Vrijdag 06/12/2019

KU Leuven-specialist Ronnie Belmans: 'Elektriciteit is geen vanzelfsprekendheid'

De laatste maanden drong het plotseling bij een aantal mensen door dat we op een vrije markt misschien meer gaan betalen voor onze elektriciteit.

"Vrije markt betekent dat de prijs kan stijgen of dalen. Vroeger zat er een serieus stuk verborgen taksen in het tarief. Als je 6 frank (zo'n 15 eurocent) betaalde voor 1 kWh, dan ging daarvan 1 frank naar de BTW en 1 frank naar de intercommunales. Wat Test-Aankoop ook beweert, dat was een tarief dat de vergelijking met het buitenland doorstond. Het probleem is dat de overheden het vrijemarkttarief van 4 frank opnieuw willen aanvullen met taksen. Als je de nieuwe prijs zonder taksen bekijkt, dan gaat de helft naar transportkosten en de andere helft naar de elektriciteit zelf. Daarop kan de leverancier via het harde marktspel kortingen bedingen. Maar van zodra de gasprijzen stijgen ga je een stijging van dat onderdeel van het tarief zien."

Toch kondigen de nieuwkomers op de markt kortingen van 10 procent aan.

"Wij proberen aan de universiteit offertes te krijgen, maar veel krijgen we er echt niet binnen hoor."

Waarop wijst dat?

"Ik zou het niet weten. Maar ik weet wel waarop de leveranciers zich van mekaar zouden kunnen onderscheiden. Zo klaagt mijn echtgenote dat het nachttarief bij ons pas ingaat om 23 uur. Een bedrijf dat dat vroeger laat ingaan, zou er meteen een klant bij hebben. Ik vraag mij af wie er als gebruiker moeilijk gaat doen om op pakweg een elektriciteitsfactuur van 750 euro per jaar een korting te krijgen van 3 procent."

Wat moet de houding van de overheid in een vrije markt zijn?

"Ze moet zorgen dat de langetermijninvesteringen in orde zijn. We hebben niet genoeg productiecapaciteit en in de winter zitten we op ons tandvlees. De laatste jaren is er gewoonweg niet in de productie geïnvesteerd."

Toch horen we niemand dat verhaal over een gebrek aan capaciteit vertellen.

"Het is mijn stellige indruk dat men niet wil geloven dat er een probleem is. Het is te simpel om het optelsommetje van alle centrales te maken en daar het piekverbruik van af te trekken. Een centrale moet geregeld onderhouden worden en uit productie worden genomen. Als je dat allemaal analyseert, zitten we echt op het tandvlees. Donderdag waren er stroomuitvallen in Italië. Ik bestudeer dergelijke black-outs. Wel, ik ken er geen enkele die op een andere lijkt. Een systeem kan om de meest uiteenlopende redenen uitvallen."

Ligt de oplossing in meer hoogspanningslijnen over de landsgrenzen?

"Ja, hoe meer lijnen, hoe meer pieken in stroomverbruik in de verschillende landen met elkaar verbonden kunnen worden.

"Het sluiten van de kerncentrales botst met het verhaal van een gebrek aan capaciteit. En aardgas is geen alternatief. Het verbruik daarvan is momenteel gelimiteerd. Als je meer gasgestookte centrales bouwt, moet je het aardgasnetwerk uitbreiden. We zouden best twee nieuwe kerncentrales in Doel bouwen. Zelfs Europees commissaris De Palacio zegt dat we Kyoto niet halen zonder kerncentrales."

Leg dat eens uit aan de bevolking.

"Als ik als academicus al mijn mening niet meer mag zeggen, dan hoeven ze mij niet meer te betalen. Als de CO2-uitstoot een probleem is, dan is er maar één technologie met toekomst en dat is de nucleaire."

Gas kan toch een alternatief zijn?

"Meer gascentrales betekent ook meer uitstoot. Weet je hoeveel afval een kerncentrale per jaar heeft? Eén kubieke meter. Gas is bovendien afhankelijk van andere landen. De Nederlanders leveren niet graag omdat ze zelf hun aardgas willen houden. Noorwegen behoort niet tot de Europese Unie, Rusland en Algerije zijn bezwaarlijk politiek stabiel te noemen. Als we meer gas gaan nodig hebben, gaat de prijs stijgen, wat dan weer slecht nieuws is voor de chemische industrie, die aardgas als grondstof gebruikt."

Bent u nu niet aan het doemdenken?

"Misschien wel. Misschien steek ik te veel het belerende vingertje op. Maar ik heb nu eenmaal niet de neiging de kop in het zand te steken. We gaan er te veel van uit dat elektriciteit een vanzelfsprekendheid is, maar dat is het niet. De regulatoren willen prijsdalingen, maar ondertussen zie ik dat de langetermijninvesteringen uitblijven. "

Bent u nog wel een objectief wetenschapper of de spreekbuis van Electrabel?

"Ik geloof echt dat het nucleaire een alternatief is op voorwaarde dat men het afval kan demistifiëren. Begrijp mij niet verkeerd, alles is haalbaar, gas, hernieuwbare energie, kernenergie... Ingenieurs kunnen daar allemaal voor zorgen. Ik wil wel dat de factuur van alledrie kenbaar gemaakt wordt. Momenteel werkt men alternatieve productie van elektriciteit uit zonder de factuur bekend te maken. "Het rapport Ampère bijvoorbeeld uit de vorige legislatuur, dat de elektriciteitssituatie in België in perspectief plaatste, was zeer degelijk gemaakt en is perfect genegeerd. In dat rapport werd melding gemaakt van de mogelijkheid van de productie van 1.000 Mw windenergie in zee tegen 2020. Nu zegt men plots: 3.000 Mw tegen 2010."

Waarom wordt het rapport genegeerd?

"Omdat de resultaten allicht niet beantwoorden aan de verwachtingen. Pas op, ik zeg niet dat 3.000 Mw niet mogelijk is, maar ik vrees dat iemand daarvoor zal moeten betalen. Als men de consument wil sparen, zal het de industrie zijn die ervoor opdraait. Als die al niet verhuist naar Oost-Europa."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234