Woensdag 20/10/2021

Krottegem, het goede leven in de slechte lucht

Joke Schauvlieghe (CD&V) wil Volkswagen vervolgen voor het verpesten van de Vlaamse lucht. En ook Uplace en Oosterweel mogen beginnen vrezen voor het effect van Dieselgate. In Krottegem, een volkswijk in Roeselare, kijkt men daar niet van op. 'Luchtvervuiling, hoge metingen? Het went.'

'Fijn stof? Waar gij mee afkomt, onnozele." Luid gelach in café Breda aan de Bruaenestraat waar de harde kern van Krottegem in de vooravond steevast verzamelen blaast. Krottegem ofte 'die van achter de statie', is door een hoge spoorwegberm ("onze Berlijnse muur") van Roeselare gescheiden. De wijk huisvest een schare volksfiguren die Krottegems status van 'schaamstreek' waardig dragen.

Ze hebben zelfs een baron. Niet van geboorte, maar verkozen door de wijkbewoners. Dit jaar ging de eer en de bijbehorende bolhoed naar Antino Gunst. Ook hij is present, naast Nickske, de Mutse, de Toarte, en Chico. Geen toogklever zonder alias hier, en allen zijn gretige afnemers van de Exportkes en het Sas-pils van de brouwerij uit Boezinge-Sas.

Allen ademen ze ook al jaren - wegens woonachtig achter de stofrijke kades van de Roeselaarse haven - hun portie slechte lucht in. Tot vorig jaar werd in de Kanaalzone, dicht bij het stadscentrum, de Europese norm voor fijn stof vaak overschreden. Schuldig zijn de grote veevoeder- en betonbedrijven en het af- en aanrijdende vrachtverkeer. De stad veegt nu driftig de kades op, en kijkt rigoureus toe op de verkeerscirculatie. Het aantal overschrijdingen zakte, maar Roeselare blijft in Vlaanderen hoge waarden noteren.

Nog deze week diende een stadsbewoner een petitie "tegen het fijn stof" in. Volgens de regionale pers met "alvast" twintig ondertekenaars. "Alsof dat zal helpen", zucht Mutse. "Anderzijds, wij hebben niet echt last van fijn stof, of zien we er ongezond uit?" Gebulder. "We gaan nog eens sassen", zegt de baron. Francine schuift de volgende traktatie over het toogblad.

Als een dief in de nacht

De baron walst het bier. "Zie de pure kleur en proef de pure smaak. Hebben we niet de zuiverste lucht, dan toch de zuiverste pils. Zo bekijken wij het leven, van de zonnige kant. We zijn krotters, hè. Vandaar ook de naam van onze wijk. Krotters overleven met wat ze hebben, met wie ze zijn, met wat ze ondergaan. Deze wijk werd gebouwd op het puin van de Eerste Wereldoorlog. Veel mensen van hier werkten in de haven. Dat fijn stof nemen we er sinds jaar en dag bij. Op den duur berust je in die dingen."

Mutse beaamt: "Het is zomer, er is weinig wind, er zijn metingen. Je hoort op de radio zeggen: 'Roeselare Haven slechte luchtkwaliteit' en je trekt de schouders op. Het went, inderdaad. Bovendien, je ziet dat stof niet. Het ligt niet op je wagen, het plakt niet aan de lakens die buiten hangen te drogen, het dwarrelt niet neer uit de lucht. Fijn stof sluipt binnen, als een dief in de nacht."

"Je ziet het wél", zegt de pas binnengelopen Geert Doom, alias 'de grijze panter', spa'er, woonachtig te Hooglede maar Krottegem-fan en vaste Breda-klant. Meteen discussie, die Gunst besluit met: "Zijn wij niet immuun geworden of resistent?" De grijze panter reageert ad rem: "Ga eens praten met mensen die aan de Kop van de Vaart wonen. Ik ken jonge gezinnen van wie de kinderen constant last hebben van bronchitis. Er is een connectie met de luchtvervuiling. Zelfs de dokters zeggen het, maar nooit hardop.

"Die jarenlange hoge metingen moeten wel een negatief effect hebben. Rij langs de bedrijven; je ziet er het stof opwaaien. En alles is hier zo besloten, er is geen open ruimte rond de laadkaaien. Het stof kan gewoon niet weg. Vandaar die hoge concentraties in de woongebieden, ook in Krottegem. Er zijn genoeg studies gemaakt die dat bevestigen. Maar de mensen hebben er geen problemen mee. Hun probleem is de vreemdelingen, of de moskee."

In het café is het stil geworden. Een mengeling van schroomvol inzicht en respect voor de spreker.

"Kom," wenkt Doom, "we gaan een toerke doen."

We rijden langs het kanaal, Geert wijst naar een paar hengelaars. "Anderhalve maand geleden viel hier weinig te vangen. Toen dreef de helft van het visbestand met het buikje boven water. Een of andere lozing. (Wijst) Daar, een cement-zandbedrijf. Het zand wordt uit het schip gezogen, gaat boven de kade, via de transportband naar de fabriek en onderweg ... Ik moet er geen tekeningetje bij maken."

Ineens een windstoot. Over de kade stuift het. Geert roept uit: "Kijk, ik lieg niet, hè." De stad Roeselare veegt de kades toch? "Dat helpt weinig." Onderweg, terug richting Krottegem, duikt de gigantische firma Soubry op. Graan. Meel. Stof. Iets verderop, een voederfabriek. Meel. Stof. "Het is natuurlijk een moeilijke evenwichtsoefening voor de plaatselijke politici: de tewerkstelling garanderen én de gezondheid van de mensen. Maar, zoals je al hoorde: de bewoners zelf hebben er geen probleem mee."

In het café doet brouwerij Sas middels toogsirene Francine aan het opkrikken van z'n omzet in de regio Roeselare. De gesprekken laaien op. Onderwerp: de partij Groen, die zetelt in het stadsbestuur. Gunst: "We hebben nu meer groen in de stad. Ze zetten schone bloembakken rond het stadhuis. En wij?"

Hij wijst naar het pleintje voor het café waar in een hoek achter gaas kippen en kuikens scharrelen. "Wij hebben kiekens gekregen. Kippegem noemen ze onze wijk nu. Belachelijk. Dan liever bloembakken, dat fleurt de boel op en dat riekt beter. Maar ja, het is Krottegem, hè. Wij zijn geen prioriteit. Wij moeten het mooie weer zelf maken. Gelukkig staat er een topweekend voor de deur."

Zondag is het Rommelmarkt te Krottegem, bekend tot ver buiten de stad. 700 standhouders, 30.000 bezoekers. Het is de laatste keer dat Francine het als Breda-uitbaatster zal meemaken. Eind december doet ze moe, op, uitgediend, Breda dicht. "Dat is pas een drama voor de wijk", zucht de baron. "Maar we vinden er wel weer iets op, die van Krottegem wijken niet. Kom, we gaan nog ne keer sassen. Francientje!"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234