Donderdag 20/01/2022

Koning streng voor graaicultuur bankiers

‘De politiek kan niet achterblijven’, vindt Bruno Tuybens (sp.a). ‘Er is nu een groot draagvlak voor meer ethiek in de banksector en de ondernemingswereld. Het is tijd om het ijzer te smeden.’

Het stof van de bancaire crisis is nog altijd niet gaan liggen. Baron Alexandre Lamfalussy, ex-voorzitter van het Europees Monetair Instituut en voorman van het naar hem genoemde en vorig jaar opgerichte Hoog Comité voor een nieuwe Financiële Architectuur, zei eerder deze maand dat de banken nog niet uit de gevarenzone zijn. Reden waarom hij waarschuwde voor al te drastische nieuwe regels op korte termijn. Maar uit de door de koning geuite verontwaardiging mag worden afgeleid dat ook in de federale meerderheid velen vinden dat de tijd voor actie dringt. Albert II vindt dat de bankencrisis “grotendeels toe te schrijven” is “aan het gebrek aan ethiek”. Hij wees daarbij specifiek toplui van de banksector met de vinger. “In de financiële sector zijn talrijke verantwoordelijken onder druk van de markten bezweken om op korte termijn almaar grotere winstmarges te verwezenlijken, meestal onrealistisch, en zonder verband met de reële economie.” In één adem hekelde hij ook de “aanvullende beloningssystemen voor beleidsmensen: de bonussen”. Albert II pleitte voor “regels en normen die bij de controle over tussenpersonen en financiële producten geëerbiedigd dienen te worden”. En hij wil ook strengere normen voor de “bezoldiging van managers”. “Laten we ons eraan herinneren dat het financiewezen de economie moet dienen, en deze de mens. Het is van belang tot die grondbeginselen terug te keren. De financiële instellingen en tussenpersonen zijn er om spaargelden in te zamelen en om die middelen voor het ontwikkelen van productieve projecten te lenen.”

Ethisch ondernemen

In de Wetstraat werden de woorden van de koning op diverse banken verwelkomd. Het afgelopen jaar heeft behalve het comité-Lamfalussy ook een parlementaire onderzoekscommissie zich gebogen over oorzaken van de bankencrisis en mogelijke remediëringen. Ter tafel ligt vandaag al een pak aanbevelingen om het financiële toezicht, dat gefaald heeft, te versterken. Op concrete regelgeving is het nog altijd wachten. “Ik hoop dat de regering eindelijk in gang schiet”, zegt Bruno Tuybens (sp.a). Hij diende vorig jaar al diverse wetsvoorstellen in om te werken aan meer ethisch ondernemen. “Er is nu veel politieke wil. Ook in het Vlaams regeerakkoord staat veel over ethiek en bonussen. En nu zijn er de woorden van de koning, en dus eigenlijk van de federale regering, die strenger zijn dan de aanbevelingen van het comité-Lamfalussy. Die laatste heeft nooit met zoveel woorden gezegd dat wat er gebeurd is, onethisch was. De koning doet dat nu wel.”Om tot een striktere controle te komen bepleitte Lamfalussy onder meer de oprichting van een overleg-orgaan tussen de CBFA, dat toezicht houdt op de individuele banken, en de Nationale Bank, dat de volledige financiële sector controleert. In september schiet in de Kamer de commissie uit de startblokken die de aanbevelingen van Lamfalussy moet opvolgen. Maar ook de regering zit niet stil. Vorige week is er op het kabinet van financiënminister Didier Reynders (MR) overlegd over de oprichting van een controleorgaan. “Een wetsontwerp ter zake zou tegen eind oktober of begin november mogelijk moeten zijn”, zegt Herman De Croo (Open Vld).

Andere berekening bonussen

Maar Tuybens vindt dat er verder moet worden gekeken dan de banksector alleen. “Ook in de bedrijfswereld zorgen bonussen en winstmaximalisatie voor problemen. In grote bedrijven hebben ook onafhankelijke bestuurders een variabele beloning via aandelenopties. Als zelfs die bestuurders alleen baat hebben bij de korte termijn en de snelle winst, wie waakt dan nog over de lange termijn en het ethisch gehalte van het ondernemen?”Tuybens wil niet alleen lagere, maar ook anders berekende bonussen voor managers. De omvang ervan hangt nu exclusief samen met financiële criteria. “Je zou er ook andere factoren zoals milieueffect, de kwaliteit en de stiptheid van dienstverlening, de tevredenheid van personeel en klanten in kunnen verrekenen. Zo voorkom je dat een bedrijf een eiland in de samenleving wordt en zo kun je de economie opnieuw meer ten dienste van de mens stellen.”

Falende zelfregulatie

Ook CD&V is gewonnen voor een aanpak van het bonussysteem. “Ik ben niet tegen bonussen, maar ze moeten redelijk blijven”, zegt Hendrik Bogaert (CD&V). “Vijftien keer een basisloon is onredelijk. Dat stimuleert risicogedrag. Ook onverantwoord zijn de zogenaamde exitbonussen voor managers die gefaald hebben. De mensen begrijpen terecht niet waarom iemand die zijn job niet goed heeft gedaan, daar ook nog eens voor moet worden beloond met een gigantische zak geld.”Maar alle politieke wil ten spijt zijn er op dit moment nog altijd geen wetgevende initiatieven. “Er is altijd ingezet op de zelfregulerende kracht van de bedrijfswereld,” zegt Tuybens. “Maar dat werkt niet. Er is dus wetgeving nodig.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234