Maandag 16/12/2019

Verkeersveiligheid

Koptelefoon in het verkeer? Risico op ongeval is 10 keer groter

Beeld ANP XTRA

Wie muziek luistert op de fiets heeft tot tien keer meer kans op een ongeval. Voetgangers en joggers lopen tot zes keer meer risico als ze een koptelefoon op hebben. ‘Wat je hoort in het verkeer is minstens zo belangrijk als wat je ziet.’

Afgelopen weekend gebeurde in Gent een ongeval met twee fietsers. De een reed gewoon, de ander elektrisch. De eerste kwam ten val en raakte levensgevaarlijk gewond. De persoon op de elektrische fiets reed gewoon door. “Niets van gemerkt, want ik had een koptelefoon op”, luidde de verklaring toen die zich bij de politie kwam aangeven, nadat hij zich herkende in de beschrijving van het ongeval. Oud-politierechter Christian Van Hoorebeke pleit voor een verbod op hoofdtelefoons en oortjes in het verkeer. “De fietser sluit zich af van alle geluid, concentreert zich op de muziek en hoort wagens niet aankomen. Het is levensgevaarlijk.”

Van Hoorebeke heeft een punt. Wie muziek luistert op de fiets, heeft tot tien keer meer kans op een ongeval. Zelfs voor voetgangers en joggers is het risico groter: met een deuntje of een stevige beat in de oren, is het risico op incidenten tot zes keer hoger. Dat blijkt uit onderzoek van de Nederlandse CROW-Fietsberaad, het kenniscentrum voor fietsbeleid van de Nederlandse overheden. En er wordt nochtans véél rondgefietst met oortjes en koptelefoons. Ruim 70 procent van de jongeren tussen 16 en 18 doet het weleens. 15 procent luistert zelfs bijna elke rit. Opvallend is dat 50-plussers het dan weer bewust niet doen in drukke verkeerssituaties. Oudere fietsers laten twee tot drie keer vaker hun gsm of andere apparatuur aan de kant als ze op de baan zijn.

Jongeren kunnen er maar beter een voorbeeld aan nemen, want er gebeuren ook effectief meer ongevallen met fietsers als daar smartphonegebruik aan voorafging. Dat onderzocht SWOV, de Nederlandse tegenhanger van VIAS. 19 procent van de fietsende slachtoffers die op de spoedafdeling werden geholpen, gaven aan dat ze afgeleid waren. 3,5 tot 5 procent gaf toe dat ze opgingen in de muziek. 

180 graden

Dat beats in het verkeer gevaarlijk zijn, is niet verwonderlijk, weet professor Bas de Geus (VUB), die onderzoek doet naar pendelen met de fiets en gezondheid. “We beschikken maar over een beperkte hoeveelheid aandacht”, zegt hij. “We kunnen niet én honderd procent gefocust zijn op de weg én nog eens honderd procent genieten van onze favoriete muziek. 30 procent naar muziek, 70 naar verkeer, dat kan wel. En dan gaat een deel van onze aandacht niet naar het verkeer. Dat heeft absoluut een invloed, zeker als een andere weggebruiker plots een onverwacht manoeuvre doet. Er moet dringend een wet komen die het gebruik van electronic devices tijdens het fietsen verbiedt.”

Professor Jan Pauwels (KU Leuven), die onderzoek deed naar het effect van luide muziek op de jonge weggebruiker, testte de aandacht van jonge bestuurders en fietsers in een rijsimulator. “De ene groep luisterde naar housemuziek van 90 decibel, de anderen hadden de oren vrij. Bleek dat de beats de fietsers en bestuurders onbewust sneller deden rijden. Ze hadden ook minder goed gereden en snelheidsovertredingen opgelopen. Nog belangrijk om weten: in het verkeer is het auditieve aspect minstens zo belangrijk als het visuele. De 180 graden voor je zijn perfect op te pikken met je ogen. Maar de 180 graden achter je – auto’s die claxonneren, andere fietsers die bellen – moet je horen. Met oortjes of een koptelefoon raak je dat spectrum compleet kwijt.”

“Tegenwoordig komt daar ook nog het gevaar van de stille elektrische wagens bij”, merkt de Geus op. “Die hoor je al helemaal niet. Mensen zijn dat niet gewoon, ouderen al zeker niet. Het kan catastrofale gevolgen hebben. Gelukkig worden die meer en meer verplicht om toch een geluid te maken.”

Hoewel er voldoende bewijs is dat koptelefoons allesbehalve bevorderlijk zijn voor veilig verkeer, ziet het er voorlopig niet naar uit dat de oproep van politierechter Van Hoorebeke en professor de Geus om dergelijke apparatuur helemaal te verbieden, navolging krijgt. Minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld) vindt dat de verantwoordelijkheid vooral bij de weggebruiker zelf ligt. “Bovendien is het moeilijk om er eenduidig in te zijn”, klinkt het op het kabinet. “Er bestaan al speciale oortjes waarmee je wel omgevingsgeluid waarneemt, bijvoorbeeld. Met andere koptelefoons hoor je dan weer helemaal niets. Waar trek je de lijn?”

Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234