Woensdag 30/09/2020

Krachtmeting tussen rood- en geelhemden

Thailand is in de ban van een verlammende politieke crisis sinds premier Thaksin Shinawatra afgezet werd door een militaire staatsgreep in september 2006. Toen de partijleider van de Democratische Partij, Abhisit Vejjajiva, gekozen werd als premier in december 2008 leken de protesten ten einde. Maar het politieke schisma bleek verre van voorbij. De protesten van de Thaksingezinde roodhemden en de geelhemden vinden een voedingsbodem in de kloof tussen stad en plattelandskiezers, tussen de elite/middenklasse en de armere bevolking.

Wie zijn de roodhemden?

Pro-Thaksinbetogers. Thaksin geniet vooral steun onder de armere plattelandsbevolking. Die profiteerde van het populistische beleid dat hij tijdens zijn vijfjarige ambtstermijn voerde. Ook sommige stedelijke intellectuelen steunen hem. Zij willen meer democratie zien en minder militaire invloed. Deze groepen vormen samen het Verenigd Front voor Democratie tegen Dictatuur. Hun herkenningsteken zijn felle rode t-shirts of hemden. De UDD voert aan dat huidig premier Abhisit Vejjajiva illegitiem aan de macht kwam en een marionet van het leger is.

Wat hebben de roodhemden op hun actief?

In het voorbije jaar hielden de roodhemden politieke ‘opvoedingssessies’ en bijeenkomsten in verschillende Thaise provincies. Ze richten hun gram op wat ze “dubbele standaarden” noemen: ontwikkelingsprojecten of individuen die indruisen tegen de wet maar niet gestraft worden.

De opmerkelijkste actie tot dusver was hun ‘invasie’ van een top van de regionale organisatie Association of South-East Asian Nations (Asean) in april 2009. Ze bestormden het conferentiecentrum in de toeristische kustplaats Pattaya. De regering moest samen met de staats- en regeringsleiders van de Asean met helikopters vluchten.

Een dag later braken duizenden demonstranten binnen in het ministerie van Binnenlandse Zaken, blokkeerden ze drukke verkeersaders in Bangkok en kampeerden ze nabij het Government House, de regeringszetel. Een grootscheepse veiligheidsoperatie resulteerde toen in de dood van twee mensen.

Twee weken geleden verzamelden de roodhemden bloed dat op de stoep van regeringszetels werd vergoten.

Wie zijn de geelhemden?

Medestanders van de huidige regering. De tegenstanders van Thaksin noemen zichzelf de Volksallantie voor Democratie. Ze onderscheiden zich door het dragen van gele hemden. Ze zijn in feite een losse coalitie van royalisten, zakenlui en de stedelijke middenklasse en elites. Hun voornaamste leider is mediamagnaat Sondhi Limthongkul en Chamlong Srimuang, een voormalige generaal die nauwe banden heeft met de hoogste militaire adviseur van de koning, generaal Prem Tinsulanonda. De geelhemden waren instrumenteel in de militaire staatsgreep die Thaksin in 2006 verdreef.

Enkele maanden nadat Thaksins bondgenoten herkozen waren in de eerste polls na de staatsgreep namen de geelhemden drie maanden lang Government House in en organiseerden ze een weeklang beleg van Thailands belangrijkste luchthavens in december 2008, wat de vitale Thaise toeristische sector op de knieën dwong. Samen met verschillende rechterlijke vonnissen tegen Thaksins politieke partijen kregen de geelhemden het krediet om twee pro-Thaksinregeringen op de knieën te dwingen: eerst de regering van Samak Sundaravej en daarna de regering van Thaksins schoonbroer Somchai Wongsawat. De geelhemden hebben zich sindsdien omgevormd tot een politieke partij onder leiding van mediamagnaat Limthongkul.

Hoe kwam huidig premier Abhisit aan de macht?

Temidden van het oproer van de luchthavenblokkades in december 2008 oordeelde het Thaise Grondwettelijk Hof dat de toen leidende pro-Thaksinpartij zich schuldig maakte aan kiesfraude. Al zijn leiders kregen het verbod om zich de komende vijf jaar verkiesbaar te stellen. Enkele Thaksingetrouwen werden overtuigd om van kamp te veranderen, waar ze een coalitie vormden met de andere grote partij: de Democraten. Hun leider, Abhisit Vejjajiva, werd daarop de volgende premier. Met militaire steun, maar zonder verkiezingen.

Waar bevindt Thaksin zich nu?

Thaksin verblijft meestal in Dubai, China, Hongkong of Groot-Brittannië. Als hij terug zou keren naar Thailand wacht hem twee jaar cel, want hij werd schuldig bevonden aan belangenvermenging. In het verleden verklaarde de zakenman niet als premier te willen terugkeren, maar hij zei sindsdien ook dat zijn bestuur nodig is om Thailand uit zijn diepe economische crisis te halen. In november 2009 werd Thaksin economisch adviseur van de Cambodjaanse regering, tot onvrede van de Thaise regering, die met zijn buurland een grensgeschil heeft.

Wat is de rol van de koning?

De Thaise koning Bhumibol Adulyadej (82), ’s werelds langst regerende monarch, wordt in Thailand door vriend en vijand als een stabiliserende factor gezien. Officieel staat hij boven de politiek, maar hij zal een belangrijke rol spelen wanneer het echt gaat spannen in zijn land. Tijdens zijn 63 jaar aan de macht maakte zijn land talrijke militaire staatsgrepen mee en werd de grondwet al liefst 17 keer herschreven. Bhumibols eerste publieke interventie in de chaotische Thaise politiek dateert van 1973, toen hij in zijn paleis onderdak gaf aan pro-democratische betogers waarop geschoten werd door militairen. In 1981 zette hij zich dan weer af tegen een groep legerofficieren die een coup pleegden tegen de toenmalige premier en zijn vriend, generaal Prem Tinsulanond.

Tijdens de crisis over Thaksin in 2006 hield de koning zich opvallend afzijdig, wat volgens velen zijn stilzwijgende goedkeuring voor de coup betekende. Toch dingen momenteel zowel de geel- als de roodhemden naar zijn gunst, beseffende dat zijn beslissingen hen kan maken of kraken. (MR)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234