Donderdag 08/12/2022

Komt er ruimte voor de documentaire in het nieuw filmbeleid?

'Succesvolle Vlaamse speelfilms blijven zeldzaam terwijl de documentaire productie van de openbare omroep grotendeels vervangen werd door goedkoper reportagewerk'

Elke avond kijken honderdduizenden Vlamingen naar documentaires op televisie. Elk jaar komen er documentaire themazenders bij. De internationale markt voor documentaires blijft groeien, maar als Vlamingen zijn we nagenoeg afwezig op die markt.

Toch bestond er niet zo lang geleden een wereldvermaarde Belgische documentaire school. Bij de splitsing van de Belgische culturele sector kozen de Vlaamse subsidiërende instanties echter voor een monocultuur van speelfilms. De documentaire werd aan de openbare omroep overgelaten. Nu, bijna vier decennia later, blijven succesvolle Vlaamse speelfilms zeldzaam terwijl de documentairesproductie van de openbare omroep grotendeels vervangen werd door goedkoper reportagewerk.

Zal de toestand ten goede keren nu minister Eric Van Rompuy beloofd heeft een autonoom Vlaams filmfonds met meer middelen op te richten? Dat blijft een open vraag. Te vrezen valt dat zonder mentaliteitsverandering de documentaire in de kou blijft staan.

Om in de documentaire sector de krachten te bundelen, richtten Vlaamse documentairemakers in de zomer van 1996 het Documentair Netwerk-Initiatief Vlaanderen (DIVA) op. Met het oog op een nieuw filmbeleid werkten we een Documentaire Beleidsnota uit. Uitgangspunt is dat voor de ontwikkeling van de Vlaamse beeldcultuur, de beeldindustrie én onze democratische samenleving Vlaanderen behoefte heeft aan een kritische onafhankelijke productie van documentaires. Die productie en de distributie ervan moet echter geheel anders benaderd worden dan die van speelfilms.

Inzake de productie vraagt DIVA duidelijke criteria voor de toekenning van subsidies. Verder mogen projecten voor het maken van documentaires niet enkel op basis van een scenario beoordeeld worden, maar meer op basis van het hele project. DIVA vraagt ook de nodige soepelheid bij het beoordelen van het 'Vlaams karakter' van de projecten: de financiering van onafhankelijke documentaires is immers een grensoverschrijdende aangelegenheid.

Moeilijker ligt wellicht ons voorstel dat jaarlijks van het subsidiebudget een minimumpercentage moet worden uitgetrokken voor documentaires. Maar wat als dit niet gebeurt? Dan blijft de documentaire tussen twee stoelen vallen. Het bewijs was er vorig jaar weer: in 1997 was op een totaal van 230 miljoen frank filmproductiesubsidies amper 13,6 miljoen bestemd voor onafhankelijke documentaires.

Het gaat overigens niet enkel om centen. Na de productie moeten programma's nog tot bij het publiek gebracht worden. Dus moet de Vlaamse Gemeenschap ook promotie, distributie en vertoning van Vlaamse documentaires bevorderen. Belangrijk voor de zichtbaarheid van onze productie is ook het jaarlijkse, bijna niet gesubsidieerde Viewpoint-festival voor documentaire films in Gent. Verder zou er veel meer kunnen worden gedaan om documentaires vlot te laten omlopen in al de binnenlandse circuits die in documentair werk geïnteresseerd zijn.

Voor het onderwijs is er een fundamentele taak weggelegd. Aan de film- en televisiescholen moet zowel de documentaire traditie aan bod komen als de grote uitdagingen die voor jonge documentaristen rijzen.

Gesteund door de interesse van het eigen publiek kunnen onze documentairemakers het beste van zichzelf blijven geven en het werk voortzetten waarin Vlaamse kunstenaars al sinds eeuwen uitblinken: het creatief observeren van de realiteit. Als Breugel nu zou leven, was hij een documentairemaker.

De DIVA-beleidsnota werd ondertekend door Bert Beyens, Cis Bierinckx, Peter Brosens, Frans Buyens, Gerda Cammaers, Ignace Collin, Stijn Coninx, Crols Bram, Jan De Breucker, Katrien Deylgat, Dirk Dumon, Jan-Pieter Everaerts, Patrick Freyssen, Jean-Noël Gobron, Luc Gubbels, Jo Huybrechts, André Huyghe, Dirk Huyghebaert, Peter Kruger, Sacha Kullberg, Jef Linssen, Lynn Massant, Gerrit Messiaen, Rudolf Mestdagh, Paul Pauwels, Karla Puttemans, Manu Rich, Rob Rombout, Willem Stevens, Werner Strouven, Mark Thys, Robin Van Bambost, John Vandekerckhove, Walter Vandercruyssen, Patrick Vandergeten, Luckas Van Der Taelen, Wouter Vandesande, An Van Dienderen, Herman Van Eycken, Roland Verhavert, Dirk Vervenne, Rob Visser en Jan Vromman.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234