Zondag 15/12/2019

'Antisociaal gedrag'

Kruistocht in adamspak

Beeld © Jeff J Mitchell / Getty Images

De Britse naaktloper Stephen Gough (55) is van een kale reis teruggekeerd. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat de koppige naturist 'antisociaal gedrag' vertoont dat terecht bestraft wordt. 'Vrijheid van expressie in je blootje? Er zijn geen absolute vrijheden', zeggen experts.

De Britse ex-marinier Stephen Gough is een activist met weinig kleren om het lijf. Met niks meer dan stapschoenen, sokken en een rugzakje, zo trekt hij het liefst door het land. Alleen als de zon te fel brandt kan er nog een hoed bij. In 2003-2004 legde hij de hele lengte van Engeland af. In 2005-2006 herhaalde hij zijn tocht, maar de politie plukte de 'naked rambler' meermaals van de weg.

Veel buitenlucht moest de naturist de jongste jaren niet meer opsnuiven. Hoe langer hoe meer ging het gevangenis in, gevangenis uit. De dingen liepen zo uit de hand dat Gough tussen mei 2006 en oktober 2012 maar zeven dagen vrij was. Geregeld werd hij meteen na zijn vrijlating alweer opgepakt, omdat hij de gevangenispoort in zijn nakie buiten wandelde.

Momenteel zit de vader van twee opnieuw een straf van tweeënhalf jaar uit, wegens dezelfde naakte feiten. Omdat hij zijn gevangenisplunje weigert aan te trekken, zit hij in een aparte cel.

Goede zeden en ontucht

Dat de ordehouders hem keer op keer in de boeien slaan, noemt Gough zelf "repressieve maatregelen". Volgens hem druisen zijn celstraffen in tegen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Meer bepaald tegen artikel 10, dat de vrijheid van expressie garandeert.

Het was dan ook een ontgoocheld man die het Europees Hof verliet. Want, zo meende de rechter in Straatsburg, vrije expressie is niet van toepassing op blote trektochten. Meer zelfs: het is "antisociaal gedrag dat anderen kan alarmeren en krenken".

Punt is dat je anderen niet onverwachts mag confronteren met je eigen intimiteit, zeggen experts. "In de publieke sfeer bestaat er niet zoiets als het recht om naakt te lopen", stelt Koen Lemmens, verbonden aan het Leuvens Instituut voor de Rechten van de Mens. "Dat naaktloperij beteugeld wordt, daar is niks schokkends aan. Vrijheden mogen beperkt worden. Dat is noodzakelijk in een democratische samenleving. Dat je grenzen stelt, betekent nog niet dat je iemands vrijheid afsluit. Zodra we in de openbare ruimte komen, kunnen we niet zomaar doen waar we zin in hebben. Is dat een aantasting van de vrije expressie? Misschien. Houdt die beperking steek? Ja, toch wel."

Wie in het wetboek een artikel zoekt dat naaktloperij expliciet verbiedt, is eraan voor de moeite. Blote lijven vallen onder de wet die drie grote punten omvat: openbare orde, goede zeden en ontucht. Vage begrippen, die van alles bundelen: van exhibitionisme tot betogers die naakt fietsen.

Lemmens: "Die regels geven weer wat onze morele basisprincipes zijn. Wat vinden we aanstootgevend, wat niet? Op naaktstranden of privéterreinen voor naturisten staat uitdrukkelijk dat een bloot lichaam wel mag. Daarmee geef je als maatschappij ook aan dat het elders niet mag."

Veel hangt ook af van de context, klinkt het. Naakte manifestanten worden niet op de bon geslingerd. Wie bloot door de winkelstraat drentelt mag wel een sanctie verwachten.

"Er zijn dan ook geen algemene vrijheden", stelt advocaat Elfri De Neve, gespecialiseerd in mensenrechten. "De vrijheid van expressie van de ene eindigt waar die van de andere begint. Je kunt anderen niet zomaar overvallen met je naaktheid, zeker niet in een context waar je het niet verwacht. Naar een galabal ga je toch ook niet in een zwembroek. Mensen zoals Gough zijn dikwijls heilig overtuigd van hun grote gelijk. Maar de wet is er om ons geluk te waarborgen, niet ons gelijk."

Het recht op naaktheid zijn we verloren met Napoleon, licht De Neve toe. Onze zedenwetten gaan terug op de postrevolutionaire periode. "Voor de revolutie copuleerden de Fransen nog gewoon op straat. Naakt in het openbaar was gebruikelijk, mensen zonderden zich niet af. Het is Napoleon die daar verandering in bracht. Bloot werd verbannen naar de privésfeer. Er moest iets komen als openbare orde."

In ons land kunnen naturisten enkel terecht op het naaktstrand van Bredene en privéterreinen. Veel Belgen trekken dan ook naar Nederland of Frankrijk, waar meer stranden helemaal bloot gaan. In Duitsland, waar de zedenregels losser zijn, zie je ook naakte lijven bruinen in het stadspark.

Beeld AP

Freikörperkultur

Niet verwonderlijk, als je weet dat het naturisme bij de Duitsers ontstond. De Freikörperkultur was de eerste blootbeweging wereldwijd. Het eerste naaktstrand kwam er in 1920. Onder Hitler werd het naturisme opgeslokt door de nazi's. Aangespoord door nazi-sportideologen liepen Duitse mannen naakt in de natuur. Het hele lichaam moest worden blootgesteld aan de 'zonnekracht'. Totale naaktheid om het ras te zuiveren.

"De link met nazi's heeft het naturisme een slechte naam gegeven", weet erevrederechter Jan Nolf, zelf een naturist. Jezelf blootgeven getuigt van durf, meent hij. "Maar we leven in een maatschappij die graag problematiseert en criminaliseert. Dat naakt slecht is, daar moeten we van af stappen. Maar de tendens gaat de andere richting uit. Er is sprake van een nieuwe preutsheid, een nieuw victoriaans tijdperk."

Tegen die preutsheid zet Stephen Gough zijn kruistocht verder, zonder vijgenblad. "Wie heeft er ooit grote dingen veranderd zonder hindernissen te moeten overwinnen? Voor mij verandert er niks. Ik heb geen andere keuze dan verder te gaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234