Maandag 11/11/2019

Komt een robot het café binnen

Wordt alweer een markante grens tussen mens en machine overschreden? Onderzoekers van Microsoft proberen computers aan te leren wat grappig is en wat niet, aan de hand van cartooninzendingen voor het blad The New Yorker.

Kun je computers humor aanleren? De vraag klinkt even onbezonnen en tegelijk bedreigend al die in de titel van het befaamde duistere sciencefictionboek Do Androids Dream of Electric Sheep (1968) van Philip K. Dick. Humor, zo luidt toch de vaste overtuiging, is wat mensen fundamenteel van machines zal blijven onderscheiden. Het vermogen tot dubbelzinnigheid is een van de aspecten die menselijke intelligentie altijd superieur boven artificiële intelligentie zal laten uittoren. Dat dacht je.

Researchers van informaticagigant Microsoft zijn goed op weg om het tegendeel te bewijzen. Computers zelf robotmoppen laten tappen, ligt nog buiten het bereik. Computers menselijke humor laten herkennen, behoort stilaan wel tot de mogelijkheden.

Microsoft heeft daartoe de handen in elkaar geslagen met het Amerikaanse kwaliteitsblad The New Yorker. Dat blad heeft een lange traditie van cartoons met een nogal kenmerkende droge (Amerikaans-joodse) humor. Maar The New Yorker zit ook met een praktisch probleem. De wekelijkse prijskamp, waarbij lezers zelf de grap bij een tekening mogen verzinnen, levert elke keer weer zo'n 5.000 inzendingen op. De goede van de minder geslaagde moppen scheiden kost de redactie veel kopbrekens. Als dat werk - een goede grap herkennen - door een computer zou kunnen worden overgenomen, wordt dat karwei aanzienlijk verlicht.

Persoonlijke humor

In een onderzoekspaper, die pas morgen in Sydney wordt voorgesteld maar al beschikbaar is, stellen Microsoft-researchers Dafna Shahaf en Eric Horvitz dat ze aardig op weg zijn om computers ook effectief de kwaliteiten van een goede grap bij te brengen. Op basis van inzendingen voor de cartoonwedstrijd van The New Yorker gingen ze eerst na welke grappen werken en welke niet. Simpel gezegd is een goede mop opgebouwd in eenvoudige taal, zit de humoristische zweepslag helemaal op het eind, en poogt de grap de lezer op het verkeerde been te zetten.

Door mede op basis van die criteria een corpus uit te bouwen van geslaagde en minder geslaagde grappen, proberen de researchers een sorteerprogramma te creëren dat de humor van een mop kan voorspellen. Dat lukt, met mate. Als een computer met het humorsorteerprogramma een tekening met een grappige en een minder grappige tekst voorgeschoteld krijgt, dan zou de computer in 69 procent van de gevallen de grappige eruit halen. In een willekeurige selectie loopt de score lichtjes terug tot 64 procent.

De volgende stap is nu dat de computer zelf op basis van zijn humorclassificatie grappen gaat verzinnen. Niet onmogelijk, zeggen ze bij Microsoft. Alvast bestaande grappen verbeteren op basis van het sorteerprogramma zou moeten lukken. Omdat humor ook een kwestie van persoonlijke smaak is, zou het ook mogelijk moeten zijn om de sorteerprogramma's te personaliseren. En om, we zeggen maar wat, Alex Agnew-humor automatisch te onderscheiden van Geert Hoste-humor.

De toepassing moet niet alleen The New Yorker van nut zijn. Bij Microsoft klinkt het hooggestemd dat humor begrijpen computers beter geschikt moet maken om de juiste betekenis van concepten te begrijpen en om zo beter inzetbaar te worden in onderwijs, welzijn of de reclamesector. Of in de bank. In de paper vermelden de onderzoekers een geval van eerder dit jaar waarbij het niet-herkennen van humor beurshandel op basis van computeralgoritmes in de knoei bracht. Een artikel met een 1 april-grap over Tesla deed de algoritmes tilt slaan, en veroorzaakte een moment van paniekverkoop van Tesla-aandelen op de beurs.

Angstaanjagende gedachte

Maar is het ook een angstaanjagende gedachte, dat computers straks moppen kunnen tappen? Volgens Robert Mankoff, de chef humor van The New Yorker die aan het onderzoek meewerkte, valt het wel mee. Computers kunnen zijn werk verlichten, maar zullen nooit de finesse van menselijke humor vatten.

Aan de zakensite Bloomberg vertelt Mankoff, met een voor een robot niet te begrijpen ironische verwijzing naar een bekende frase uit Hamlet: "Er zit meer in humor en mensen dan zelfs de algoritmes van Microsoft kunnen dromen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234