Zondag 05/12/2021

Kogel voor kogel naar de militaire dictatuur

De Egyptische interim-president Adly Mansour heeft presidentsverkiezingen aangekondigd, in plaats van de geplande parlementsverkiezingen. Generaal al-Sisi heeft haast om de nieuwe sterke man te worden. Intussen kwamen dit weekend bij gevechten tussen Morsi-aanhangers en de veiligheidstroepen minstens 54 mensen om.

Het gaat niet volgens plan. Nu de nieuwe grondwet bij referendum is goedgekeurd, hadden parlementsverkiezingen moeten plaatsvinden, en pas daarna zou het volk beslissen wie het nieuwe staatshoofd wordt. Interim-president Mansour zei gisteren op de televisie dat de wijziging is ingegeven door de leiders van de politieke partijen, die zeggen "nog niet klaar te zijn voor een stembusgang".

Maar tal van waarnemers hebben een eenvoudiger verklaring: sinds de sterke man van het leger, generaal al-Sisi, twee weken geleden aankondigde dat hij een kandidatuur voor het presidentschap overweegt, heeft de man haast om zijn ambities waar te maken.

De omkering van de volgorde heeft nog een extra voordeel: velen vrezen dat de parlementsverkiezing geen eenduidige uitslag zal kennen. De voorafgaandelijke verkiezing van een sterke man maakt dat minder belangrijk. En op die manier komt Egypte steeds dichter bij een militaire dictatuur, zoals Hosni Moebarak die dertig jaar lang wist te handhaven.

Wanneer de stembusgang exact zal plaatsvinden, zei het staatshoofd er gisteren niet bij. Maar het moet alvast voor midden april gebeuren, zoals de nieuwe grondwet stipuleert, en dat in een politiek-maatschappelijk bijzonder ongunstig klimaat. Zo kwamen op de derde verjaardag van het vertrek van president Hosni Moebarak dit weekend minstens 49 betogers en vijf politiemensen om het leven bij gevechten tussen de veiligheidstroepen en aanhangers van de begin juli afgezette president Mohamed Morsi.

Anti-terreurrechtbank

Sinds diens gedwongen vertrek werden bij verschillende bloedbaden minstens 1.000 van zijn aanhangers afgeslacht. Morsi's Moslimbroederschap werd verboden, alle leiders zitten in de cel en worden vervolgd wegens terrorisme. President Mansour zei gisteren nog dat er binnenkort nieuwe anti-terreurrechtbanken zouden komen, om 'een gezwinde afhandeling van de strijd tegen het terrorisme te verzekeren'.

In termen van respect voor de mensenrechten is dat alvast geen goed nieuws. Uit verschillende onderzoeken blijkt nu al dat met de rechtsgang een loopje wordt genomen: beklaagden hebben geen of nauwelijks toegang tot advocaten, ze worden incommunicado gehouden en riskeren mishandeling. Een versnelde rechtsgang zal deze problemen nog vergroten.

Als het grondwettelijk referendum van 14 en 15 januari een voorproefje mag zijn van de komende presidentsverkiezingen, dan mag al-Sisi nu al op rozen slapen. Niet minder dan 98 procent van de kiezers keurde de door de militairen uitgewerkte grondwet goed, ook al omdat er volstrekt geen ruimte was voor het tegenkamp. Of het nu om de aanhangers van Morsi en de Moslimbroeders ging, dan wel om seculiere democraten, al wie probeerde te mobiliseren voor een nee-stem, werd geïntimideerd en niet zelden ook gearresteerd.

"Er is geen vrijheid van meningsuitdrukking of vereniging, alle politieke oppositie is gefnuikt en drie van 's lands meest prominente seculiere activisten zitten in de cel. Ik geloof niet dat de miljoenen Egyptenaren die op 30 juni vorig jaar op straat kwamen tegen Morsi, een dergelijke toekomst in gedachten hadden", zo schrijft Jed Ober, programmadirecteur bij Democracy International.

Droom: stabiliteit

De nieuwe grondwet garandeert op zich alle burgerlijke en politieke vrijheden, maar in de praktijk is daar niets van te merken. Integendeel, sinds de invoering van de anti-protestenwet van 24 november is het de Egyptenaren de facto verboden om te demonstreren tegen de overheid.

Journalisten van Al Jazeera zitten achter de tralies omdat ze "propaganda voerden voor de Moslimbroeders". De bekendste tv-talk-showhost, komiek Bassem Youssef, is in november uit de ether gehaald en ondertussen leiden het aanhoudende geweld en de aanslagen tot een dramatische terugval van de toerisme-inkomsten.

"Voor de meeste Egyptenaren is de keuze tussen een regering die hoe langer hoe meer op die van Moebarak lijkt, en een islamistisch bewind dat zijn eigen macht versterkte en de problemen van het volk verwaarloosde, een keuze tussen de pest en de cholera", schrijft Ober. "Mensen willen politieke stabiliteit, economische heropleving en de vrijheid om voor zichzelf op te komen." En alleen een politiek proces waaraan alle maatschappelijke segmenten kunnen deelnemen, kan daarvoor zorgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234