Vrijdag 03/12/2021

Kroniek van een gedoemde familie

In De schaduw van de eunuch duikt Jaume Cabré in de verholen geschiedenis van een welvarende Catalaanse familie tijdens de nadagen van het franquisme.

Wie graag op sleeptouw wordt genomen door een lijvige familiekroniek bevolkt door raadselachtige figuren, haalt zijn hart op aan de Spaanstalige literatuur. Namen als Gabriel García Márquez en Mario Vargas Llosa, of - dichter bij huis - Antonio Muñoz Molina en Juan Marsé excelleren in dit genre romans.

De Catalaan Jaume Cabré (°1947) is minder bekend, maar sluit perfect aan in het rijtje. Cabré, die filologie doceert aan de Universidad de Lleida, publiceerde al dertig jaar in Spanje voor hij in 2004 internationaal doorbrak met De stemmen van de Pamano, over een fatale driehoeksrelatie tijdens de Spaanse burgeroorlog en de dictatuur van Franco. Zijn meest recente roman, De bekentenis van Adría (oorspronkelijk Jo confesso, 2011), wordt als zijn meesterwerk beschouwd. Het verhaal draait om een kostbare, antieke viool die een spoor van haat, liefde en verraad rondzaait.

De schaduw van de eunuch is duidelijk op dezelfde leest geschoeid. De titel zal velen herinneren aan de bestseller van Carlos Ruiz Zafón, De schaduw van de wind, maar wie denkt dat Cabré zich heeft laten inspireren door zijn landgenoot heeft het mis. De schaduw van de eunuch verscheen al in 1996, vijf jaar voor De schaduw van de wind.

Net als in Cabrés recentere titels staat een door geheimen bezwaarde familiegeschiedenis centraal. Ook hier speelt muziek een belangrijke rol, zelfs structureel. De roman is opgesplitst in drie delen, die het patroon van een concert van de Oostenrijkse componist Alban Berg volgen. Een geraffineerde keuze, zo zal blijken.

Cabrés protagonist is Miquel Gensana, een telg van een ooit machtige familie van textielindustriëlen. Miquel is door Júlia, een bevriende journaliste, uitgenodigd voor een diner. Beiden hebben de begrafenis bijgewoond van een oude kameraad, Josep Maria Bolós, en Júlia hoopt van Miquel meer te vernemen over Bolós' verleden en de omstandigheden van zijn dood. Miquel is verrast; hij weet niet dat Júlia en Bolós geliefden waren.

Tot zijn verbazing wordt hij door Júlia meegetroond naar zijn voormalig familiehuis, dat nu dienst doet als restaurant. Tijdens de maaltijd moet hij het verleden onder ogen zien. Het huis brengt herinneringen naar boven aan zijn jonge jaren met Bolós bij het Spaanse verzet, aan de smartelijke geschiedenis van de Gensana's, en aan zijn eigen onzalig liefdesparcours.

Aan de hand van de aangrijpende kroniek van een welvarende familie die het slachtoffer wordt van interne intriges, dwingt Cabré ons tot reflectie over de levenskeuzes waarvoor we worden gesteld, het gewicht van familie en afkomst, en de rol en de kracht van kunst.

De Catalaan toont zich een bezield verteller met een fluwelen pen. Wat stijlmatig het meest opvalt naast zijn vaardige pendelen tussen het heden en verleden van zijn personages, is zijn gegoochel met het vertelperspectief. Zijn hoofdpersonage is zowel een ik- als een hij-verteller, soms binnen één en dezelfde zin. De perspectiefwissels hebben een bevreemdend effect. Nu eens bevinden we ons in de huid van Miquel, en even later zijn we weer een buitenstaander. De perspectiefkeuze heeft ook weer zijn redenen, laat Cabré ons inzien.

De schaduw van de eunuch is dan wel twintig jaar oud, maar de roman doorstaat de tand des tijds grandioos. Een pakkend verhaal, boeiende personages, sappige en rollende zinnen, onconventionele verteltechnieken... Deze Cabré is een bron van literaire delicatessen waaraan erg verschillende soorten lezers zich kunnen laven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234