Vrijdag 25/09/2020
Beeld Bob Van Mol

column

Koning, keizer, admiraal: we zijn allemaal terminaal

Mark Coenen, adviseur en opleidingshoofd van de Hasseltse hogeschool PXL, gaat op wandel met de week.

Op het kerkhof waait de wind door de zilver­linden. Marmer wordt gepoetst, gras gewied.

Het wordt weer druk bij de doden. Binnenkort is het 1 november. Kerkhof­blommen­verkopers doen gouden zaken.

“Ik moet ons vader nog bellen”, dacht ik deze week.

Tot ik besefte dat dat wel een heel straffe toer zou zijn, want de man is al dood sinds januari.

“Hallo bij Coenen?”

“Dag papa, hoe is het ginder?”

“Alles oké, ge hebt de groeten van ons Dominiek en ons moeder. Hoe is het met de kinderen?”

Daarna zou het gesprek stilvallen. Veel meer hebben we niet te vertellen tegen elkaar.

Dat was ook al zo toen hij de telefoon nog echt opnam. Wij waren altijd al goed in stiltes.

Dood is mijn vader mij nader dan toen hij nog leefde. Vergeten zijn zijn laatste moeilijke maanden en jaren.

De dood stelt wat hij ons afneemt voor altijd veilig, zegt de Nederlandse schrijver Arthur Japin.

Er valt niets meer te verliezen. Dat is gerust­stellend.

De dode is veilig opgesloten in een doosje vol taal en tekens en herinneringen. Hij is een sfeer geworden en leeft verder in anekdotes – steeds dezelfde – en flauwe moppen – ook steeds dezelfde. En als je niet oppast steeds minder.

Het is verbijsterend hoe weinig er overblijft van een leven. Het is verbijsterend hoe snel we opnieuw overgaan tot de orde van de dag.

Het ouderlijk huis is leeg: wat van waarde was, hebben we onder elkaar verdeeld.

Mijn ouders waren twee mensen die hun hele leven niets hadden weggesmeten. Het huis barstte bijna uit zijn voegen, kasten overvol. Bank­uittreksels uit 1963. Rokken en broeken uit een ander tijdperk. 37 oester­messen. 700 oordopjes.

Er was geen beginnen aan.

Mijn oogst kan in zo’n memory­box van de Bond Zonder Naam.

Wat boeken, vakantie­dia’s, een trouwring. Manchet­knopen. Een plaat van Jo Erens met Limburgse liedjes. ‘Limburg allein’: de bariton van de jong­gestorven Erens troostte mijn moeder als ze verging van de heimwee in dat verre vreemde Antwerpen.

De 160 jaar geschiedenis van mijn vader en moeder zullen in een kast verzeilen waar het stof van de eeuwigheid wacht. Tot ik ook de pijp uitga en de kinderen mijn kasten zullen leegmaken.

Het zij zo, maar het blijft confronterend.

Het gejacht, het gejaag, de ijdelheid­tuite­rij, de drukdoenerij: geen mens die er nog om maalt als we de Lethe zijn overgestoken.

Het biologische proces van aftakeling biedt geen troost aan ons ego: onze afspraak met de wormen maakt iedereen klein. Ook zij die dat nog niet beseffen, in hun hoge torens van macht en manipulatie. Na de dood zijn er geen burgemeesters meer. Koning, keizer, admiraal: we zijn allemaal terminaal.

Oliver Sacks, de Britse neuroloog en auteur, stierf in 2015 aan kanker. Hij schreef zijn laatste momenten neer in wat ik een van de mooiste boekjes in jaren vind.

Het heet: Dankbaarheid.

Daarin schrijft hij: ‘Ik kan niet doen alsof ik niet bang ben om te sterven. Maar mijn overheersende gevoel is een van dankbaarheid. Ik heb van mensen gehouden en zij van mij, ik heb veel gekregen en heb iets terug­gegeven. Maar in de eerste plaats ben ik op deze prachtige planeet een bewust denkend wezen geweest, een denkend dier, en dat alleen al was een enorm voorrecht en avontuur.’

Het is een staat van onthechting waar ik alleen maar bewondering voor kan hebben.

Geen kwaadheid meer, geen verontwaardiging: alleen blij met het cadeau dat het leven is geweest.

Een voorrecht.

Als je tenminste het geluk hebt om niet in Jemen geboren te worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234