Zondag 27/11/2022

Achtergrond

Koning Charles erft onnoemelijke rijkdom, zonder een cent belasting te betalen. Maar dat is niet de enige financiële meevaller

Koning Charles III. Beeld Andrew Testa/The New York Times
Koning Charles III.Beeld Andrew Testa/The New York Times

Koning Charles III heeft zijn eigen rijk opgebouwd lang voordat hij dat van zijn moeder erfde.

Jane Bradley en Euan Ward

Charles, die zaterdag formeel de Britse troon besteeg, is een halve eeuw bezig geweest om van zijn koninklijk landgoed een miljardenportefeuille te maken en een van de meest lucratieve geldmakers in de koninklijke familie.

Terwijl zijn moeder, koningin Elizabeth II, de verantwoordelijkheid voor haar patrimonium grotendeels delegeerde, was Charles veel meer betrokken bij de ontwikkeling van het privélandgoed dat bekendstaat als het hertogdom Cornwall. In de afgelopen tien jaar heeft hij een groot team van professionele managers samengesteld die de waarde en de winst van zijn vastgoedportefeuille met ongeveer 50 procent hebben verhoogd.

Vandaag bezit het hertogdom Cornwall het beroemde cricketveld The Oval, weelderige landbouwgrond in het zuiden van Engeland, vakantiewoningen aan zee, kantoorruimte in Londen en een supermarktdepot in de voorsteden. De vastgoedportefeuille van 130.000 hectare genereert miljoenen euro’s per jaar aan huurinkomsten.

De bezittingen van het conglomeraat worden geschat op ongeveer 1,4 miljard euro, vergeleken met ongeveer 949 miljoen euro in de particuliere portefeuille van wijlen de koningin. Deze twee landgoederen vertegenwoordigen een kleine fractie van het geschatte fortuin van 28 miljard euro van de koninklijke familie. Bovendien heeft de familie een persoonlijk vermogen dat een goed bewaard geheim blijft.

Onbewust symbool

Als koning zal Charles de portefeuille van zijn moeder overnemen en een deel van dat onnoemelijke persoonlijke fortuin erven. Terwijl Britse burgers normaal gesproken ongeveer 40 procent erfbelasting betalen, krijgt Charles het belastingvrij. En hij zal de controle over zijn hertogdom doorgeven aan zijn oudste zoon, William, om het verder te ontwikkelen zonder vennootschapsbelasting te hoeven betalen.

De groei van de schatkist van de koninklijke familie en de persoonlijke rijkdom van Charles in de afgelopen tien jaar kwam op een moment dat Groot-Brittannië te maken kreeg met zware bezuinigingen. De armoede steeg en het gebruik van voedselbanken verdubbelde bijna.

De levensstijl van paleizen en polo heeft lang aanleiding gegeven tot beschuldigingen dat Charles geen voeling heeft met de gewone mensen. En soms was hij het onbewuste symbool van dat gebrek aan voeling. In 2010 werd zijn limousine overvallen door studenten die protesteerden tegen de stijging van het collegegeld. En dit jaar klom hij in zijn koninklijke kleren op een gouden troon om hulp te beloven aan gezinnen die het moeilijk hebben.

Charles speelt na een spelletje polo, terwijl hij nog Prince of Wales was. Beeld Photo News
Charles speelt na een spelletje polo, terwijl hij nog Prince of Wales was.Beeld Photo News

Vandaag bestijgt hij de troon terwijl het land gebukt gaat onder een crisis op het vlak van stijgende levenskosten, waardoor de armoede naar verwachting nog verder zal toenemen. Charles is een meer verdelende figuur dan zijn moeder en zal waarschijnlijk nieuwe energie geven aan degenen die de relevantie van een koninklijke familie in twijfel trekken in een tijd van publieke ontberingen.

Laura Clancy, auteur van Running the Family Firm: How the Monarchy Manages Its Image and Our Money, zegt dat Charles de eens zo slaperige koninklijke rekeningen zelf verregaand heeft omgevormd.

“Het hertogdom is de afgelopen decennia gestaag gecommercialiseerd”, zegt Clancy. “Het wordt bestuurd als een commercieel bedrijf met een CEO en meer dan 150 personeelsleden.” Wat vroeger gewoon werd beschouwd als een ‘landadel hoopje grond’ werkt nu als een bedrijf, zegt ze.

Het hertogdom Cornwall werd in de 14e eeuw opgericht als een manier om inkomsten te genereren voor de troonopvolger en heeft in wezen de privé- en officiële uitgaven van Charles gefinancierd. Een voorbeeld van zijn financiële macht: de 28 miljoen euro winst die hij er vorig jaar mee maakte, overtrof zijn officiële salaris als prins - iets meer dan 1,1 miljoen euro.

Het samenstellen van de bezittingen van de koninklijke familie is ingewikkeld, maar het fortuin valt in vier groepen uiteen.

De eerste, en meest prominente, is de Crown Estate, die via een raad van bestuur toezicht houdt op het vermogen van de monarchie. Charles is als koning de voorzitter, maar hij heeft niet het laatste woord over het beheer van het bedrijf.

Het landgoed, dat officieel op meer dan 19 miljard euro wordt geschat, omvat winkelcentra, drukke straten in het Londense West End en een groeiend aantal windmolenparken. De royals hebben alleen recht op huurinkomsten uit hun officiële landgoederen en mogen niet profiteren van eventuele verkopen, aangezien zij de activa niet persoonlijk bezitten.

De winst van het landgoed, die dit jaar ongeveer 363 miljoen euro bedraagt, wordt overgemaakt aan de schatkist. In ruil geeft die het koninklijk huis daarvoor een op die winst gebaseerde betaling, de zogenaamde sovereign grant, die door de regering moet worden aangevuld als ze lager is dan het voorgaande jaar. In 2017 verhoogde de regering de betaling van de familie tot 25 procent van de winst om de kosten van de renovatie van Buckingham Palace te dekken.

De laatste soevereine toelage die de royals ontvingen bedroeg ongeveer 100 miljoen euro, die de familie, inclusief Charles, heeft gebruikt voor officiële koninklijke taken, zoals bezoeken, salarisadministratie en huishouding. Het dekt de beveiligingskosten van de royals niet, die ook door de regering worden betaald. De kosten daarvan worden geheim gehouden.

De volgende grote pot geld is het hertogdom Lancaster. Deze portefeuille van 949 miljoen euro is eigendom van degene die op de troon zit.

Toenmalige prins Charles en zijn vrouw Camilla in 2018. Beeld AFP
Toenmalige prins Charles en zijn vrouw Camilla in 2018.Beeld AFP

Maar de waarde van dat fonds staat in de schaduw van het hertogdom Cornwall, het derde belangrijke huis van koninklijk geld, waarvan Charles als prins lange tijd voorzitter is geweest. Met tientallen miljoenen dollars per jaar heeft het hertogdom zijn privé- en officiële uitgaven gefinancierd en heeft het William, de troonopvolger, en Kate, de vrouw van William, financieel gesteund.

Dit is gebeurd zonder vennootschapsbelasting te betalen, zoals de meeste bedrijven in Groot-Brittannië verplicht zijn, en zonder details te publiceren over waar het landgoed zijn geld investeert.

Meest geheime geldbron

“Toen Charles het op 21-jarige leeftijd overnam, stond het hertogdom er financieel niet goed voor”, aldus Marlene Koenig, een koninklijk expert en schrijfster. Ze noemt slecht beheer en een gebrek aan diversificatie als redenen van die precaire financiële toestand. Charles nam in de jaren tachtig een actievere rol in de portefeuille en begon ervaren managers aan te nemen.

“Het was in deze tijd dat het hertogdom financieel agressief werd”, zegt ze.

In 2017 onthulden uitgelekte financiële documenten, bekend als de Paradise Papers, dat het hertogelijke landgoed van Charles miljoenen had geïnvesteerd in offshorebedrijven, waaronder een in Bermuda geregistreerd bedrijf dat door een van zijn beste vrienden werd bestuurd.

De laatste en meest geheime geldbron is het privévermogen van de familie. Volgens de Rich List, de jaarlijkse catalogus van Britse rijkdom gepubliceerd in The Sunday Times, had de koningin een nettowaarde van ongeveer 430 miljoen euro. Dat is inclusief haar persoonlijke bezittingen, zoals Balmoral Castle en Sandringham Estate, die zij van haar vader erfde. Veel van haar persoonlijke vermogen is privé gehouden.

Koning Charles en koningin Camilla ondertekenen het rouwboek van koningin Elizabeth II. Beeld AFP
Koning Charles en koningin Camilla ondertekenen het rouwboek van koningin Elizabeth II.Beeld AFP

Charles heeft ook financiële krantenkoppen gehaald die niets te maken hebben met zijn vermogen, maar wel met de liefdadigheidsstichting die hij voorzit en beheert in zijn naam. Zijn beheer van de stichting is ontsierd door controverses. Dit voorjaar meldde The Sunday Times dat Charles 3 miljoen euro in contant geld had aangenomen, waaronder geld in boodschappentassen en een koffer, van een voormalige premier van Qatar, sjeik Hamad bin Jassim bin Jaber al-Thani.

Het geld was bestemd voor zijn stichting, die wereldwijd filantropische doelen financiert. Charles profiteert financieel niet van dergelijke bijdragen.

“Hij is bereid geld aan te nemen van wie dan ook, zonder zich af te vragen of dat wel verstandig is”, aldus Norman Baker, voormalig minister en auteur van het boek ‘... And What Do You Do? What the Royal Family Don’t Want You to Know’.

Baker beschrijft Charles als het meest progressieve, zorgzame lid van de koninklijke familie. De auteur vroeg een politieonderzoek rond het ongepast verkopen van eretitels door de nieuwe koning.

“Het is geen manier om je als royal te gedragen”, zegt hij, over het lopende schandaal rond de vraag of Charles ridderschap en staatsburgerschap heeft verleend aan een Saoedische zakenman in ruil voor donaties aan een van Charles’ liefdadigheidsondernemingen.

Charles ontkende hiervan op de hoogte te zijn. Een van zijn topassistenten die erbij betrokken was stapte op, en de autoriteiten begonnen een onderzoek. De vertegenwoordigers van de koning reageerden niet op een vraag voor commentaar.

Charles heeft ook controverse veroorzaakt met zijn uitgesproken standpunten en campagnes. Hij heeft gelobbyd bij hooggeplaatste ministers, waaronder Tony Blair, door middel van tientallen brieven over kwesties van de oorlog in Irak tot alternatieve therapieën. Hoewel de Engelse wet het niet vereist, vereist het koninklijk protocol politieke neutraliteit.

In zijn eerste officiële toespraak zaterdag gaf de koning aan dat hij van plan was zich terug te trekken uit zijn externe activiteiten. “Het zal voor mij niet langer mogelijk zijn om zoveel van mijn tijd en energie te geven aan de liefdadigheidsinstellingen en aan de zaken waar ik zo veel waarde aan hecht”, zei hij.

Clancy zegt dat van de nieuwe koning in theorie wordt verwacht dat hij zijn lobby- en zakelijke activiteiten volledig staakt.

“Of dat zal lukken is een andere vraag”, zegt ze.

© The New York Times

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234