Zondag 13/06/2021

AchtergrondOnline winkelen

Koopverslaafd? Dit doe je eraan

De winkelwagenknop wordt in coronatijd extra snel aangeklikt, want je wordt als koopverslaafde continu getriggerd als je de hele dag online moet zijn voor je werk. Beeld Damon De Backer
De winkelwagenknop wordt in coronatijd extra snel aangeklikt, want je wordt als koopverslaafde continu getriggerd als je de hele dag online moet zijn voor je werk.Beeld Damon De Backer

Online winkelen blijkt voor iedereen een populaire activiteit tijdens deze pandemie. Hoe voorkom je dat het uit de hand loopt?

Voor de meeste mensen is meer online kopen dan anders geen reden tot zorg, zegt psycholoog Bjarne Timonen, maar voor mensen die gevoelig zijn voor een koopverslaving kan de coronacrisis problematisch zijn. “We lijden nu massaal aan een dopaminetekort. We krijgen weinig sociale beloning en kunnen niet uit eten of naar de bioscoop. Ons dopaminesysteem schreeuwt om verzadiging.” Kopen zorgt voor de aanmaak van dopamine en is een van de weinige ‘activiteiten’ die je nog kunt doen, zegt Timonen.

Daarbij is de winkelwagenknop in coronatijd extra snel aangeklikt, want je wordt als koopverslaafde continu getriggerd als je de hele dag online moet zijn voor je werk. “Je kunt het internet voor een koopverslaafde vergelijken met een kroeg voor een alcoholist”, zegt Timonen. De stap om even een extra tabblad te openen om naar Zalando of bol.com te gaan is snel gemaakt.

Wanneer wordt te veel kopen ongezond? Het belangrijkste criterium van een koopverslaving is dat je erdoor in de problemen komt, zegt psychotherapeut Carien Karsten. Zij ziet koopverslaafden met financiële problemen, maar ook met relatieproblemen. De drang om te kopen is dan onweerstaanbaar, hoe erg je relatie of je kinderen er ook onder lijden, legt Karsten uit. “Zo heb ik een echtpaar in behandeling dat op het punt staat te gaan scheiden omdat de vrouw koopverslaafd is.”

Voordat te veel kopen echt een verslaving wordt, zijn er minder heftige maar belangrijke signalen te herkennen. Zoals er dwangmatig veel mee bezig zijn. Timonen: “Als je tijdens een Zoom-vergadering maar aan dat ene jurkje of die ene gadget blijft denken, kan het betekenen dat het de verkeerde kant opgaat.’’ Of als je uren het internet afstruint naar dat ene item dat je helemaal niet nodig hebt.

Zodra je je koopgedrag voor anderen gaat verbergen, is er vaak meer aan de hand. Karsten: “Cliënten vertellen mij dat ze hun pakjes ergens anders laten bezorgen, zodat hun partner of huisgenoot er niks van merkt.” Eline Verbeek (32) herkent dat. Zij begon op haar 14de de eerste symptomen van een koopverslaving te ontwikkelen. “De schaamte was zo groot, ik deed alles om mijn koopgedrag en schulden te verbergen. Zoals de premie van de zorgverzekering terugstorten om nog een rondje in de kroeg te kunnen geven. Zo draaide ik mezelf alleen maar meer de schulden in.”

Te veel kopen wordt pas echt een verslaving als je probeert dat te veranderen, maar het niet meer lukt en je professionele hulp nodig hebt, zegt Timonen. Voor het zover het is, of als je gewoon wilt minderen met kopen, zijn er nog genoeg tips om zelf mee aan de slag te gaan.

Vier tips om een koopverslaving te vermijden

1. Ga op koopdieet

Stop minstens dertig dagen met onnodige dingen kopen, raadt Timonen aan. Een strikt dieet, waarin je alleen voeding en levensmiddelen mag kopen, moet in theorie voor iedereen haalbaar zijn.

2. Neem financiële maatregelen

Bij veel banken kun je meerdere digitale spaarpotjes aanmaken. Zo kun je elke maand apart geld storten voor bijvoorbeeld kleding: een bedrag dat je van jezelf mag opmaken, maar dat je uiteraard ook kunt laten staan. Of open een aparte rekening voor het geld dat je erdoorheen mag jagen. Ook kun je een limiet op je kredietkaart instellen of je betaalpasjes helemaal uit handen geven, bijvoorbeeld aan een familielid.

3. Verander je online-shopgedrag

Een simpele maar essentiële tip voor overmatig onlineshoppen: sluit alle tabbladen waarop je websites van winkels hebt openstaan. Probeer ook niet online te gaan als je moe bent of troost nodig hebt, adviseert Karsten. Dan ga je sneller overstag.

4. Geef dingen weg

Maak een ander blij met de overvloed aan spullen die je hebt. “Spullen weggeven werkt therapeutisch. Je wordt dankbaarder voor de dingen die je hebt”, zegt Timonen. Door anderen blij te maken, maak je bovendien dopamine aan. “Met een langduriger effect dan de korte dopaminekick van een nieuwe onlinebestelling.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234