Maandag 20/01/2020

Kroniek van stad Gent als heiligdom

Hij was de man die van de drie torens hét stadsgezicht van Gent maakte, maar Edmond Sacré was meer dan dat. Koele regisseur, maar ook: plechtstatige chroniqueur. Een tentoonstelling in het STAM toont een selectie uit het oeuvre van de officieuze Gentse stadsfotograaf.

Nomen is niet altijd omen. Edmond Sacré is geen monstre sacré. Toch was hij de man die het beeld van Gent, zoals dat nog steeds leeft in de hoofden van velen, vastlegde. Eind negentiende, begin twintigste eeuw was hij dé stadsfotograaf van Gent. Geen toeval dus dat het STAM, het populaire stadsmuseum op de Gentse Bijlokesite, zijn werk van onder het stof haalde. Het museum kon grasduinen in de collectie van meer dan driehonderd negatieven van zijn hand van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) en maakte een uitgebreide selectie.

De bekendste foto die Sacré ooit maakte, is die van de drie torens - Sint-Baafs, het Belfort en Sint-Niklaas - vanop de Sint-Michielshelling, die aangelegd werd in aanloop van de wereldtentoonstelling van 1913. Nu is het een clichébeeld, tot vervelens toe afgedrukt op postkaarten en posters, toen was het een vernieuwend beeld van het nieuwe Gent. "Weg met de broeierige chaos, leve de orde", was de nieuwe definitie van stedelijkheid waar de stad ingepast werd. De fotograaf brengt het afstandelijk en onbewogen in beeld, als een citymarketeer avant la lettre.

Photoshop

Het leven zoals het is interesseerde Sacré niet. Zo zijn zijn portretten cerebraal en overduidelijk geposeerd. Een begrafenisondernemer demonstreert plechtstatig zijn nieuw winterpak, de rug gerecht, de hielen tegen elkaar. Beeldhouwer Hippolyte Le Roy wordt in profiel gevat, zogezegd de krant lezend, maar vanuit zijn ooghoeken glurend naar de fotograaf. En figureren er volksmensen in Sacrés stadsgezichten, dan ligt de focus nooit op hen en groepeert hij hen als een volleerd regisseur op verschillende punten in het beeld.

Toch sluipt er soms een zweem menselijkheid in Sacrés foto's. De lichte angst in de ogen van de begijnen die hij portretteert - op de expo uitvergroot te bewonderen - vecht met de trots en het zelfbewustzijn in hun blik. In het OCMW van Gent, toen nog het Bureel van Weldadigheid, zitten mannen en vrouwen op banken te wachten. De fotograaf vat hen vanop de rug vanuit de rechter bovenhoek.

Geen gezicht is te zien, enkel dat ene allesomvattende beeld van mensen onderaan de ladder, mannen en vrouwen die zich telkens weer moeten meten met een dominante blik van bovenaf.

Sacré is echter meer een man van stenen dan van mensen. Hij is chroniqueur, maar dan wel vooral van monumenten, gevels en straathoeken. Gent als heiligdom, als ideaalbeeld van een stad. Alleen: hij leeft en werkt in een stad in verandering. Er wordt gerestaureerd, verbouwd, schoongeveegd en opgegraven. Sacré brengt het nuchter als altijd in beeld. Het belfort in stellingen, het Moderne Dorp dat naar aanleiding van de wereldtentoonstelling werd aangelegd: de fotograaf legt het allemaal vast. Maar de man van de toekomst is ook man van het verleden. Zo maakt hij veel opnames van de Sint-Baafsabdij, waar de geschiedenis achter elke zuil en muur loert.

Sacré noemt zichzelf photographe-dessinateur. Hij bewerkt zijn negatieven. Hij krast weg en tekent bij, tot het gewenste beeld ontstaat. Foto's zijn niet heilig: had photoshop al bestaan, Sacré ging er mee aan de slag. In het STAM zijn vooral originele afdrukken te zien, waarop je de bewerkte lagen kan ontwaren.

Het zijn de stille getuigen van het werk van een photographe-pragmatiste.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234