Donderdag 01/10/2020

Kroonprins heeft haast met Saudi-Arabië

Kroonprins Mohammad bin Salman heeft een plan klaar voor Saudi-Arabië. Het imago moet beter om investeerders aan te trekken en de economie moet minder afhankelijk worden van olie. Wie hem in de weg staat, moet opzij.

Geduld heeft Mohammad bin Salman niet. De ambitieuze 32-jarige kroonprins heeft een visie voor het land waarvan hij straks regerend vorst zal zijn en hij wekt de stellige indruk daar serieus werk van te maken. De nieuwe, door Bin Salman voorgezeten anticorruptiecommissie was nog maar een paar uur geïnstalleerd, of ze besloot al tot een opzienbarende reeks arrestaties. Tientallen prinsen, ministers, oud-ministers en zakenlieden werd dit weekeinde in Saudi-Arabië opgepakt.

Vision 2030 heet de vorig jaar door hem gepubliceerde blauwdruk die het koninkrijk moet opstoten in de vaart der volkeren en de economie minder afhankelijk maken van olie.

Twee weken geleden zei de kroonprins al de orthodoxe geestelijkheid de wacht aan. Saudi-Arabië heeft behoefte aan een 'gematige islam' en gaat niet nog eens 30 jaar verspillen aan de onzin van het religieuze extremisme, zei hij - niet toevallig - tegen 4.000 buitenlandse zakenlieden, tijdens een investeringscongres in Riyad.

Met corruptiebestrijding heeft het aanpakken van de corruptie waarschijnlijk niet zo veel te maken. De scheidslijnen tussen de staatskas en de privékassen van de koninklijke familie zijn er nooit scherp geweest. De naar schatting 7.000 prinsen en prinsessen snoepen royaal mee uit de ruif van Riyad. Overheidscontracten worden onderhands gegund binnen de kring van ondernemende prinsen, bureaucraten en bevriende zakenlieden.

Echt schoon is niemand in het Saudische patronagesysteem. Ongetwijfeld zullen er daarom straks voor de rechtbank overtuigende bewijzen ter tafel komen tegen op zijn minst een deel van de arrestanten. Het publiek wordt daarmee een vette kluif toegeworpen. Lang niet alle Saudi's zijn rijk en de corrupte geldsmijterij aan de top wekt veel wrevel.

Maar belangrijker is dat daarmee tevens potentiële tegenstanders van Mohammad worden uitgeschakeld. Dat trucje is eerder gebruikt. Bij processen tegen terroristen werden in één moeite door lastige intellectuelen en activisten opgesloten.

Als hij koning wordt - zijn vader Salman is 81 en heeft een zwakke gezondheid - moet de uitvoering van Vision 2030 op gang zijn. Op de troonswisseling hoeft hij niet te wachten. Mohammad is nu al de machtigste man van het land. Naast kroonprins is hij superminister van Economische Zaken en als minister van Defensie gaat hij over het buitenlands beleid.

Tsaar van de anticorruptie

Het is een ongekende opeenstapeling van functies, die binnen de muren van het paleis zeker kwaad bloed heeft gezet. Saudi-Arabië kent al bijna 60 jaar een soort collectief leiderschap. De koninklijke familie regeerde in samenspraak, met een brokje zeggenschap voor elke tak van de familie Al-Saud.

Aan dat machtsevenwicht is met de benoeming van Mohammad bin Salman tot kroonprins een einde gekomen. De golf arrestaties en de ministeriële stoelendans dit weekend, zo schrijft analist John Kemp van persbureau Reuters, "hebben de structuur van de staat zoals die sinds de jaren 60 bestond fundamenteel gewijzigd".

"Ergens eerder dit jaar is de oude, op consensus gebaseerde monarchie ingestort", zegt Christopher Davidson, Saudi-expert van de Britse Durham University. Volgens hem heeft prins Mohammad een 'nieuw soort regime' gevestigd. Davidson gebruikt daarvoor de term 'sultanisme'.

Zijn beleidsmatige daadkracht heeft de nieuwe sterke man van Saudi-Arabië tot nu vooral getoond in het buitenland en met het ongevaarlijke, maar mediagenieke besluit om het autorijverbod voor vrouwen af te schaffen. Maar de echte test voor de jonge prins komt nog. Als het fout gaat, is het voortaan helemaal zijn schuld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234