Zaterdag 19/10/2019

Kreten en vooral veel kennis

Zijn commentaren hebben zich niet zelden nog dieper in het collectieve geheugen gegrift dan de bijbehorende doelpunten. Voetbalcommentator Rik De Saedeleer, in januari 89 geworden, was een icoon, een monument en een legende van het nationale voetbal. En zal dat over de dood heen blijven.

Dé Belgische goal van de vorige eeuw? Kandidaten te over, maar aan één voorwaarde zullen ze wel allemaal moeten voldoen. Grote, historische Belgische goals zijn ook altijd een beetje gemaakt door Rik De Saedeleer, de bekendste, meest invloedrijke en meest geliefde voetbalcommentator die we hier ooit hebben gekend.

Rik De Saedeleer was een grote persoonlijkheid. Anders dan zijn wat drogere, nuchtere BRT-collega's als Ivan Sonck of Marc Stassijns was objectiviteit niet zijn grootste bekommernis. De Saedeleer was, behalve groot kenner, ook een fan. Hij kon spelers ophemelen (Jan Ceulemans, Wilfried Van Moer) of kraken (Enzo Scifo). Het leverde hem wel eens wat kritiek op. Maar veel vaker droeg het nog bij tot zijn buitengewone populariteit.

De Saedeleer was een commentator met een hart. Een hart dat in de eerste plaats klopte voor het nationale elftal, en dat liet hij graag voelen.

Vreugde om een Belgisch doelpunt werd groter en intenser als het van commentaar was voorzien door De Saedeleer. Zoals ook het verdriet om een tegendoelpunt zo veel intenser werd als hij achter de microfoon had postgevat.

De wedstrijden van de Rode Duivels hadden plots iets van hun glans verloren, toen De Saedeleer in 1998 op rust werd gesteld.

Honderden keren is het hem in interviews gevraagd. Wat was zijn geheim? Waarin schuilt 'm de kunst van de live-voetbalverslaggeving? Zijn antwoord was telkens nuchter. "Mijn instelling is altijd geweest: ik zeg in mijn commentaar hetzelfde als hetgeen ik in de tribune tegen mijn buurman zeg."

Zelf profvoetballer

Wat de Saedeleer ook anders maakte dan de anderen: als enige was hij zelf ooit een profvoetballer geweest. Het scheelt in de benadering en het inzicht.

De Saedeleer was nog maar net 15 geworden toen hij zijn debuut mocht maken in het eerste elftal van Racing Mechelen, toen een subtopper. De ploeg zou altijd zijn ploeg blijven.

De Saedeleer was een uitstekende voetballer, in de eerste plaats vanwege zijn strategische inzicht. Na zijn carrière hoopte hij dat talent te gelde te kunnen maken als trainer, maar het lot zou er anders over beslissen.

Eind jaren vijftig werd De Saedeleer benaderd door zijn vriend Remy Van de Kerckhove, ex-ploegmaat bij Racing, tevens een experimenteel dichter én de allereerste voetbalcommentator van de nationale omroep. Van De Kerckhove vroeg De Saedeleer, op dat ogenblik voetbalcolumnist bij Het Laatste Nieuws, om hem voor zes weken te vervangen bij de openbare omroep.

De Saedeleer zou er, met enige vertraging, de job van zijn leven vinden. In 1961 leverde hij voor het eerst livecommentaar bij een wedstrijd: een vriendschappelijk onderonsje tussen Zweden en Finland.

In latere interviews vertelde De Saedeleer graag hoe hij er, onder meer vanwege zijn zeer gebrekkige kennis van het Finse en Zweedse voetbal, tijdens de eerste helft werkelijk helemaal niets van gebakken had.

Niettemin werd hij, eens terug in Brussel, met felicitaties overladen. "Bleek dat enkel de laatste twintig minuten in Brussel waren doorgekomen", aldus De Saedeleer. "Zo niet had mijn carrière er heel anders uitgezien."

Af en toe een suggestie

De Saedeleer was, om verschillende redenen, veel meer dan alleen maar een commentator. In 2011, tijdens een van zijn laatste tv-optredens, vroeg hij ex-Anderlechtspeler Jan Mulder of die wel wist aan wie die eertijds zijn plek in dat elftal te danken had.

Een retorische vraag, waarmee hij schertsend verwees naar de grote invloed die hij tijdens zijn carrière op coaches en selectieheren had uitgeoefend.

Zo gaf De Saedeleer op latere leeftijd toe dat hij "eerste adviseur" was van Constant Vanden Stock, tijdens de jaren zestig 'nationale selectieheer' van de Rode Duivels.

Later onderhield hij ook altijd nauwe contacten met bondscoach Guy Thys, een oude vriend met wie hij "geregeld" aan de toog hing. "We dronken een glas, praatten over voetbal en ik heb af en toe een suggestie gedaan."

Een van die suggesties leidde tot de comeback van Wilfried Van Moer, volgens De Saedeleer de beste speler die ons land ooit heeft gehad. Onder Thys beleeft België zijn grootste succes: ons land haalt de halve finale van het WK in Mexico. Het succes heeft één stem, de stem van Rik De Saedeleer.

Na Thys begint de neergang. Walter Meeuws wordt bondcoach, en wordt meer dan eens de levieten gelezen door De Saedeleer. "Walter is nog niet rijp voor deze opdracht", zou hij zeggen. Even hard zou hij later uithalen naar weer een andere bondscoach, René Vandereycken.

Voetbalnatural

Sportcommentator Carl Huybrechts kwam gisteren woorden te kort om zijn ex-collega en vriend De Saedeleer te roemen. "Hij was een voetbalnatural", aldus Huybrechts. "En ik durf zeggen, zonder te overdrijven, dat hij één van de grootste masterminds uit het voetbal was. Helaas niet als trainer, maar hij had een enorme kennis van het spelletje. Niet over spelerslonen of kleine weetjes, nee, over het voetbalspel wist hij alles. Hij voelde een match aan, wist wanneer die ging kantelen, ach, die man was groots. Hij genoot ook het grootste respect van de bekende BBC-commentatoren."

"Rik was ook zoveel meer dan alleen kreten. 'Ze gaan lopen, ze gaan lopen', dat kent iedereen. Maar we mogen hem niet herleiden tot alleen kreten. Zijn kennis, dat was zijn grote troef. Een sportdier, dat was het. Ik herinner me Moskou 1980, de Spelen. Hij versloeg het gewichtheffen, zowaar. En ook daar kon hij zich onderscheiden: hij kende de kwintessens van de sport. In geen tijd."

"Het voorbije anderhalf jaar lag Rik geregeld in het ziekenhuis. De leeftijd heeft zijn tol geëist. Hij sukkelde enorm met ouderdomskwaaltjes en lag vaak in het ziekenhuis in Knokke. Een paar weken geleden werd hij geopereerd 'aan de waterleiding', zoals hij het zelf noemde. Hij kwam er heel moeilijk bovenop en raakte in een soort coma. Samen met Mark Uytterhoeven ben ik afscheid gaan nemen. Maar niet te geloven, hij kwam ter opnieuw bovenop. Nadien zijn we nog gaan eten. Doodgelukkig was hij: "Jongens, ge weet niet wat dit betekent voor een oude vent."

De Saedeleer is eind februari al gestorven en in intieme kring begraven. Carl Huybrechts maakte zijn dood pas gisteren uit naam van de rouwende familie bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234