Dinsdag 10/12/2019

KU Leuven-specialist Ronnie Belmans: 'Elektriciteit is geen vanzelfsprekendheid'

Vorige week was het prijs in Italië. De stroom werd regio na regio uitgeschakeld, tot in Rome toe. België loopt volgens professor Ronnie Belmans een gelijkaardig risico. 'Er is een gebrek aan productiecapaciteit en in de winter zit ons land op zijn tandvlees.' In een vrijgemaakte stroommarkt kan de overheid maar beter op lange termijn denken, is zijn mening.

Brussel

Eigen berichtgeving

Josse Abrahams

'Op 1 juli zal de elektriciteitsmarkt niet vrij zijn." Professor Ronnie Belmans verbaasde enkele maanden geleden met die uitspraak. Daags voor die beslissende datum blijft hij bij zijn standpunt. "Het is allemaal te vlug gegaan." En het bewijs is dat slechts 25.000 mensen een aanvraag deden om te veranderen van leverancier.

Belmans is niet de eerste de beste. Als hoogleraar elektriciteit aan de KU Leuven kent hij de sector door en door. Ten bewijze: hij werd voorzitter van Elia, de beheerder van het hoogspanningsnet in België en een essentiële speler op de vrije stroommarkt. Belmans heeft tijdens het gesprek het petje van professor-specialist op en niet dat van Elia-voorzitter, kwestie van zijn reputatie van geen blad voor de mond te nemen alle eer aan te kunnen doen.

Enkele maanden geleden twijfelde u er sterk aan dat de vrijmaking van de elektriciteitsmarkt de timing van 1 juli zou halen. Toch zal het dinsdag zo ver zijn. U was duidelijk te pessimistisch.

"Men had het toch beter rustiger aangepakt. Er zijn 25.000 mensen die een aanvraag hebben gedaan om van leverancier te veranderen. Op 6 miljoen mensen is dat niet echt veel. De consument ligt niet wakker van de liberalisering. Kijk naar Nederland, daar heeft men de volledige openstelling van de markt met zes maanden uitgesteld, tot 1 juli 2004."

Had men dat in België ook kunnen doen?

"Kijk naar de realiteit. De meetapparatuur voor de vrije markt is niet klaar. Veranderen van leverancier is nu vooral papierwerk, maar vlot gaat dat niet. Qua informatica is de zaak zeker niet in orde. Ik hoop dat alles goed gaat bij de levering."

"De wetgeving is evenmin klaar", zegt Walter Aertsens, woordvoerder van Elia. "Deze week besliste het Vlaams Parlement om het systeem van gratis stroom te verlengen. Dat moet wel nog gepubliceerd worden. En hoe moet dat geïntegreerd worden in de situatie met nieuwe leveranciers? En wat moet er met de budgetmeters gebeuren? Ook de invoer van de heffingen is nog niet geregeld."

Belmans: "Daarom heb ik in april gezegd dat we er niet klaar voor zijn. Mijn visie toen is niet veranderd. Neem de meetgegevens. Bij Elia krijgen we die niet door. Als transportnetbeheerder moeten wij er op toezien dat de beloofde leveringen aan bedrijven ook gebeuren en of de geleverde elektriciteit ook gebruikt wordt. Als dat niet het geval is, spreken we van onevenwicht. Elia moet voor het evenwicht zorgen."

Daarom zijn de gegevens essentieel?

"Inderdaad. De gegevens zijn van belang om onze job te kunnen doen. Vroeger had men dat niet nodig. Toen werd voor dat evenwicht door Electrabel gezorgd, dat zowel producent was als leverancier. Nu zijn die functies allemaal opgesplitst. De huidige meetapparatuur voldoet niet meer voor een vrije markt. Als u weet dat in Italië 20 miljoen nieuwe meters gaan worden geplaatst, dan moet men in België daar toch ook eens aan gaan denken."

Dat is wel een zware investering?

"Ik weet niet hoeveel dat kost, maar laat ons zeggen dat een digitale meter 200 tot 250 euro kost, dan kan men de berekening maken voor Vlaanderen. Er zal ook nog een andere, belangrijke investering nodig zijn, namelijk in een sterker hoogspanningsnet. Concurrentie kan in de hand worden gewerkt door nieuwe centrales te zetten of via de invoer. Vroeger was dat eenvoudig, men zette een centrale bij en de hoogspanningslijn werd in functie daarvan ingeplant. Nu staan beide onderdelen veel onafhankelijker van mekaar. Daarom moet het hoogspanningsnet sterker zijn."

Nog meer hoogspanningsmasten is toch een utopie?

"Ik heb het al honderd keer gezegd: als men een echte vrije markt wil, zal men de bevolking moeten laten weten dat er moet worden geïnvesteerd. En dat betekent bovengrondse hoogspanningsleidingen. Dat men niet afkomt met ondergrondse leidingen. Die hebben een veel lagere capaciteit en zijn veel duurder. Toen wij hoorden over de plannen van een windmolenpark op de Thorntonbank voor de kust van Knokke, schrokken we ons hier een ongeluk. Men beseft nog niet dat heel West-Vlaanderen vol pilonen zal staan. De elektriciteit zou aan land komen in Zeebrugge. Van daaruit moet er minstens een lijn naar Eeklo getrokken worden en waarschijnlijk ook één naar Avelgem. En wat als er geen wind is? Hoe breng je dan je stroombevoorrading in balans?"

Kan dat niet via de andere, bestaande centrales?

"De productie van het nucleaire park is flat, zij kan niet zomaar opgedreven worden. Er is de centrale van Coo van 1.000 Mw die gedurende een viertal uur kan tussenkomen, op voorwaarde dat het waterreservoir voldoende gevuld is. Een ander alternatief zijn de gascentrales. Maar daarvoor heb je dus meer gas nodig. Je kunt daarover onderhandelen met de Nederlandse vrienden, maar vergeet niet dat gascentrales meer zullen uitstoten. Dat leidt tot de contradictorische vaststelling dat door het gebruik van windmolens de globale uitstoot wel eens zou kunnen verhogen."

Het plan van de regering aan de kust is bijgevolg volksverlakkerij?

"U gebruikt het woord dat ik niet wil uitspreken. Als men het rustig aan had gedaan, dan had men tijd om het probleem op een andere manier op te lossen."

Ligt het probleem van de liberalisering niet bij Europa, dat de druk op de ketel houdt?

"Ik was vorige week op een Europees elektriciteitscongres. In andere landen lijkt men niet echt te zwichten onder die druk. Probeer eens als nieuwe leverancier in Duitsland op de markt te komen. Ook in Groot-Brittannië was de markt niet echt open."

Wat zou uw aanpak geweest zijn bij de liberalisering van de elektriciteitsmarkt?

"Men had de particulier, de gewone gebruiker, veel beter nog even onder de vleugels van de intercommunale gehouden en gelijktijdig de intercommunale laten profiteren van de vrije markt. De intercommunale had de beste prijs kunnen onderhandelen met een aantal leveranciers. Die situatie had kunnen aanhouden tot 2007 en dan had men de markt voor de particulieren volledig kunnen vrij maken. De intercommunales hebben ook echte marktkracht. Dat kan van particulieren niet worden gezegd. Hoeveel kun je als privé-firma investeren om meneer Belmans over te halen voor hem te kiezen?"

Vervolg op pagina 23

'Toen wij hoorden over de plannen van een windmolenpark voor de kust van Knokke, schrokken we ons een ongeluk. Men beseft niet dat heel West-Vlaanderen vol pilonen zal staan'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234