Zondag 09/08/2020

Kongolese bloeddiamanten blijven naar Antwerpen stromen

Brussel

Eigen berichtgeving

Georges Timmerman

Ten minste tot twee jaar geleden smokkelde de Victoria-groep, een netwerk van hooggeplaatste Oegandezen, Kongolese rebellenleiders en Libanese diamanthandelaars, bloeddiamant uit rebellengebied in Kongo naar Antwerpen. Op basis van de politierapporten over een banale roofoverval op de weg tussen Entebbe en Kampala kan de smokkelroute grotendeels gereconstrueerd worden.

Het resultaat staat beschreven in Network War. An Introduction to Congo's Privatised War Economy, een nieuw rapport van International Peace Information Service (Ipis) dat vandaag openbaar wordt gemaakt.

Op 14 juli 2000 arriveert een Sabena-toestel vanuit Brussel op de Oegandese luchthaven Entebbe, schrijft Ipis-onderzoeker Tim Raeymaekers in zijn rapport. Aan boord was Nasser Murtada, een Libanees die werkt als koerier voor de Antwerpse diamantbranche. Hij heeft een verzegelde omslag op zak met 550.000 dollar, afkomstig van de Antwerpse diamanthandel Nami Gems en bedoeld ter financiering van een welbepaalde operatie met de Victoria-groep. Bij aankomst wordt Nasser opgevangen door Ismail Dakhlallah, een andere Libanese diamanthandelaar, die hem een pakje diamanten overhandigd in ruil voor het geld. Vervolgens springt Ismail in zijn Toyota Land Cruiser en laat zich, samen met zijn vriendin, door zijn chauffeur naar Kampala rijden. Onderweg wordt hij tot staan gebracht door een dievenbende die hem onder bedreiging van hun wapens van het geld berooft. In paniek belt Ismail naar zijn zakenpartners om ze op de hoogte te brengen van de ramp. Die nemen op hun beurt contact op met de Oegandese politie, die het verhaal gedetailleerd optekent in een proces-verbaal.

"De politierapporten, die tot voor kort onbekend waren maar waarvan Ipis een kopie in handen kreeg, kunnen van vitaal belang zijn voor de analyse van de handel in conflictdiamant afkomstig uit Kongo", stelt het rapport. "Ze beschrijven een ingewikkeld netwerk van handelaars in conflictdiamant die vanuit de Oegandese hoofdstad Kampala via de Victoria-groep hun operaties in Kongo dirigeren."

De spil van het Victoria-netwerk is volgens Ipis de Libanees Khalil Nazzeem Ibrahim. In het kader van het onderzoek naar de beschreven diefstal verklaarde hij aan de Oegandese politie sinds 1999 in Kampala te verblijven, waar hij een Libanees restaurant openhield en "eveneens diamant kocht in Kongo, vooral in Kisangani, Buta en Bunia", steden in rebellengebied of in gebied onder controle van het Oegandese leger. Khalil heeft zijn mannetjes in Kisangani en Gbadolite, die conflictdiamant opkopen van onder meer de Mouvement de Libération du Congo (MLC), die wordt geleid door Jean-Pierre Bemba. In Kisangani leidde de machtsstrijd rond de diamant in augustus 1999 tot een grote veldslag tussen het Oegandese en het Rwandese leger, waarbij meer dan zeshonderd doden vielen. Sinds het voorjaar van 2000, na een nieuw gewapend treffen tussen beide legers, kregen de Oegandezen de overhand en verwierf de Victoria-groep bijgevolg de controle over de diamantmarkt in Kisangani.

Mister Khalil doet rechtstreeks zaken met Jovia Akandwanaho, de echtgenote van Salim Saleh, de schoonbroer van de Oegandese president Museveni. Samen met de zoon van Museveni staat Saleh aan het hoofd van de Victoria-groep. In Kongo kan de groep rekenen op de bescherming van de Oegandese generaal James Kazini. Tot voor enkele jaren werkte de groep via de Oegandese firma Picaddily Import & Export. "Khalil nam Ismail Dakhlallah mee naar België", stelt het Ipis-rapport, om hem in te wijden in de zaken. In Antwerpen vonden de vertegenwoordigers van de Victoria-groep financiële steun bij Nami Gems, gevestigd in de Schupstraat, met als zaakvoerder Hemang Nanalal Shah.

Aan De Morgen bevestigde de Antwerps-Indiase diamantair gisteren dat hij inderdaad zaken deed met de Victoria-groep. "Maar alles gebeurde officieel, met toelating van het Diamond Office", zegt Shah. "Verder heb ik hier niets meer aan toe te voegen. Have a nice day." Het Ipis-rapport acht die uitleg weinig waarschijnlijk: "Die ene transactie met Nami Gems ter waarde van 550.000 dollar zou in 2000 goed geweest zijn voor de helft van de officiële diamantexport van Oeganda naar België. In dat jaar exporteerde Oeganda officieel voor 1.263.385 dollar diamant naar ons land. Het is bijgevolg zeer waarschijnlijk dat de diamanten die werden verkocht aan Nami Gems niet werden aangegeven in Oeganda."

Inmiddels heeft de Victoria-groep alweer een nieuw rookgordijn opgetrokken rond haar activiteiten. Momenteel werkt de groep onder de naam Ahmed & Mister Cash, zo ontdekten de Ipis-onderzoekers. Op het vliegveld van Beni in Noord-Kivu beschikt de groep over een diamantcomptoir, bewaakt door zwaarbewapende Oegandese militairen. 'Monsieur Ahmed', die werkt voor rekening van Salim Saleh, is gespecialiseerd in de aankoop van diamant uit Kisangani, Buta, Bafwasende en Isiro. "De steentjes worden naar zijn kantoor in Beni gesmokkeld door lokale Kongolezen", noteert Ipis. "Deze diamanten worden verborgen in fietsen of ingeslikt door Kongolese smokkelaars om de vele controleposten van de rebellen te ontwijken. Een van deze smokkelaars verklaarde aan Ipis dat hij elke week voor duizenden dollars aan diamant in zijn fiets overbrengt." Andere bronnen stellen dat het Mister Cash-kantoor wekelijks voor een miljoen dollar opkoopt. In de exportstatistieken van de douane van Beni is echter geen spoor terug te vinden van diamantexport tijdens de laatste twee jaar. "Het is duidelijk dat deze diamant in Oeganda terechtkomt en van daar uit verder gecommercialiseerd wordt naar internationale bestemmingen", besluit het rapport.

Nieuwe studie legt Oegandese smokkelroute van Victoria-groep bloot

'Diamanten worden verborgen in fietsen of ingeslikt door Kongolese smokkelaars om de controleposten te ontwijken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234