Woensdag 16/06/2021

Kremlin opgesmukt met marmer, goud... en smeergeld

Corruptie tast letterlijk fundamenten Russische politiek aan

Suzanna Jansen in Moskou

De renovatie van het Kremlin, met zijn overdaad aan goud en marmer, was op zich al een schandaal. Rusland laat zijn bejaarden, invaliden en zieken zowat creperen, maar spendeert wel 823 miljoen dollar aan opsmuk. 'We hebben het Vaticaan overtroffen', zei Pavel Borodin, de lijvige Siberiër die de verbouwing heeft geleid. Nu is hij spilfiguur in een smeergeldcarrousel.

'Jeltsin wilde een glorieuze stijl, die een grootmacht waardig is. Dus ben ik gaan kijken in het Louvre, Buckingham Palace, Fontainebleau. Maar dat was niet wat we zochten.' Pavel Borodin is een van de weinigen die al sinds 1992 deel uitmaakt van Jeltsins entourage. Hij beheert een koninkrijkje van staatsgebouwen en vakantieresidenties in binnen- en buitenland, hotels, appartementen, een vloot van vliegtuigen en auto's. Kortom, alle roerend en onroerend goed van het Kremlin, dat hij taxeert op een totale waarde van 600 miljard dollar (zo'n 30 biljoen frank).

Maar nu ligt Borodin van twee kanten onder vuur: hij zou volgens Ruslands Centrale Rekenkamer 'irrationele' bedragen hebben uitgegeven, en miljoenen aan smeergeld van bouwbedrijven hebben doorgesluisd naar Zwitserse bankrekeningen. Dat is althans de verdenking waarop het Zwitserse Openbaar Ministerie vorige week een strafrechtelijk onderzoek tegen hem, zijn vrouw en 22 andere Russen is begonnen.

De Centrale Rekenkamer had geen fraude kunnen ontdekken bij de renovatie, maar vond de uitgaven "moeilijk te verantwoorden in tijden van economische malaise", zegt vice-voorzitter Joeri Boldyrev. Hij onthulde daarna dat alleen al de aanleg van twee wintertuinen 18 miljoen dollar (bijna anderhalf miljard frank) had gekost.

Wat de excessieve kosten betreft, verschuilt Borodin zich achter zijn opdrachtgever Boris Jeltsin. Die wilde immers het beste van het beste. Borodin vertelde aan het zakenblad Kommersant dat Jeltsin zijn architecten twintig keer terugstuurde naar de tekentafel, pas de eenentwintigste keer was het goed. De president verlangde een Russische stijl, en dat was gelukt. Het geheim zit hem volgens Borodin in het gebruik van louter natuurlijke materialen: "Echt marmer, echt goud, echte steen." En dat is uiteraard niet goedkoop.

Dat een grondige renovatie hard nodig was, bestrijdt niemand. Na zeventig jaar verwaarlozing door de communisten, die de eeuwenoude vesting van haar historische luister hadden ontdaan, vielen sommige gebouwen bijna uit elkaar. Er waren muren met scheuren van vijftien centimeter en andere die elk jaar verder verzakten.

Boris Jeltsin, die de geschiedenis wil ingaan als de president die de communisten definitief heeft verslagen, ging voortvarend te werk. Hij begon met zijn eigen residentie, Kremlingebouw Nummer Eén, waar in de tsarentijd de Senaat huisde, en daarna Lenin en Stalin. Ook het schitterende, deels in de 14de eeuw gebouwde Grote Kremlin Paleis moest hoognodig opgeknapt. De imposante zalen waren in de sovjettijd voor partijcongressen gebruikt en er was niets van de vroegere pracht en praal over. De president wil juist daar zijn buitenlandse gasten kunnen ontvangen, dus mocht er niet op luxe worden bezuinigd. "Stel je voor, alle Clintons van alle tijden en volken zullen er komen", zei Borodin.

Daar leek hij mee weg te komen, maar dat geldt niet voor de fraudebeschuldiging van de Zwitsers. En dat maakte hem furieus: "Mijn vrouw en ik hebben niets te maken met Zwitserse bankrekeningen", zei hij, en zijn advocaat voegde eraan toe: "Het is een politieke actie tegen president Jeltsin, inmenging in Ruslands interne aangelegenheden."

In de Russische media gonsde het al maanden van de geruchten dat Borodin zich had laten omkopen door het Zwitserse bouwbedrijf Mabetex in ruil voor miljoenenopdrachten. Het bedrijf zou de prijs hebben opgedreven om vervolgens de winst met Borodin te delen. Het smeergeld had volgens de kranten ook zijn weg gevonden naar Jeltsins dochter Tatjana.

De Russische procureur-generaal was er niet in geslaagd zelf het corruptieonderzoek door te zetten, zo politiek gevoelig ligt het. Toen hij te ver dreigde te gaan, sloeg het Kremlin terug door een in het geheim opgenomen chantagevideo op televisie te tonen, waarin hij zich met twee hoertjes vermaakt. De openbaar aanklager werd geschorst, maar was er nog wel in geslaagd bewijsmateriaal aan zijn Zwitserse collega te geven. De verdenkingen bleken ernstig genoeg voor Zwitserland om de rekeningen van Borodin en de anderen te laten blokkeren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234