Donderdag 21/11/2019

Misbruik kerk

Kruis over Operatie Kelk

Huiszoeking bij het bisdom Brugge, begin 2012. Veel gedoe voor niets, zo blijkt nu. Beeld Henk Deleu

De strafvordering in het nationale gerechtelijk onderzoek naar seksueel misbruik door geestelijken is verjaard. Operatie Kelk is een maat voor niets geweest. Volgens het federaal parket moet er bijgevolg ook geen proces meer komen. De slachtoffers reageren ontzet.

Het federaal parket startte zijn onderzoek naar seksueel misbruik binnen de kerk in 2010. In Brugge was toen al een onderzoek geopend tegen de gevallen bisschop Roger Vangheluwe, die toegegeven had dat hij twee neven langdurig had misbruikt. Dit onderzoek werd echter vlug naar de prullenmand verwezen omdat de feiten verjaard waren.

In juni 2010 hield de Brusselse onderzoeksrechter Wim De Troy een spectaculaire huiszoeking in het aartsbisdom van Mechelen. Er werd onder meer een oude graftombe opengebroken, omdat men dacht dat er bezwarende documenten over misbruik in bewaard werden. Beelden van rechercheurs die dozen vol documenten in een container gooiden, gingen de wereld rond. Veel gedoe voor niets, zo blijkt nu.

Leed besparen

Een federale magistraat coördineerde in totaal 619 strafdossiers van seksueel misbruik, die verdeeld waren over de 27 parketten in het hele land. 261 slachtoffers hadden rechtstreeks contact met een magistraat. Uit die gesprekken kon toen al worden afgeleid dat het hele onderzoek mogelijk met een sisser zou aflopen. "We hebben hen zo goed als mogelijk uitgelegd dat het - in geval van overlijden van de verdachte, verjaring van de feiten of een eerdere strafrechtelijke beslissing over de feiten - juridisch-technisch onmogelijk zou zijn om nog een vervolging in te stellen", zegt woordvoerder Eric Van der Sijpt. "Door de ernst van de honderden verhalen over misbruik hebben we het belang van de slachtoffers altijd vooropgesteld. We hebben steeds geprobeerd om hen bijkomend leed te besparen."

In het dossier Operatie Kelk werden 83 klachten met burgerlijke partijstelling ingediend door slachtoffers. Tegen 68 geestelijken werd een strafvordering ingesteld. Vier van hen waren eerder al veroordeeld, 37 verdachten waren overleden en de overige feiten waren allemaal hopeloos verjaard. Seksuele misdrijven tegen minderjarigen verjaren na vijftien jaar, te beginnen vanaf de dag dat het slachtoffer achttien is.

Daarom zal het federaal parket aan de raadkamer vragen om vast te stellen dat de strafvordering voor deze zedenfeiten vervallen is. Ook voor de tenlasteleggingen van schuldig verzuim - daarvoor had het federaal parket bisschoppen in het vizier, onder wie kardinaal Godfried Danneels - zijn de feiten "manifest verjaard". "We doen echter geen uitspraken op ethisch of deontologisch vlak", zegt nog Van der Sijpt.

Duizenden bladzijden

Walter Van Steenbrugge, advocaat van tientallen slachtoffers van seksueel misbruik binnen de kerk, is er niet mee opgezet dat het Openbaar Ministerie gisteren al communiceerde over Operatie Kelk. "Dit onderzoek is nog helemaal niet afgesloten. Het federaal parket heeft dus voor zijn beurt gesproken", zegt de raadsman. "Sterker: als burgerlijke partij mogen we nu voor de eerste keer in zes jaar het volledige dossier inkijken en eventueel bijkomende onderzoeksdaden vragen. Dat het Openbaar Ministerie nu al met zijn standpunt naar buiten komt, is wettelijk verboden, gelet op het geheim van het onderzoek. Het is dan ook erg ongepast en onbegrijpelijk. Er is nog geen definitieve slotvordering."

"We hebben nu tot 27 april de tijd om het dossier van duizenden bladzijden te lezen. Zoals steeds zullen we dat zeer grondig doen en de tijd nemen die nodig is. De federale magistraat deed er maar liefst twee jaar over om het dossier te lezen en de vordering op te stellen. We zullen meer dan waarschijnlijk bijkomende onderzoeksdaden vragen. We zijn dus nog een eind bezig. Op 28 april zal de raadkamer dan ook niets kunnen beslissen."

Advocaat Walter Van Steenbrugge. Beeld BELGA

Rehabilitatie

De advocaten van de slachtoffers zijn niet verbaasd over de stelling van het Openbaar Ministerie. "Zes weken na de huiszoekingen in het aartsbisschoppelijk paleis in 2010 probeerde het parket het hele onderzoek al stil te leggen. Waarom zouden we dan nu verwonderd zijn als we vernemen dat een buitenvervolgingstelling wordt gevraagd?"

Joris Van Cauter, advocaat van Roger Vangheluwe, heeft geen problemen met de beslissing van het federaal parket. "Dat is de enige logische conclusie die er te nemen is, na zes jaar van nutteloze onderzoeken. Er is een heleboel tijd en energie gegaan in zaken waarvan de uitkomst voorspelbaar was. Ik denk niet dat het voor mijn cliënt mogelijk is om nu nog gerehabiliteerd te worden. Hij verwacht dat ook niet meer. Het onderzoek heeft op iedereen gewogen die erbij betrokken was, dus ook op mijn cliënt."

Fernand Keuleneer, advocaat van kardinaal Danneels, de bisschoppen en oversten van congregaties, wilde gisteravond niet reageren. "Ik heb de eindvordering nog niet ontvangen. Ik heb die opgevraagd."

Onderzoek sleept al zes jaar aan

22 april 2010
De Brugse bisschop Roger Vangheluwe biedt zijn ontslag aan. Twee dagen eerder had de familie van een slachtoffer van Vangheluwe - zijn eigen neef - het jarenlange misbruik aangeklaagd in een e-mail aan de bisschoppen. Later blijkt dat Vangheluwe ook een andere neef misbruikte.

24 juni 2010
Voor het oog van de camera's houden de speurders huiszoekingen in het aartsbisschoppelijk paleis, de privéwoning en het kantoor van kardinaal Godfried Danneels in Mechelen. Het onderzoek draait rond misbruik door geestelijken en een mogelijke doofpotoperatie daarrond door de katholieke kerk.

6 juli 2010
Kardinaal Danneels wordt een hele dag ondervraagd door de speurders in Brussel. Ze willen weten of de kardinaal op de hoogte was van het seksueel misbruik binnen de kerk én of hij dat probeerde te verbergen.

14 april 2011
Vangheluwe bekent in een interview met VT4 (nu VIER) dat hij zijn neven misbruikt heeft. Hij minimaliseert de feiten en heeft het over "een stukje intimiteit" en "een relatietje". De reacties zijn vernietigend.

19 september 2011
Onderzoeksrechter Wim De Troy neemt ontslag. Het gezicht van Operatie Kelk pikt het niet dat hij niet meer mag samenwerken met zijn vaste griffier, die terugkeert uit bevallingsverlof.

17 oktober 2012
Het federaal parket onderzoekt een zoveelste blunder in Operatie Kelk. Er zijn meer dan 400 stukken uit het dossier verdwenen, onder meer verhoren van slachtoffers en pv's van huiszoekingen. Waarschijnlijk zijn ze weggegooid door een poetsvrouw. "Sabotage", zeggen de advocaten van de slachtoffers.

29 mei 2013
Het Hof van Cassatie beslist dat de stukken die De Troy in juni 2010 in beslag liet nemen, niet gebruikt mogen worden in het onderzoek.

30 oktober 2014
Het onderzoek kan gewoon doorgaan. Dat is na een zoveelste procedureslag beslist door de Brusselse kamer van inbeschuldigingstelling. Advocaten hadden gevraagd het dossier stop te zetten, nadat duidelijk was dat honderden dossierstukken waren verdwenen.

5 april 2016
Het federaal parket zegt dat de strafvordering verjaard is en dat er geen proces moet komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234