Woensdag 12/08/2020

Binnenland

Kritiek op steeds populairdere wateroverlevingslessen: "Baby's in water gooien is barbaars"

Beeld Thinkstock

Een kindje dat in het zwembad valt en verdrinkt. Om dat te verhelpen sturen ouders hun baby's en peuters naar wateroverlevingslessen. Maar die krijgen in verschillende landen nu kritiek.

Nu het zomer is, trekken gezinnen weer massaal naar de badplaatsen aan de Belgische, maar vooral aan andere kusten, om zich tegoed te doen aan zon, zee en strand. Maar voor de allerkleinsten is het gevaar van een ongeluk in een zwembad of in de zee nooit veraf.

Hoe belangrijk het is dat kindjes leren om zich in het water te redden werd vorige maand nog eens aangetoond. Een vier jaar oude kleuter verdronk toen in het provinciaal domein De Gavers. Om dergelijke gevallen in de toekomst te vermijden, heeft de Vlaamse Reddingsfederatie ouders opgeroepen om kinderen naar zogenaamde wateroverlevingslessen te sturen. "Er zijn simpele oefeningetjes die je al vanaf een jaar of twee kunt doen", zegt voorzitter Philippe Raes. "Die kunnen hen helpen als ze echt in nood zouden geraken."

In Groot-Brittannië krijgen overlevingslessen nu net kritiek. Op YouTube is namelijk te zien is hoe een lerares, die nota bene zelf een kindje op die manier verloor, een kleine jongen met zijn hoofd eerst in het water gooit. Tijdens de les begint de jongen ook meermaals te wenen. "Kinderen beginnen om meerdere redenen te huilen", verdedigt ze zich in de Britse krant The Times. "Ze wenen ook als je ze een vaccin toedient, maar dat houdt ons toch niet tegen om te prikken?"

Dit soort lessen zijn volgens experts een courante praktijk in het VK en de VS. Toch hebben Britse zwemfederaties als Swim England en The Royal Life Saving Society UK het helemaal niet begrepen op deze 'sink or swim'-methode.

In een nieuw rapport breekt de medische antropologe Françoise Barbira-Freedman van de Universiteit van Cambridge deze praktijken zelfs af tot op het bot. Volgens haar zorgen ze voor onnodige trauma's bij baby's en peuters. "Terwijl sommige kinderen hier niet veel hinder van zullen ondervinden, zullen bij anderen de trauma's later nog bovenkomen", schrijft ze. Ook geeft deze methode ouders volgens haar een vals veiligheidsgevoel, en kunnen lessen nooit hun toezicht vervangen. Op de vraag of de lessen die de kindjes leren ooit de trauma's waard kunnen zijn, antwoordt ze in haar stuk volmondig nee.

In Vlaanderen waarschuwen experts er ook voor om kinderen niet te jong te laten beginnen met waterlessen, en al zeker niet op deze manier. "Baby's in het water gooien om hen eraan te doen wennen is een barbaarse techniek", erkent ook Filip Roelandt, van de vakgroep Bewegings- en Sportwetenschappen (UGent). "In Vlaanderen heb ik zoiets nog nooit gezien, maar ik zou het ook nooit promoten."

Filip Roelandt (UGent): "Baby's in het water gooien om hen eraan te doen wennen is een barbaarse techniek."Beeld RV

Nochtans is in Vlaanderen de trend ook al enkele jaren ingezet om van klassieke zwemlessen met schoolslag of crawl over te stappen op overlevingslessen om kinderen zich uit de slag te doen trekken in het water. Maar volgens Roelandt heeft het ook hoegenaamd geen zin om op zo'n jonge leeftijd met lessen te beginnen. "We stellen ons de vraag of baby's ook echt iets kunnen leren als ze nog zo jong zijn."

Zelfs de leeftijd van 2,5 jaar, zoals de Vlaamse Reddingsfederatie in haar oproep voorstelt, is nog te vroeg, zegt Roelandt. "Wij raden drie jaar aan, en zelfs dat is soms nog lastig. Ik weet wel dat er privélesgevers zijn die onder druk van ouders toch al voor die leeftijd beginnen, maar een kind het water in forceren haalt niets uit. De vaardigheden die ze moeten leren, zijn ook vrij moeilijk. Je gaat een kind van drie jaar toch ook niet leren basketballen?"

Schoolslag als laatste stap

De juiste leeftijd ligt volgens zwemleraars dan ook ergens tussen de drie en de vier jaar. Al is zwemmen op dat moment nog uit den boze, kun je kinderen wel elementaire watertechnieken bijbrengen. "Wij bieden pas lessen aan vanaf vier jaar", zegt Rita Marckx van zwemclub DDAT, uit Asse. "Anders luisteren ze nog niet goed naar de leerkrachten. Velen hebben dan ook nog problemen met hun zindelijkheid."

De wateroverlevingslessen hebben de laatste jaren een revolutie veroorzaakt in het onderwijs. Sinds de verschillende schoolnetten in 2014 afspraken hebben gemaakt rond nieuwe manieren om te leren zwemmen, ligt de focus in de lagere school nu veeleer op het zich veilig voelen in een zwembad.

Hoe het zwemproces nu in elkaar zit? "Eerst moeten kinderen wennen aan het water", legt Roelandt uit. "Dan leren ze zich erin voortbewegen en drijven. Het zogenaamde technisch zwemmen, schoolslag dus, is pas de laatste stap."

Op school is het zo dat de leerlingen pas als ze de overstap maken naar de lagere school, beginnen met zwemlessen. "In de kleuterschool gaan de kinderen inderdaad nog niet naar het zwembad", zegt Marijke Van Bogaert, woordvoerder van het Katholieke Onderwijs. "Maar er zijn spelletjes waarbij de kindjes met water in aanraking komen om hen eraan te laten wennen."

Zowel de experts als de woordvoerder wijzen erop dat leren zwemmen een geleidelijk proces is. En niet langer de schoolslag, maar een nieuw zwembrevet staat nu in een leerlijn van het lager onderwijs centraal. "Kinderen moeten zich 50 meter veilig door het water kunnen verplaatsen, terwijl ze allerlei kleine proefjes doen", zegt Van Bogaert. "Als ze dat kunnen, dan zijn ze 'zwembadveilig'. Hen veilig in zee laten zwemmen is op dat moment nog een heel ander verhaal."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234