Zondag 15/09/2019

Kruidvat blijkt uitgerookt, de rest nog lang niet

Kruidvat stopt met de verkoop van sigaretten. Tegen eind 2019 moet alle voorraad uit de rekken zijn verdwenen. Luidt de winkelketen het begin van een nieuw tijdperk in?

"We kunnen het gewoon niet meer maken", zegt Gerard van Breen, CEO van A.S. Watson Health & Beauty, het moederbedrijf van Kruidvat. De man heeft het over de verkoop van sigaretten. In een interview met de Nederlandse krant Algemeen Dagblad kondigt hij aan dat zijn drogisterijen zich meer zullen profileren als 'health-winkels'. "Sigaretten passen echt niet meer in dat concept."

En dus verdwijnt alle tabakswaar tegen eind 2019 uit de rekken van de keten. Concreet ziet Nederland hierdoor duizend tabaksverkooppunten verdwijnen. In België zullen in de meer dan tweehonderdvijftig Kruidvat-winkels geen rookartikelen meer te vinden zijn.

Die keuze wordt door experts positief onthaald. Ze noemen het uniek, moedig, slim en hopen dat ze voor inspiratie zorgt.

Tegelijkertijd is Suzanne Gabriëls van Stichting Tegen Kanker realistisch. Er zijn in ons land tienduizenden plekken waar je sigaretten kunt kopen. "Dat er straks tweehonderdvijftig minder zijn is goed, maar ook een druppel op een hete plaat." De kans dat andere winkels het voorbeeld van Kruidvat zullen volgen, noemt ze klein. "Tabak is nog altijd een legaal product. Zolang de overheid geen strengere maatregelen neemt en de klant ernaar blijft vragen, zullen de meeste er niet aan raken."

Navraag bij ketens als Delhaize, Colruyt en Aldi leert dat ze inderdaad het voorbeeld van Kruidvat niet volgen. "En al zouden ze het wel doen, dan nog zijn we er niet. De meeste rokers kopen hun voorraad in een krantenwinkel", zegt Gabriëls.

Gino Van Ossel, professor retail en marketing aan de Vlerick Business School, vindt die terughoudendheid bij andere winkels niet zo vreemd. "Hun situatie is helemaal anders dan die van Kruidvat."

Dat de drogisterij tabak bant heeft volgens hem deels te maken met de manier waarop ze zichzelf in de markt wil zetten. "Kruidvat probeert zich nadrukkelijk te positioneren als een bedrijf dat gezondheid en preventie voorop zet." Van Ossel wijst ook naar het uitstalverbod voor tabak dat er in Nederland, toch de bakermat van Kruidvat, aankomt. "Voor een keten die rekent op impulsaankopen is zo'n verbod erg lastig. Het staat haaks op haar verkoopsmodel." De sigarettenverkoop is trouwens sowieso niet meer wat hij ooit geweest is, vult hij aan. "Dit is een aflopend verhaal. Je voelt dat rokers langzaam maar zeker de paria's van de samenleving worden. In die zin lijkt het me wel logisch dat Kruidvat ervan afziet."

Banken en voetbalploegen

Kruidvat mag dan de enige grote winkelketen zijn, de laatste jaren raakten bekend dat er wel meer commerciële spelers die inzien dat sigaretten niet bij hun imago passen.

Luk Joossens, wereldautoriteit op het vlak van tabaksbestrijding, wijst naar AXA, dat zijn belangen in de tabaksindustrie afbouwde, omdat ze niet langer te rijmen zijn met zijn rol als verzekeraar. Eerder dit jaar kondigde ook BNP Paribas aan afstand te doen van de industrie. Club Brugge heeft zijn voetbalstadion ook rookvrij gemaakt. En pret- en dierenparken proberen hetzelfde te doen. "Het zijn stappen in de goede richting", zegt Joossens. Van een grote impact wil hij niet spreken. "Daarvoor moeten veel meer bedrijven volgen."

Dat beaamt ook Marc Michils, directeur van Kom Op Tegen Kanker en voormalig reclameman. Hij vindt het getuigen van lef dat een bedrijf de sigarettenverkoop stopzet. "Anderzijds is het ook bedroevend om vast te stellen hoe ver ons beleid daarvan af staat. Er ligt een heel pakket aan maatregelen ter goedkeuring bij het parlement, waaronder een verbod op het uitstallen van sigaretten en het invoeren van neutrale pakjes. Maar daar gebeurt vooralsnog niets mee. Bijzonder frustrerend, als je weet dat er in België jaarlijks 15.000 mensen sterven aan de gevolgen van tabak."

Dat sommige bedrijven zelf dan maar een vooruitstrevend beleid hanteren, vindt hij verstandig. "Dit versterkt je imago veel meer dan wanneer je over vijf of tien jaar moet volgen omdat je niet anders kunt."

Het einde van de sigaret is met andere woorden nog niet in zicht. "Het zijn tekenen aan de wand, signalen dat mensen anders beginnen te redeneren", zegt Joossens. Volgens hem kun je pas van een einde spreken als de rokerspopulatie onder de 5 procent duikt. "In ons land blijven we sinds 2015 steken op 20 procent." Hoopvol is wel dat bij jongeren een dalende trend op te merken is. "Volgens onderzoek van Health Behaviour Study of School-Aged Children is het percentage van dagelijkse rokers in Vlaanderen bij 15- en 16-jarigen gedaald van 21 procent in 1998 tot 8 procent in 2014."

Rechtszaken

Volgens Joossens waren het reclame- en rookverbod in restaurants en cafés mijlpalen. "Kruidvat dat een product schrapt dat voor een paar procent zijn omzet bepaalt, is dat niet."

Ook Gabriëls zegt: "Ik kan me niet voorstellen dat we over tien, twintig jaar op deze dag terugblikken en zien dat er dankzij Kruidvat een kentering is ingezet. Het afscheid van de sigaret is tot nog toe geleidelijk gegaan."

Volgens haar is er, naast beleid, mogelijk wel iets anders dat voor een serieuze versnelling kan zorgen. Ze verwijst naar Sick of Smoking, een Nederlandse stichting voor kankerpatiënten die de tabaksindustrie voor de rechtbank willen dagen. "Je ziet dat de rollen zijn omgedraaid. Vroeger was het de industrie die de overheid voor de rechter sleepte." Gabriëls is benieuwd waartoe deze strafzaak zal leiden. "Stel dat de strafzaak er komt en de patiënten gelijk krijgen: dan gaan verkopers van tabak wellicht heel anders naar hun product kijken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234