Dinsdag 15/06/2021

Kritiek op begrafenis Thatcher zwelt aan

Er komt alsmaar meer kritiek op de begrafenis van Margaret Thatcher. Ook conservatieven vinden dat de belastingbetaler niet mag opdraaien voor haar uitvaart, die ongeveer 12 miljoen euro zal kosten. En in Buckingham Palace stijgt de bezorgdheid om de militaire eer die Thatcher zal krijgen.

Margaret Thatcher stierf een week geleden, maar de voorbereidingen voor haar begrafenis werden al jaren geleden gestart. Nog tijdens het premierschap van Tony Blair werden de eerste blauwdrukken gemaakt. En toen al had Thatcher laten weten dat ze geen staatsbegrafenis wenste, zoals Winston Churchill er één had gehad. "Ik ben niet Winston", had ze gezegd.

Maar wat er overmorgen op til staat, lijkt toch niet onder te zullen doen voor een staatsbegrafenis. Er zijn meer dan tweeduizend genodigden, onder wie alle nog levende Britse premiers en Amerikaanse presidenten. Voor de organisatie werden de plannen voor de uitvaart van de Queen Mother, in 2002, en die van prinses Diana, in 1997, van onder het stof gehaald. De begrafenisstoet is met militaire precisie gepland. Over de doodskist wordt de Union Jack gedrapeerd, en om halfelf exact zal de tocht beginnen van de St Clement Danes-kerk naar de St Paul's Cathedral. Zes paarden van de Royal Artillery zullen de kanonwagen, waarop de kist zal liggen, voorttrekken. Drie militaire orkesten zullen op het traject spelen en iedere minuut zal met schoten uit negentien geweren een eresaluut weerklinken.

Peiling

Het is een ceremonie die sinds Winston Churchill niet uit de kast werd gehaald voor een democratisch verkozen politicus. En dat alles, zo klinkt het bitter bij menige Labourpoliticus en vanuit de Britse bevolking, zal voor het grootste deel gefinancierd worden door de Britse overheid. De precieze kosten van de operatie zal Downing Street achteraf pas meedelen. Er circuleren momenteel cijfers van 10 miljoen pond of meer. "We kunnen het ons veroorloven", zei minister van Buitenlandse Zaken William Hague al.

Afgelopen weekend steeg de kritiek op de uitvaart van de Iron Lady tot een hoogtepunt in Groot-Brittannië. "De begrafenis van geen enkele politicus, nu of in de toekomst, zou door de overheid betaald mogen worden", zei John Mann, parlementslid voor Labour. David Blunkett, voormalig minister van Binnenlandse Zaken, zei dat Thatcher wel de oorlog op de Falklands had gewonnen maar "dat was nu ook weer niet de Tweede Wereldoorlog".

John Prescott, voormalig vicepremier onder Tony Blair, nam al helemaal geen blad voor de mond. "Dit land heeft meer dan genoeg betaald dankzij die vrouw", schreef hij in zijn vernietigende column, gisteren in The Sunday Mirror. "Dus waarom in hemelsnaam zouden me nog voort moeten betalen nu ze dood is?"

Een opiniepeiling bij meer dan tweeduizend personen, in opdracht van de krant Independent on Sunday, toont intussen aan dat 60 procent tegen het gebruik van belastinggeld is voor de begrafenis, terwijl 25 procent zich voorstander toont.

Opvallend is ook de kritiek vanuit conservatieve hoek. "Als iets eruitziet, ruikt en smaakt als een staatsbegrafenis, dan is het redelijk om te besluiten dat het er één is", schreef Peter Oborne, chef politiek van de conservatieve krant The Telegraph, in een commentaar. "De waarheid is dat Lady Thatcher dezelfde behandeling krijgt als Diana en de Queen Mother."

Het is ook de eerste begrafenis sinds die van Winston Churchill die zal vereerd worden met de aanwezigheid van de huidige koningin Elisabeth. Om nu meteen de hele organisatie om te gooien, is het een beetje te laat. Maar in Buckingham Palace en in de hoogste regionen van de Britse regering worden toch de nodige wenkbrauwen gefronst. Men vraagt zich voorzichtig af of het wel zo'n goed idee is dat de ceremonie begeleid wordt door zevenhonderd militairen en dat voor zo'n verdelend persoon, schreef The Guardian enkele dagen geleden op basis van een bron binnen de Britse regering. Gevreesd wordt ook dat de Britse traditie waarbij niet zozeer politici als wel Britse monarchen worden geassocieerd met de ceremoniële aspecten van het leger, in vraag zou kunnen worden gesteld.

Onpartijdigheid

Meer nog, zo schrijft Telegraph-journalist Peter Oborne, de grondwettelijke scheiding tussen een staatshoofd, in casu een koningin, en een regeringshoofd, zoals ex-premier Thatcher, komt in het gedrang. Daardoor zou de scrupuleuze onpartijdigheid die monarchen aan de dag leggen wel eens een knauw kunnen krijgen. "De koningin heeft tot nu toe de begrafenis van iedere premier gemeden, behalve die van Churchill die, zoals gezegd, een staatsbegrafenis kreeg... Verdedigers van deze ceremonie zeggen dat Thatcher deze krijgt omdat ze een transformationele premier was. Maar ook Clement Attlee, die het huidige welvaartssysteem introduceerde en de National Health Service uitbouwde, kon transformationeel worden genoemd."

Attlee, die tot Labour behoorde, kreeg in 1967 geen staatsbegrafenis. "Nu Thatcher er wel één krijgt, lijkt de koningin bevooroordeeld. Bovendien hebben dit soort staatsevenementen enkel zin als ze de burgers nader tot elkaar brengen. In dit geval zullen conservatieven wel tevreden zijn met de begrafenisregeling, maar wat met de vele mensen die vreselijk hebben geleden tijdens de Thatcherjaren?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234