Vrijdag 27/05/2022

Koninklijke verjaardag voor kunstpaus

Jan Hoet is gisteren 77 geworden. Dat werd uitbundig gevierd in Gent, in aanwezigheid van vrienden, familie en kunstenaars. De roemruchte curator en 'kunstpaus' van Vlaanderen werd totaal verrast door een onaangekondigd bezoek van koningin Paola, met wie hij al jaren een innige vriendschapsband heeft. Hoet kreeg ook het eerste exemplaar aangeboden van een gloednieuw boek over hemzelf.

k ben verrast, totaal verrast." Een glunderende Jan Hoet bleef het maar herhalen en kwam woorden te kort om zijn verbazing uit te drukken. Dat er zoveel vrienden, familieleden en kunstenaars naar zijn verjaardagsfeest waren gekomen in het Museum Dr. Guislain in Gent deed hem zichtbaar deugd. Luc Tuymans, Jan Fabre, Thierry De Cordier, Jan Van Imschoot, Dirk Braeckman, Michaël Borremans, Karel Dierickx, Stéphane Beel, enzoverder enzovoort kwamen, met een geschenk in de handen, 'hun' Jan Hoet feliciteren met zijn 77ste verjaardag.

77? Dat is niet zo'n voor de hand liggend getal om te vieren. Hoet houdt van strips, hij heeft er zelf nog getekend. Vroeger prees het weekblad Kuifje zich aan als blad 'voor de jeugd van 7 tot 77 jaar'. Zou het daarom zijn dat Hoet er nu wel mee instemde om zijn verjaardag uitvoerig te vieren?

Natuurlijk zijn er ook de gebeurtenissen van exact een jaar geleden. Die hebben zeker meegespeeld. Eind juni 2012 stortte Jan Hoet in op de luchthaven van Hamburg toen hij zich van gate had vergist en moest rennen om zijn vliegtuig te halen. Hij zou uiteindelijk drieëneenhalve week in een coma liggen. Toen hij uit Duitsland naar Gent werd overgebracht, daalde zijn bloeddruk plots sterk en vreesde men voor een herseninfarct.

Maar Jan Hoet, die op één nier leeft en ooit longkanker en een hersenbloeding overleefde, blijkt over een ijzeren gestel te beschikken. "Een mirakeljaar", noemde hij 2012 in een eindejaarsgesprek met De Morgen. "Het was gedaan met mij." Maar hij verrees uit zijn coma. Even nog dachten de dokters dat hij dement zou worden. "Dat is niet gebeurd."

Dus mocht er gisteren gefeest worden in Gent. "Ik kom nog uit een generatie waarin verjaardagen niet zo belangrijk waren", zegt Hoet. "Het waren de naamdagen van de patroonheiligen die gevierd werden. Die van mij is Johannes de Doper, één dag voor mijn geboortedag."

Klap op de vuurpijl was de plotselinge verschijning van koningin Paola. Hoet reageerde zeer geëmotioneerd. "Ja, dat is heel mooi. Fantastisch dat de koningin is gekomen. Zij is het echte middelpunt vandaag."

Het initiatief voor dat bezoek kwam van koningin Paola zelf. Ze wilde per se aanwezig zijn op het feest van Hoet, die al jaren kunstadviseur is aan het koninklijk hof. De koningin en Hoet houden er een intense vriendschapsband op na.

Van de koningin is bekend dat ze erg van hedendaagse kunst houdt. Zo liet ze in 2002 Jan Fabre het plafond 'Heaven of Delight', met anderhalf miljoen groenglinsterende scarabeeën installeren in het Koninklijk Paleis in Brussel. Dirk Braeckman heeft in 2003 de staatsieportretten van Albert en Paola gefotografeerd en in 2010 maakte Michaël Borremans enkele schilderijen en een video, waarin hij met het motief van de lakei een surrealistische sfeer opriep. Al deze kunstenaars zijn door Hoet aangebracht bij het hof.

Jan Hoet kreeg nog een mooi cadeau: een boek, dat één lang interview met de 'kunstpaus' bevat. Het is een mooi kleinood geworden met foto's van fotograaf Stephan Vanfleteren en - opvallend - een serie radiografieën van het hoofd en de longen van Hoet. "Na al die X-rays wilden we wel eens een radiografie van de 'ziel' van Jan Hoet maken", zegt uitgever Gautier Platteau.

"Het is geen biografie en geen kunsthistorische studie", zegt auteur Hans den Hartog Jager (44), Nederlands kunstcriticus en schrijver. "Ik heb met Jan Hoet een serie lange interviewsessies gehad. Daar heb ik één lang gesprek van gemaakt, thematisch ingedeeld en in vraag-antwoord uitgeschreven: over leven en dood, zijn vrouw en gezin, zijn jeugd en uiteraard de kunst. Het is een veelkantig portret in zijn eigen woorden."

Kunstwereld overstijgen

Hans den Hartog Jager werd een half jaar na de bijna fatale coma van Hoet gepolst of hij dergelijk portret wilde maken. "Ik was meteen geïntrigeerd", zegt hij. "Hoet is een van de grote curatoren en figuren in de Europese kunst van de voorbije drie à vier decennia. Tegelijk vroeg ik mij af of ik wel grip kon krijgen op een fenomeen als Hoet. Was Hoet niet te veel een ongeleid projectiel? Zijn persconferenties in de aanloop naar de Documenta in 1992 zijn legendarisch: Hoet gaf geen antwoord op de vraag wat zijn concept was, tot iedereen dacht dat Hoet zelf het concept was."

Wat de schrijver eveneens fascineert is de betekenis van Hoet. Die overstijgt de kunstwereld in hoge mate. "Hoet is een van de weinige Europeanen die er de afgelopen decennia in zijn geslaagd een brug te slaan tussen hedendaagse kunst, die vaak als moeilijk en ontoegankelijk wordt gezien, en het grote publiek."

Misschien wel een van de verrassendste passages in het boek is die waarin Hoet zijn opleiding bij de jezuïeten linkt aan de manier waarop hij praat en denkt. "Voor mij is kunst, denk ik, net zoiets als God voor de jezuïeten: een kernvraag, waar je altijd omheen blijft draaien, je hele leven lang, terwijl je weet dat je het antwoord niet zult vinden. Maar dat heeft veel voordelen: als je het definitieve antwoord niet kunt vinden, blijf je altijd onderzoeken, altijd in beweging, sta je altijd open voor nieuwe ideeën en standpunten. Dat is voor mij dan ook het ultieme geloof, dat me altijd gaande heeft gehouden: het geloof in het nieuwe, in het onbekende. Dat is waar kunst voor mij voor staat."

Hoet zei gisteren zelf: "Heel mijn leven is een spons. Ik heb altijd gezocht naar iets dat ik zelf niet kon. Ik heb de kunst echt opgezogen. En dit is een dag waarop ik weer veel heb gekregen." En toen blies Hoet 77 kaarsjes op een enorme verjaardagstaart uit. De koningin ging aan tafel zitten en schaarde Hoet, diens echtgenote en een reeks haar bekende kunstenaars om zich heen: Fabre, Borremans, Braeckman, Tuymans en De Cordier. Er werd gezellig gekeuveld.

Moeilijk te evenaren

Stopt de passievolle, ontembare Jan Hoet ooit, vragen velen zich af? Niet meteen. Hij is vrijer dan ooit, niets moet, alles kan. Eind september komt er een tentoonstelling in Geel. Kunst versus outsiderkunst. Dat is thuiskomen voor Hoet, die in Geel werd geboren als zoon van een arts verbonden aan het psychiatrisch ziekenhuis. Hoets vader was bovendien kunstverzamelaar. "Ooit zal een van die tentoonstellingen, lezingen of optredens de laatste zijn", schrijft Hans den Hartog Jager. "De gebeurtenissen van het laatste jaar hebben ons er echter van doordrongen dat Hoet, ook op lange termijn, een kracht zal blijken te zijn geweest die moeilijk is te evenaren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234