Donderdag 28/01/2021

Kranten mogen VB-advertenties weigeren

Weigering door 'Gazet van Antwerpen' en 'Metro' is wel oneerlijke handelspraktijk

Dirk Voorhoof over het vonnis van de rechter van koophandel

De geschiedenis herhaalt zich. Eerder al in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen voerde het VB verschillende processen, toen vooral tegen een aantal tijdschriften die weigerden betaalde publiciteit vanwege het Vlaams Blok te publiceren. Bijna elk van deze klachten werd afgewezen en uiteindelijk vond het hof van beroep te Brussel dat het Vlaams Blok zich niet als "consument" kon beroepen op de handelspraktijkenwet.

Ook deze keer wentelt het VB zich in zijn geliefkoosde slachtofferrol. Een klacht bij de Vlaamse Regulator voor de Media omdat de partij niet voldoende aan bod zou komen in de verkiezingsdebatten op de VRT. En meteen ook maar een proces tegen alle Vlaamse kranten omdat die weigeren politieke advertenties van het VB te publiceren. Opmerkelijk toch: het VB heeft niet gemikt op De Morgen. In die krant wil het VB niet eens een advertentie, zo lijkt het. Of het VB vindt dat van De Morgen verwacht kan worden dat deze geen reclame maakt voor een "racistische" partij.

Nu wilde VB-voorzitter Vanhecke dat Het Laatste Nieuws, De Tijd, De Standaard, Gazet van Antwerpen en de gratis krant Metro tegen uiterlijk 9 juni, de dag voor de federale verkiezingen dus, een advertentie van hem zouden publiceren. Omdat de kranten hadden laten weten dit niet van plan te zijn, vroeg hij de rechter aan de kranten bevel op te leggen de advertentie te publiceren, onder dreiging van een dwangsom van elk 500.000 euro. Als de kranten zouden weigeren, zou dit het VB dan toch een aardig bedrag opleveren... Volgens Vanhecke kwam de weigering door de kranten, die wel advertenties publiceren van andere partijen, in essentie neer op een oneerlijke handelspraktijk vanwege de uitgevers, reden waarom de rechtszaak werd ingeleid bij de voorzitter van de rechtbank van koophandel.

In hun verweer voor de rechtbank voerden de meeste kranten aan dat zij een goede reden hadden om advertenties van het VB te weigeren: het VB is namelijk geen partij als een andere. Het arrest van 2004, waarin werd vastgesteld dat het VB gedurende jaren op systematische wijze heeft aangezet tot vreemdelingenhaat, heeft dit verpletterend duidelijk gemaakt. Het Laatste Nieuws verwijst daarvoor naar zijn Oxfordmanifest, dat de klemtoon legt op de basisprincipes van de democratie, de mensenrechten en de eerbied voor minderheden. In het vonnis wordt dit aangeduid als "het catechisme van Het Laatste Nieuws". Het Charter van De Tijd laat ook al deze gehechtheid blijken aan de fundamentele spelregels van de democratische rechtsstaat met "verdraagzaamheid als uitgangspunt". En ook aan de kant van De Standaard heet het dat de krantengroep bewust geen publiciteit wil maken voor het VB. Met name het vreemdelingenstandpunt van het VB is "onverzoenbaar" met de waarden die deze kranten en uitgevers zeggen te willen veruiterlijken. Een bewuste keuze dus om niet met het VB te contracteren. Van een arbitraire of willekeurige verkoopweigering kan daarom geen sprake zijn. Het VB wordt ook niet "gediscrimineerd", omdat discriminatie veronderstelt dat een ongelijke behandeling geen steun kan vinden in een redelijke en objectieve motivering. Het Laatste Nieuws, De Tijd en De Standaard hebben juist wél een pertinente en objectieve reden om de VB-advertenties te weigeren.

Gazet van Antwerpen en Metro daarentegen voerden een heel verweer voor de rechter. Zij argumenteerden dat het VB veel te laat om advertentieruimte had gevraagd: nu was dat niet meer mogelijk, anders zouden andere advertenties geschrapt moeten worden.

In een kort vonnis van 4 juni wordt de eis van het VB grotendeels afgewezen. Maar terwijl Het Laatste Nieuws, De Tijd en De Standaard zich volgens de rechter effectief konden beroepen op hun expliciete afwijzing van de ideologie of het partijprogramma van het VB, worden Gazet van Antwerpen en Metro wel veroordeeld tot publicatie van de VB-advertentie. De rechter is namelijk van oordeel dat de weigering door deze kranten neerkomt op een willekeurige en ongeoorloofde verkoopweigering. Een oneerlijke handelspraktijk dus. De rechter hecht maar weinig geloof aan de argumentatie dat men om praktische of economische redenen niet meer kon ingaan op het verzoek van het VB.

Het vonnis van de Brusselse rechter, hoewel summier en wat kort door de bocht, maakt duidelijk dat aan een partij die in essentie onverdraagzaamheid en racisme poneert en uitdraagt, advertentieruimte kan worden geweigerd door kranten die het met dit discours oneens zijn. Een interessant vonnis dus, los van de uitschuiver waar het vonnis verwijst naar "het catechisme van Het Laatste Nieuws" en naar de "common knowledge" dat de krantengroep waartoe De Standaard behoort, zich situeert "in de katholieke sfeer" en dat de kerkelijke overheid "op voorzichtige wijze ernstige bedenkingen heeft gemaakt bij fundamentele standpunten" van het VB.

Dirk Voorhoof is hoogleraar aan de Universiteit Gent en aan de Universiteit Kopenhagen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234