Zondag 05/07/2020

Zwembadincident

Koksijde, zijn stranden, zijn duinen, zijn zwembadhysterie

'Natuurlijk doen jongens onder elkaar soms druk en wordt er al eens gekeken naar de meisjes, maar dat doen Vlaamse jongens toch evengoed?'Beeld Wouter Van Vooren

Een week na het "zwembadincident" zijn de gemoederen in Koksijde nog altijd niet helemaal bedaard. Onze vrouw dook een vluchteling achterna en peilde naar de temperatuur. "De mensen reageren hier gewoon superangstig."

Dinsdag, iets na vier uur 's middags. Kinderen verdringen elkaar aan de glijbaan, tienermeisjes dobberen wat in de whirlpool. In het grote bad zet een groepje oudere dames, uitgerust met neusknijper, badmuts en zwembril, zijn tiende baantje in.

Op het eerste gezicht een dinsdag zoals alle andere in zwem- en recreatiebad Hoge Blekker. Maar als we een beetje dichterbij peddelen, wordt het al gauw duidelijk dat er in heel het zwembad maar over één ding wordt gepraat.

"Ocharme dat kind."

"Je zult maar rustig aan het zwemmen zijn en zo viesvastgegrabbeldworden."

"Ik heb zelf uit voorzorg toch maar mijn hooggesloten sportbadpak aangedaan."

Beeld Wouter Van Vooren

Koksijde en Hoge Blekker waren begin deze week nationaal voorpaginanieuws. Aanleiding: een begeleidster van medisch pedagogisch instituut De Rozenkrans had zaterdag in het zwembad alarm geslagen. Een 10-jarig meisje met een leerachterstand was beginnen huilen nadat ze in de wildwaterbaan was vastgegrepen door een man, een 23-jarige Irakees uit het nabijgelegen asielcentrum.

Politie en parket lieten de man na verhoor weer voorwaardelijk vrij, maar staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) besloot de man in afwachting van het onderzoek toch naar een gesloten instelling te sturen.

Burgemeester Marc Vanden Bussche (Open Vld) pleitte meteen voor een tijdelijk zwemverbod voor alle asielzoekers. Want, zo stelde de burgervader, eerder waren er al klachten geweest van "vrouwen die zich begluurd voelden door de asielzoekers". "Er komen enkel mannen, meestal in groep. Ze zitten vooral aan de kant te staren. Er zijn er weinig die zwemmen."

Het gemeentebestuur ging uiteindelijk niet mee in het idee voor het zwemverbod, maar als je deze week in de Hoge Blekker ging zwemmen vroeg je je af of dat nieuws ook al was doorgesijpeld naar het asielcentrum. Weinig asielzoekers te bespeuren, noch in het bad, noch aan de kant. Staren doen ze niet. We krijgen maar één vuile blik. Van een blanke kale vijftiger. Omdat we per ongeluk te dicht tegen hem aan zwemmen en zijn crawlritme verstoren. Dagelijkse kost, vertellen enkele jonge dames die twee keer per week naar de Hoge Blekker komen. Asielzoekers zien ze zelden, zeggen ze.

Beeld Wouter Van Vooren

Detectiveroman

"Heb je het gelezen in de krant? Nu schrijven ze dat het mogelijk toch geen aanranding was, maar een misverstand."

"Een misverstand? Dat is niet wat de kuisvrouw mij heeft verteld. Die had het over meerdere getuigen."

Tegen woensdag hebben de gesprekken in en rond de Hoge Blekker over het 'zwembadincident' de proporties aangenomen van een middelmatige detectiveroman. Want wat er precies gebeurd is, blijkt plots nogal onduidelijk.

De Irakees verklaart dat hij dacht dat het meisje in de wildwaterbaan tegen de muur zou zwemmen en haar enkel één seconde vastnam om te voorkomen dat ze zich pijn zou doen. Bronnen dicht bij het onderzoek zeggen twee dagen na de feiten dat ze voorlopig geen aanwijzingen hebben gevonden om aan zijn verhaal te twijfelen.

De vader van het meisje zegt aan de telefoon dat zijn dochter niet bepaald getraumatiseerd leek, en dat niet hij, maar de begeleidster een klacht heeft ingediend. "Ik weet natuurlijk niet wat er gebeurd is, ik was er niet bij, maar mijn dochter was gewoon haar vrolijke zelve toen ik haar ging oppikken. Ze vertelde dat ze even kopje onder was gegaan en een man haar had vastgenomen. Persoonlijk denk ik dat de hele heisa nogal opgeblazen is."

Bij instituut de Rozenkrans klinkt het dat men "geen oordeel wil vellen", maar dat ze gewoon hun plicht hebben gedaan. "Als je als begeleidster ziet dat een man een kind vastneemt, kun je niet anders dan dat melden", zegt de directeur. "Van ons wordt verwacht dat we waken over de kinderen. Maar het is aan de autoriteiten om na te gaan wat er precies is gebeurd."

Hoe dan ook, houdt elke bezoeker van de Hoge Blekker er intussen zijn eigen waarheid op na.

"Er zal toch wel iets van aan zijn", concludeert Liliane, die minstens één keer per week haar baantjes komt trekken. "Op straat lopen ze soms ook gewoon tegen je aan zonder omkijken."

Beeld Wouter Van Vooren

Romy (18) en Morgane (21) zijn daar minder van overtuigd. "De mensen reageren hier gewoon superangstig." De twee meisjes komen uit Brussel, maar zitten in Koksijde op internaat.

Daar doen nu al hoaxverhalen de ronde, vertellen ze, dat asielzoekers in de Hoge Blekker onder de verkleedhokjes van het zwembad komen piepen, kijkgaatjes boren en meisjes verkrachten. "Ongelooflijk hoe snel een verhaal totaal wordt opgeblazen."

Voorzichtig genoeg

Deze week bleek uit een peiling van Het Laatste Nieuws en het VTM-nieuws nog dat 96 procent van de Belgen vindt dat ons land genoeg of te veel vluchtelingen opvangt. Ruim acht op de tien denken dat de vluchtelingen in Europa en België onze manier van leven bedreigen. Sluimerde bij sommigen al de angst voor de instroom van andere culturen door de vluchtelingencrisis, dan hebben de krantenkoppen na Keulen daar schijnbaar weinig goeds aan gedaan. Daar dienden honderden vrouwen een klacht in omdat ze tijdens nieuwjaarsnacht werden bestolen, lastig gevallen en/of aangerand, onder meer door vluchtelingen.

De naam van de Duitse stad valt ook geregeld in Koksijde, meestal gepaard met de zinsnede "we kunnen niet voorzichtig genoeg zijn, kijk maar naar wat er in Keulen is gebeurd". Een beetje massahysterie heeft dezer dagen maar een kleine vonk nodig. Zeker in een openbaar zwembad, waar het meestal druk en luid is, veel mensen op een kleine ruimte bij elkaar zitten en je je sowieso sneller kwetsbaar voelt met zo weinig kleren om het lijf.

Beeld Wouter Van Vooren

Al spelen er in het zwembad van Koksijde duidelijk nog andere zaken dan de angst om bepoteld te worden, zo blijkt uit een opmerking van een kloeke Franstalige zwemster. "Als er asielzoekers in het zwembad zitten, maken ik en mijn man rechtsomkeert", zegt de vrouw van middelbare leeftijd, terwijl ze met haar teen de temperatuur van het water test.

Nee, zelf heeft ze nog nooit problemen in het zwembad gezien noch ondervonden. "Op mijn leeftijd ben ik ook niet meer bang om betast te worden. Maar al die microben! Die mannen hebben op straat geslapen. Straks worden we nog ziek." Haar man, een struise zestiger in Speedo, knikt: "Chloor kan maar zo veel doen." Hun naam willen ze niet in de krant.

Is het toeval dat het zwembadincident net in Koksijde voor zo veel beroering zorgt? Het is een publiek geheim dat niet iedereen in de badplaats opgezet is met het feit dat er sinds september 300 vluchtelingen opgevangen worden in de oude luchtmachtkazerne. Al sinds de aankondiging zijn er moeilijkheden.

Burgemeester Marc Vanden Bussche en zijn politiechef Nico Paelinck toonden zich van bij het begin koele minnaars van de asielzoekers in 'hun' kustgemeente. Omdat ze naar eigen zeggen vrezen voor een onveiligheidsgevoel bij de inwoners en dat de asielzoekers toeristen zouden afschrikken, maar volgens sommigen ook omdat de burgemeester droomt van een nieuwe gemeentesite op het militaire domein.

Eiland aan de kust

Eerder haalde Koksijde al het nieuws omdat de burgemeester de Very Irritating Police rond het asielcentrum wilde inzetten. Ook wou hij dat de politie dagelijks huiszoekingen kon uitvoeren op de slaapplaatsen van de asielzoekers, eiste hij al de gsm-nummers van de nieuwe bewoners van de luchtmachtbasis, en dat er een logboek moest komen voor al hun activiteiten. Een 'politieregime' waar de regering niet van wilde weten.

Zowel binnen de regering als in zijn eigen partij is Vanden Bussche omstreden door zijn vaak boude uitspraken (en door zijn kortstondig avontuur op de lijst van brulboei Jean-Marie Dedecker). Maar bij een groot deel van de inwoners van Koksijde is de man populair, wellicht de reden waarom Open Vld hem zijn gang laat gaan zolang hij zich tot zijn eigen 'eiland' aan de kust beperkt.

Beeld Wouter Van Vooren

"Niet alleen vanuit de media, ook vanuit de politiek is het zwembadincident met mijn dochter opgeblazen", zegt de vader van het 10-jarige meisje nog. "Gericht tegen de vluchtelingen, wellicht om stemmen te krijgen."

Volgens een bron dicht bij het onderzoek is het ook geen toeval dat de uitbater van het zwembad nauwe contacten onderhoudt met de politiechef, en dat er niet veel met een vluchteling hoeft te gebeuren voor de politie er aan de deur staat.

De vzw Zebrapad doet haar best om mogelijke kloven te dichten en asielzoekers en de inwoners van Koksijde dichter bij elkaar te brengen. "Veel heeft te maken met onwetendheid, al zijn er natuurlijk ook altijd mensen die niet voor rede vatbaar zijn", zegt Saskia Houbaert van de vzw. "Maar eigenlijk liep het de laatste tijd goed." Laatst organiseerden de vrijwilligers nog een opendeurdag in het asielcentrum. "Die werd positief onthaald, er kwamen meer dan 800 mensen op af."

Beeld Wouter Van Vooren

De vzw vreest dan ook dat de heisa van de voorbije week de zaken opnieuw op scherp zet. "Als het een Belg was geweest in dat zwembad, was er wellicht niet op deze manier over gepraat."

Zebrapad organiseert naast Nederlandse lessen en huiswerkbegeleiding, ook feest- en sportactiviteiten voor de kandidaat-asielzoekers. Zo nam Isabelle Lemoine al sporadisch groepjes kinderen, tieners en twintigers uit de oude luchtmachtkazerne mee naar het zwembad. We ontmoeten haar aan de poort van het asielcentrum waar ze komt informeren wanneer ze een volgend zwemuitje kan inplannen.

"Nooit eerder zorgden die zwemuitjes voor problemen", zegt ze. "Natuurlijk doen jongens onder elkaar soms druk en wordt er al eens terloops gekeken naar de meisjes, maar dat doen Vlaamse jongens toch evengoed? Mijn tienerdochter gaat vaak mee zwemmen en zij heeft zich alleszins nog nooit ongemakkelijk, begluurd of bedreigd gevoeld."

Favoriete sport

Een van de jongens die Lemoine vaak volgt naar het zwembad is Mustafa. Op de parking van het asielcentrum valt hij "zijn Belgisch gezin", zoals hij Lemoine en haar dochter noemt, in de armen. De 23-jarige Irakees is sinds september, "na een reis van een maand", in ons land. Hij heeft al een eerste interview met DVZ achter de rug, en wacht op het tweede. Ondertussen probeert hij zijn dagen hier te vullen met Nederlandse les en sport.

"Vorige week heb ik samen met Isabelle nog meegedaan aan een loopwedstrijd in Veurne", zegt hij in het Engels, hier en daar doorspekt met enkele Nederlandse woorden. "Maar mijn favoriete sport blijft toch zwemmen. Meestal zit mijn hoofd vol vragen en zorgen. Eenmaal in het water valt dat allemaal heel even weg."

Wanneer ze samen opnieuw baantjes gaan trekken?, vraagt hij enthousiast aan Lemoine. Die moet het antwoord voorlopig schuldig blijven. Ze wil eerst wat meer informatie inwinnen bij Fedasil. Het gemeentebestuur heeft een dag eerder namelijk verklaard dat ze het zwembadreglement in het Arabisch laten vertalen en dat willen toelichten in het asielcentrum "om iedereen de regels en gedragscodes nog eens duidelijk te maken". Volgende week misschien?

Zolang wil Mustafa niet wachten. Hij heeft zelf een toegangspasje, een soort van meerbeurtenkaart, voor het zwembad, en besluit alleen te gaan. Wij mogen mee.

Beeld Wouter Van Vooren

Hij is wel een beetje op zijn hoede, fluistert Mustafa eenmaal in de krappe gang tussen de kleedhokjes. Hij was hier ook vorige zaterdag, zegt hij, net na het bewuste incident. Toen hij aankwam in de Hoge Blekker zag hij hoe de politie één van de Irakezen uit het centrum ondervroeg. "Goed ken ik hem niet, maar het is een vriendelijke kerel. Ik heb even gevraagd of ik hem met iets kon helpen, maar hij zei dat het niets was. Ik wilde me verder ook niet moeien, ik blijf liever ver weg van problemen."

Hij draagt een nauw aanspannende zwembroek, die hij van tijd tot tijd een beetje ongemakkelijk uit zijn billen trekt. "Strak, maar het went", klinkt het ietwat verlegen. Zonder aarzelen springt hij meteen in het grote bad om trots zijn zichzelf aangeleerde crawltechniek te demonstreren. En of hij ons moet aanleren hoe we zonder duikbril iets van de bodem van het zwembad kunnen vissen? "Ik heb mezelf leren zwemmen in Irak."

Blozen

Maar de eerste keer in een Belgisch zwembad was toch een geheel nieuwe ervaring. "Al die meisjes in badpak of bikini die hier rondlopen. De eerste keer dat ik hier kwam wist ik niet wat ik zag, of waar ik eerst moest kijken. Dat had ik nog nooit gezien."

Hij bloost, zegt snel dat hij absoluut geen gluurder is. "Dat was enkel de eerste keer. Nu ben ik het al lang gewoon. Hier gelden gewoon andere regels en gebruiken. Ik heb het gevoel dat de mensen hier meer naar mij kijken, dan andersom. Maar ook dat word je gewend."

Hij is hier ook niet op zoek naar een meisje of een relatie, zegt hij. "Af en toe komen meisjes in het centrum naar me toe met de boodschap dat ze verliefd op mij zijn. (draait met zijn ogen) Ze kennen mij niet eens. Daarbij: ik heb wel andere dingen aan mijn hoofd."

Beeld Wouter Van Vooren

Een ouder Franstalig koppel knikt Mustafa minzaam toe als we hen kruisen in het grote bad. "Vriendelijke mensen, elke keer als ik kom zwemmen vragen ze mij hoe het me vergaat in het kamp."

Maar even later, als we in de wildwaterbaan stappen, werpt een jonge vrouw met kind ons ook een zichtbaar geërgerde blik toe voor ze de draaikolk verlaat. Mustafa lijkt er geen erg in te hebben. "Zullen we morgen terugkomen? Zal ik je dan leren duiken?"

Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234