionele sociaal-democratie past toch moeilijk in dit feestkleedje. Zij is eind jaren negentig naar het centrum opgeschoven en draagt in vele landen mee de historische verantwoordelijkheid voor het beleid waartegen Syriza zich verzet."

Het verhinderde PS-voorzitter en oud-premier Elio Di Rupo niet om te stellen dat de Grieken een signaal gaven dat Europa de bladzijde van de sociaal en economische onhoudbare hervormingen moet omdraaien. "Dat zijn dan wel de hervormingen die hij als premier mee onderhandeld heeft in de Europese raden", merkt Groen-oppositieleider Kristof Calvo schamper op.

"Wij hebben inhoudelijk altijd dicht bij de politiek gestaan die Syriza nu verdedigt. Ook in Europa hebben we ons consequent verzet tegen de harde besparingspolitiek", zegt Di Rupo's woordvoerder. "Alleen stonden we vaak alleen in de Europese raden." Ook sp.a-kopstukken John Crombez en Kathleen Van Brempt toonden uitgebreid hun vreugde voor de overwinning van een linkse partij die nochtans de sociaal-democratische zusterpartij Pasok compleet in de vernieling reed. "De Europese socialisten staan positief tegenover Syriza, ook al zit Pasok wel en Syriza niet in onze groep. Pasok is eerlijk gezegd een oubollige partij, en ze is, eerlijk gezegd, ook deel van het politieke probleem, door haar geschiedenis van betwistbare regeringsdeelnames."

Dat Syriza ideologisch nog wel een eind verwijderd staat van de sp.a, nuanceert Van Brempt. "Zij zeggen krak hetzelfde als wat wij de voorbije vijf jaar gezegd hebben over de Europese aanpak. De regering-Juncker steunen we wel, en dat zie je ook. Kijk naar het investeringsplan, het monetaire beleid en de grotere flexibiliteit in de begrotingspolitiek. Maar het mag nog wat meer zijn, en daarom zijn we blij dat Syriza nu zo helder de stem van het verzet vertolkt."

Wendbaarheid

Het valt evenwel te betwijfelen of 'Belgisch links' ook wat kan leren van het succes van Syriza, en later dit jaar wellicht ook van Podemos in Spanje. "De context in die twee zuiderse landen is toch wel bepalend", zegt Ferdi De Ville. "De crisis en de besparingspolitiek heeft daar toch veel genadelozer toegeslagen, wat het verzet op straat en in bewegingen toch extra brandstof heeft gegeven. Bovendien kapitalliseren Syriza en Podemos ook op een afkeer van een tijdperk van corruptie en gegraai door het establishment. Ook dat kennen wij niet."

Er valt misschien wel iets te leren van de flexibele bewegingsstructuur van Podemos en Syriza. Sp.a is druk doende de structuren af te stoffen, Groen heeft die operatie al achter de rug. Jongeren kunnen al lid worden vanaf veertien jaar en leden krijgen makkelijker en meer inspraak via bevragingen, referenda of congressen. "Partijen moeten wendbaar zijn om in dit tijdperk van participatie nieuwe mensen aan te spreken", zegt Calvo.

Een vergelijking met een Belgische partij vindt Wim Vermeersch, hoofdredacteur van het progressieve blad Samenleving & Politiek, dan ook niet meteen. Wel met de overkoepelende linkse oppositiebeweging Hart boven Hard. "Syriza en Podemos zijn op straat begonnen", zegt Vermeersch. "Hart boven Hard heeft getoond dat er ook in ons land ruimte is voor een politieke beweging die de verontwaardiging tegen besparingsbeleid vertolkt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234